OEDIPUS JR IS EEN SPEL OP LEVEN EN…LEVEN

29 april 201829 april 2018 Resaallegra feingold, aloë zandt, dora derks, elvis rot, emily hira, emke idema, isalinde glerum, jente jonkhoff, larissa weilenmann rik worring, mila lee van erp, milan groen in ’t wout, narouz stork, noah parris, rosa fontein, rosa kreulen, sam poelsma, sammy frenkel, sonny coops van utteren, stadsschouwburg amsterdam, sterre egbers, ta-junior, teun adriana, toneelgroep Amsterdam, valentina caporossiEen reactie plaatsen

12478_x

Gezien 28 april studio 1 Stadsschouwburg Amsterdam

Is het leven en wat je ervan maakt een opeenstapeling van de juiste keuzes. En wat moet je er van eigenlijk maken. Wanneer heb je het gemaakt. Er zijn bepaalde richtlijnen voor de juiste keuzes, maar wie bepaalt dat eigenlijk? En heb je wel alles zelf in de hand of speelt het lot ook een rol. Bepalen afkomst of omstandigheden de uitkomst al of kun je je daaraan ontworstelen?

Allemaal vragen die de jongeren in Oedipus jr. zichzelf en ons stellen in de vorm van een quiz ‘Het spel van het leven’. Rosa Fontein en Emke Idema bedenken het concept en regisseren deze 20 jongeren in de leeftijd van 14 tot 18 jaar. Het publiek wordt in 4 groepen verdeeld bij binnenkomst en krijgen ieder een kind toegewezen waarvoor ze verantwoordelijk zijn. De groep helpt de jongere bij het maken van belangrijk keuzes in het leven. Voor het maken van die keuzes kunnen ze blokjes verdienen om hun houten huis te vullen. De omstandigheden van waaruit deze kinderen starten geven ze een voorsprong of achterstand in een aantal categorieën. Ondertussen kan het noodlot glashard toeslaan zoals bij de jongere die de groep waarin ik zit onder zijn hoede heeft. De moeder van het meisje overlijdt waardoor ze in het spel flinke achterstand oploopt. We verliezen als groep ook het spel, maar of onze jongere nu het ongelukkigst is weet ik niet.

Want geluk, komt regelmatig terug, heeft geen kleur en is niet te meten. Wanneer heb je het gemaakt? De jongere uit een andere groep die ogenschijnlijk alles meeheeft blijkt heel ongelukkig. Door haar drukke baan, twee kleine kinderen en geen tijd voor sociale contacten raakt ze burn-out. Dit spel heeft geen goede of slechte uitkomst en dat is precies de crux. Wie bepaalt hoe en wanneer je het goed doet. En kan je je lot, wat jou stomtoevallig overkomt, ontlopen?

De jongeren geven dit spel en het publiek wat het nodig heeft. De één speelt met het hart, de ander iets verstandiger en meer gereserveerd zoals de keuzes ook zijn in het leven. Zonder schroom gaan ze in gesprek met ons als groep om de juiste keuze te maken. De casting van de spelleider en de presentatrices is een schot in de roos. Hun intonatie, lichaamshouding en uitnodigende ‘the show must go on’ – mentaliteit hitst het spel op. Alle 20 jongeren geven een eigenheid aan deze voorstelling die ontwapenend werkt en acuut betrokken maakt.

Ta-junior maakt al sinds 2002 voorstellingen met jongeren. Maar in mijn beleving staat met Kings of War jr. vorig jaar, en nu Oedipus jr. de juniorafdeling veel meer op de kaart. Beide voorstellingen hebben een enorme urgentie. De uitwerking van de voorstelling zit in jezelf en niet in de voorstelling an sich, wat bijzonder krachtig is. Ik kijk uit naar de volgende.

https://theaterinspiratie.wordpress.com/2017/11/22/kings-of-war-jr-is-een-geschenk-voor-iedereen/

DE WAARHEID STEEKT OEDIPUS EEN MES IN DE RUG

9 april 20189 april 2018 Resaaus greidanus jr., bart slegers, fred goessens, frieda pittoors, hans kesting, harm duco schut, helene devos, hugo koolschijn, josha stradowski, marieke heebink, oedipus, robert icke, sophocles, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep Amsterdam, violet braeckmanEen reactie plaatsen

oedipuss-header

Gezien première 8 april Stadsschouwburg Amsterdam

‘De tijd heeft zijn loop en die is achterwaarts’. De wrede voorspelling van de ziener Tiresias bestaat uit fraaie beeldspraak. De zachte kracht van Hugo Koolschijn als Tiresias is zeldzaam in de draaikolk van ratio en spanning die heerst in de campagneruimte. Er wordt gewacht op de uitslag van de verkiezingen. Oedipus, gespeeld door Hans Kesting, hoort de raadselachtige zinnen van Tiresias en vermoed een complot tegen hem. De digitale klok op het podium die aftelt naar het moment dat de verkiezingsuitslag bekend is, is naar de toekomst gericht, maar het verleden haalt Oedipus onherroepelijk in. Iets wat hij zichzelf op de hals haalt door de heropening van het onderzoek naar de moord op zijn voorganger. De paradox in het geheel kan niet groter zijn.

‘Ik ben ik’, zegt Oedipus als hij zijn volk buiten nog toespreekt. Achter deze uitspraak gaat een wereld schuil. In de campagneruimte wordt hij door zijn vrouw Iocaste (Marieke Heebink) en zijn kinderen verrast met een etentje. De gesprekken verlopen stroef en gespannen. De woorden van Tiresias hangen als een onweersbui boven het gezin. De enige die er lucht in probeert te brengen is Iocaste, die het nut totaal niet inziet van heropening van het onderzoek naar de doodsoorzaak van haar eerste man en geen belang hecht aan de woorden van Tiresias.

Toch zal haar beeld ondanks dat ook kantelen. Ze ontkomt niet aan een blik op haar eigen leven. Iocaste en Oedipus delen gebeurtenissen uit het verleden om hun eigen handelen te begrijpen. Wezenlijk is het verdriet over de zwangerschap van Iocaste in haar jonge leven. De rauwe waarachtigheid waarmee Heebink de pijn van Iocaste vormgeeft is imponerend. Heebink en Kesting zijn groots samen op het toneel en kwetsbaar op hun mooist.

Deze bewerking van Oedipus van Sophocles door Robert Icke zorgt ervoor dat alle voorkennis die aanwezig is over deze tragedie naar de achtergrond verdwijnt. Enerzijds vecht je tegen de tijd om de waarheid terug te dringen en anderzijds beweeg je mee op de golven van hartstocht en liefde die Iocaste en Oedipus voor elkaar voelen. Het is hartverscheurend te zien hoe de zoektocht naar de waarheid, die onverminderd spannend is, ervoor zorgt dat ze van de toekomst worden afgesneden. Het realisme van de voorstelling maakt het extra aangrijpend.

Wat ik me afvraag is of Oedipus een ander mens wordt door echt te weten wie hij is. Het weten waar hij vandaan komt verandert niets aan zijn verlangens, toekomstdromen, idealen en zijn rol als vader en echtgenoot. Toch heeft het lot zo beschikt dat herkomst of onbedoelde handeling het beeld omkeert. Hij kan zichzelf niet meer zien, zijn kinderen moet hij van zich afduwen, Iocaste kan hem niet nog een keer verliezen en beschikt over haar eigen lot. ‘Het keert alles om, maar staat zelf stil’. Oedipus is goed in raadsels, maar het oplossen ervan heeft alleen maar voor ellende gezorgd.

https://tga.nl/voorstellingen/oedipus/speellijst

TONEELGROEP AMSTERDAM OVERSTIJGT ZICHZELF MET IBSEN HUIS

17 februari 2018 Resaaus greidanus jr., bart slegers, celia nufaar, claire bender, david roos, eva heijnen, fred goessens, hans kesting, ibsen, janni goslinga, maarten heijmans, maria kraakman, simon stone, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

59ebfbf92a5ab0bc0b8b45f0-large

Gezien 16 februari 2018 Stadsschouwburg Amsterdam

‘Mensen bouwen huizen voor privacy, niet om de vuile was buiten te hangen.’

Precies waar deze familie denkt goed in te zijn: de vuile was binnen houden, er niet over spreken, doen alsof er niets aan de hand is waardoor iedereen letterlijk stikt. Het vakantiehuis van de familie Kerkman wordt gebouwd op grond die vergiftigd is door een gruwelijke daad van de hoofdpersoon Cees Kerkman (Hans Kesting), tijdens de bouw van het huis. Die daad is de oorsprong van alles daarna. Vanuit deze handeling ontstaan manipulaties, intriges, zwijgconstructies en obstructies in de stroom van het leven waardoor iedereen gevangen blijft. De dood is de enige verlossing.

Simon Stone schrijft en regisseert Ibsen Huis vanuit zijn bewondering voor de schrijver Ibsen en zijn beklemmende toneelwerk. Hij creëert een familie die aan elkaar geketend zit door traumatische gebeurtenissen die bij iedere generatie door het bloed stromen gebaseerd op diverse stukken van Ibsen. De wijze waarop we meegenomen worden in dit familie-epos doet filmisch aan. Door het roterende glazen huis wisselen scènes en tijdsbeelden zich af. We gaan door een tijdperk en krijgen inkijk in de ontwikkeling van relaties en gezinnen. Niet alles is meteen duidelijk maar de spanning die dat oplevert, en je meezuigt het verhaal in, is bloedstollend. Ik zal de blik van de jonge Johanna (Maria Kraakman) niet licht vergeten als Cees met zijn dochter Lena (Claire Bender) op schoot zit. ‘Mijn lieve Lenaatje….’ zegt hij. De blik van Johanna boort zich in hem. Op dat moment vul ik het voor de hand liggende in maar kan niet bevroeden wat deze blik werkelijk inhoudt.

En dat is één van de meesterlijke dingen in deze voorstelling, je denkt te begrijpen wat er aan de hand is en dan blijkt het nog afschuwelijker en ingewikkelder te zijn. Het tweede meesterlijke is dat het ensemble het met veel humor brengt. Vooral in het deel voor de pauze valt er veel te lachen. De personages nemen zichzelf op de hak, ze zijn aandoenlijk in hun onmacht en hun neuroses, maar ook doen ze onverminderd hun best de zaken open te gooien. Helaas tevergeefs.

Het derde meesterlijke zijn de schakelingen in de rollen die de acteurs vertolken. Ze spelen allen meerdere rollen of in de verschillende generaties schuiven ze op. Dit vraagt kort enig gepuzzel van de kijker, maar als je dat laat varen verloopt alles heel organisch. Dan zie je waarom de gelijkenissen er op dat moment in een bepaalde scène toe doen. Het geheel is een ingenieuze creatie van Stone, maar de subtiele verschillen die de acteurs aanbrengen in fysiek en stemgebruik maken dit kunstwerk levensecht.

Alle acteurs die in deze voorstelling schitteren zijn echte bazen, van jong tot oud. Met ontzaglijke moed zetten zij de familierelaties uiteen. Bedwelmd door een verstikkend traumatische thematiek laten zij de persoonlijke strijd van ieder personage authentiek zijn. Met daarbovenop een grote dosis humor, in een kader wat hyperrealistisch is, wordt deze voorstelling boven alles uitgetild door deze 11 fabelachtige acteurs.

https://tga.nl/voorstellingen/ibsen-huis/speellijst

KINGS OF WAR JR. IS EEN GESCHENK VOOR IEDEREEN

22 november 201722 november 2017 Resaagnes kabutey, anna-elyse witvoet, emilio pramatarov, eva van der grift, femke stasse, jonas bleijerveld, karlijn benthem, kings of war, kings of war jr., larissa weilenmann, lupa batista gomes, mathies florentinus, mirte koerts, monica hofman, narouz stork, rosa fontein, sam verhaeren, sarah sahertian, shaniqua schoop, sofie de vries, stadsschouwburg amsterdam, storm parser, sweder de sitter, toneelgroep Amsterdam, tristan valkenburg, yara schmidt, yona etel, zoë hardingEen reactie plaatsen

Kings-of-War-Jr.-2016.04.07-8505-450x302

Gezien (en beleefd) 20 november Stadsschouwburg Amsterdam

Onwennig worden we in groepjes verdeeld. Met deze mensen moet je het doen. Wat doen? Team groen zijn we en zo zijn er nog vijf andere teams. We hebben drie leiders per team. Er zijn zes kandidaten genomineerd voor spelleider en die gaan we met zijn allen kiezen op basis van de voorstelronde die ze doen bij het ophalen van het publiek. Waar gaan we voor als team? Meteen overleg: gaan we voor vertrouwen, daadkracht, bescherming, positiviteit of nog een aantal andere kwaliteiten. Het wordt de leider die daadkrachtig is of zegt dat hij is. Ik ben direct alert en nieuwsgierig naar wat er komen gaat.

Het publiek wordt verrast door 22 jonge spelers. Divers in leeftijd, huidskleur, interesses en speelstijl. Zij hebben samen met Rosa Fontein en Karlijn Benthem, theaterdocenten bij TGA, de voorstelling Kings of War naar hun hand gezet. De kwaliteiten van de spelers worden fantastisch ingezet in het verleiden van het publiek. We moeten uit onze tent gelokt worden, dat is de hele opzet van het spel. De spelleider die we met voorkeursstemmen gekozen hebben stelt ons vragen, wij hebben de tijd antwoorden te bedenken, we kiezen een woordvoerder en die kan een kans krijgen de antwoorden te beargumenteren. Er zijn meer regels en voorwaarden, maar het meeste spannend is die toch zelf te gaan ervaren. Waar we op aangestuurd worden is: wat vinden we en wat doen we er vervolgens mee. Laat je je opzwepen door je teamgenoten of door een ander team omdat die meer punten krijgen. Of zit je je af te vragen of die punten wel eerlijk worden verkregen. Dan kan het ook nog zijn dat je teamleider slapende honden wakker maakt en je mee voert in zijn of haar complottheorie. Zo verloopt en eindigt iedere voorstelling anders en dat vraagt wat van improvisatievermogen van de acteurs.

Hoe dan ook, dit spel, deze voorstelling is ongeëvenaard goed en waar je mee wordt weggestuurd is je eigen geweten. Je geweten die jouw een lesje leert of juist bevestigt dat je het goede doet. En dan nog is de vraag wat is het goede en wat levert jouw handelen op? Macht corrumpeert, dat weet iedereen. Wie valt voor die verleiding en wie niet. Kings of War jr. geeft je een stukje van jezelf cadeau en daarnaast mag je genieten van zeer enthousiaste, eigenwijze acteurs.

https://tga.nl/voorstellingen/kings-of-war-jr-ta-junior/speellijst

UIT HET LEVEN VAN MARIONETTEN; BEKLEMMEND EN COMPLEX

11 november 201711 november 2017 Resabart slegers, celia nufaar, eelco smits, eva heijnen, hugo koolschijn, janni goslinga, nanouk leopold, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

4-Uit-het-leven-van-marionette-TGA-Henri-Verhoef-691x463

Gezien, 10 november Stadsschouwburg Amsterdam

Beklemmende getuigenissen die meer verwarren dan helderheid brengen. Iedereen is schuldig aan zijn eigen ellende en iedereen heeft belang bij de ellende van de ander. Ruzies, overspel, angsten en wantrouwen kenmerken het huwelijk van Peter en Catharina. Ze kunnen niet zonder elkaar en zijn met elkaar vergroeid. In scènes uit een huwelijk kwamen ze al even langs. Nu leren we ze beter kennen. Hoe ze zich tonen is niet hoe ze zich werkelijk voelen. Een thema wat veelvuldig terugkomt in werk van Ingmar Bergman. Meerdere malen is zijn werk te zien geweest bij Toneelgroep Amsterdam. Nu uit het leven van marionetten.

Uit het leven van marionetten bestaat uit een reeks getuigenissen die inzicht moeten bieden in de weg die de hoofdpersoon Peter Egerman (Eelco Smits) heeft afgelegd om te komen tot een gruwelijke misdaad. Peter vermoordt en verkracht een prostituée. Het geheel geeft een fragmentarisch beeld van het leven van Peter, maar bovenal van de mensen om hem heen. De waarheid blijft in het midden. Peter zit vast in zijn leven en zoekt uitwegen. Zijn angsten, fantasieën en dromen zijn niet te onderscheiden van wat echt is.

Nanouk Leopold regisseert na haar succesvolle films voor het eerst in het theater bij Toneelgroep Amsterdam. Het is dus niet vreemd dat de voorstelling filmisch aanvoelt. Het thema van deze voorstelling sluit aan bij haar eerdere werk. Het podium is één groot, leeg projectiescherm waarop de personages zichzelf bloot geven met soms diepere lagen op een actueel projectiescherm voor of achter. In het begin vond ik de projecties niet consequent doorgevoerd en dat leidde me even af.

Het lege toneel omgeven met kleur en geluid, die soms dreigend overkomen of juist heel verzachtend en dromerig zijn, prikkelen de verbeeldingskracht. De stiltes waarbij de geprojecteerde personages elkaar bekijken of zichzelf, troebeler worden of oplichten, zijn fantastisch indringend. Elkaar écht zien doen ze niet. Wanhopig zoeken ze naar verbinding en snijden die zelf ook weer af. De acteurs dagen elkaar uit en voeren de spanning gezamenlijk op naar het hoogtepunt waar Eelco Smits in zijn monoloog kennis geeft van zijn binnenwereld omhuld door een paarse gloed die me doet denken aan een baarmoeder. In deze lange monoloog spreekt hij rustig en vol gevoel en roept hij mededogen op, maar waarvoor weet ik niet precies. Omdat we ons soms allemaal gevangen voelen en een uitweg zoeken? De andere personages zoeken ook een uitweg, bij elkaar, bij Peter, in de drank en in de eenzaamheid.

Het is een zwaar, complex, intelligent geheel waar verstrikt raken op de loer ligt. De gevoelens en emoties vliegen je om de oren in de volle rijke teksten die soms in een sneltreinvaart de zaal in denderen. Met compassie voor Peter verlaat ik de zaal, ondanks de gruwelijkheid van de misdaad. Bart Slegers, Janni Goslinga en Celia Nufaar geven hun personages een kleur mee, soms afstotelijk, die voor mij deels verklaart waarom Peter Egerman zich gevangen voelt. De geestigheid en kwetsbaarheid van Hugo Koolschijn als Tim breekt het geheel open. Eva Heijnen als Ka in haar openheid is het einde van de trechter waar Peter doorheen valt.

https://tga.nl/voorstellingen/uit-het-leven-van-marionetten/speellijst

WEES BRUTAAL

15 september 2017 Resahein jansen, masterclass recensie schrijven, stadsschouwburg amsterdam, tf 2017, theater bellevueEen reactie plaatsen

1347121143Amsterdam_Bellevue

INLEIDING OP DE RECENSIE VAN VOLPONE

Bruikbare adviezen, tips en verplichte elementen waaraan een recensie moet voldoen. En die krijgen van een autoriteit op het gebied van theaterrecensies. Dat wil ik wel. Ik lees zijn recensies, interviews en achtergronden in de Volkskrant erg graag. Toegankelijkheid en humor zijn voor mij kenmerkend aan zijn schrijfstijl. Zijn soms harde kritiek kan ik na de masterclass beter plaatsen. Ik begrijp nu beter hoe de afwegingen worden gemaakt tijdens het schrijven.

Hein Janssen. Soms zag ik hem weleens tijdens een première waar ik dan als blogger ook voor uitgenodigd was en had ik hem van alles willen vragen. Vooral wat hij van mijn stukjes vindt. Nu was mijn kans. Met de groep cursisten gingen we, na de masterclass op woensdagmiddag, goed gevoed met materiaal naar de voorstelling Volpone van Dood Paard. Voor de dag erna kregen we een deadline mee waarop de recensie binnen moest zijn en vandaag werden ze nabesproken. En wat vond hij? Hier en daar wat onhelder, soms een onnodige persoonlijke zin ertussen maar positief over de opbouw en met originele observaties.

Ik ben tevreden. Hein geeft anderen feedback die voor mij ook waardevol is. Wees brutaal en schrijf op wat je bedenkt dat iets is. Een opening van een recensie die bijzonder prikkelend is of zinnen die prachtig kort en helder zijn. Kortom, heel leerzaam. En Hein is innemend en lief voor ons.

Iemand zei laatst, toen ik vertelde dat ik deze masterclass ging doen, dat ik vooral mijn eigen stijl moet houden. Ik snap wat ze bedoelt, maar door deze masterclass kan ik nog meer mijn eigen stijl vormen. Ik ben nog maar twee jaar aan het schrijven op mijn blog en daar mag kritisch naar gekeken worden. Het gaat natuurlijk om de voorstellingen, maar die ik wil zo goed mogelijk voor het voetlicht brengen. Dank je Hein en de andere moedige cursisten.

http://tf.nl/over-nederlands-theater-festival/

BRUTUS, HET KLOPPEND HART VAN JULIUS CAESAR

5 augustus 20175 augustus 2017 ResaAmarenske Haitsma, Amsterdamse Bostheater, Charlie-Chan Dagelet, erik van der horst, Jip van den Dool, Ko-Brass!, Kobi Arditi, Matthijs van de Sande Bakhuyen, Mattias Van de Vijver, orkater, Patrick Vortian, Randell Heye, Robert-Jan Looysen, Romain Bly, stadsschouwburg amsterdam, Wilko SterkeEen reactie plaatsen

web_2607cul-julius-caesar-002

Gezien première 3 augustus 2017, het Amsterdamse Bostheater

In het Amsterdamse Bostheater is de première van Julius Caesar, een productie van Orkater en de Amsterdamse Schouwburg, geregisseerd door Michiel de Regt. Op dit prachtige podium in het Amsterdamse Bos ziet het decor er indrukwekkend uit met vanuit de vier windstreken een pad naar het midden podium met daarop een kleuterstoeltje, wat de troon van Caesar blijkt te zijn. Vol bravoure en flamboyant komt Julius Caesar (Mattias Van De Vijver) de trap af aan de achterzijde af, alsof hij een catwalk oploopt. Duistere figuren als kraaien of vleermuizen houden Caesar amicaal vast, maar het amicale is onbetrouwbaar. Meteen staat helder vast dat dit verhaal niet goed kan aflopen. De stevige wind en invallende schemering geven dit een extra lading.

Het verhaal van Julius Caesar gaat in deze regie niet over het opkomend populisme en de autoritaire leider die daar de vruchten van plukt, maar over de tegenstanders van dit populisme die de macht weer in de handen van het volk wil leggen. Brutus (Matthijs van de Sande Bakhuyzen) voert deze tegenstanders aan, verleidt door Cassius (Charlie-Chan Dagelet). Cassius zweept Brutus op om Caesar te vermoorden en speelt in op zijn geweten. Brutus is de vertrouweling en goede vriend van Caesar. Hij houdt veel van hem, maar meer van Rome. Hij gaat mee in het plan van Cassius. Brutus is de nobele held die een innerlijke strijd levert tussen hoofd en hart.

De andere vertrouwelingen van Caesar, Marcus Antonius (Jip van den Dool) en Casca (Erik van der Horst) zijn dubbelzinnig in de liefde voor Caesar. Marcus Antonius wreekt de moord op Caesar, maar enkel en alleen om zelf de macht te verwerven. Toch kiest Marcus Antonius in zijn monoloog bij de begrafenis van Caesar krachtig en oprecht partij voor Caesar terwijl hij Brutus niet afvalt. Hij blijft herhalen hoe nobel Brutus is. Maar wat is die nobelheid waard als Caesar het toch zo goed met het volk voor had? Dat blijft in deze voorstelling ook steeds in het midden. Wat is goed en wat is kwaad? Voor wie zou ik kiezen? Van den Dool is in deze voorstelling degene die zijn rol het meest leeft. Om de kwaliteiten van de andere acteurs niet in twijfel te trekken, maar zij blijven qua rol nog aan de oppervlakte. Juist omdat het stuk in de kern over Brutus gaat zou ik meer van zijn hartenpijn willen zien. Ik hoor zijn gevecht aan maar het is lastig meevoelen. Het blijft enigszins op afstand. Wie uit deze oppervlakte wel steeds de kop opsteekt is Amarenske Haitsma. Zij speelt Calpurnia, de geliefde van Caesar. Daarnaast is ze Julius, de kreupele bediende van Brutus en Metellus Cimber, één van de bondgenoten van Brutus. Zij is een verfrissende opvallende bloem die de voorstelling zonder meer van kleur voorziet.

De vondsten in het samenspel met de muzikanten van K.O. Brass! zijn geniaal. Als één harmonieus geheel spelen de acteurs en muzikanten hun spel en muziek en tillen ze elkaar op. De instrumenten spelen hun eigen spel als bijvoorbeeld de uitzinnige menigte bij de paardenrennen als Caesar zijn kroon tot drie maal toe weigert. De ontroerende koorzang tijdens de moord op Caesar bezorgt me kippenvel. Mede omdat de moord een fraai gechoreografeerd geheel is. Zo zitten er in de gehele voorstelling visueel en dramatisch veel aantrekkelijke momenten. Het beeld van Caesar dat bloed spuwt, het overlijden van Cassius, Casca’s geestige présence en de openingsmonoloog van de kleine Caesar om er maar een paar te noemen. Het geheel is prachtig aan elkaar gesmeed, alleen het hart mag nog iets sneller gaan kloppen.

foto: Ben van Duin

https://www.orkater.nl/voorstelling/julius-caesar#speellijst

KINGS OF WAR: EEN MAGISTRAAL KUNSTWERK

23 april 2017 Resaalwin pulinckx, aus greidanus jr., bart slegers, celia nufaar, chris nietvelt, eelco smits, hans kesting, harm duco schut, helene devos, ivo van hove, janni goslinga, Jip van den Dool, khaldoun alexander elmecky, leon voorberg, ramsey nasr, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

8688_x

Gezien 21 april, Stadsschouwburg Amsterdam

Sinds de première op 5 juni 2015 is Kings of War, geregisseerd door Ivo van Hove, bejubeld door nationale en internationale pers. Het is een epische vertolking van drie Shakespeare stukken, Henry V, Henry VI en Richard III. Bewerkt zodat de uitgebreide historische vertelling over de oorlogen tussen de huizen York en Lancaster en de Honderdjarige oorlog tussen Engeland en Frankrijk op de achtergrond blijft. We zien vooral de beweegredenen en het psychologisch drama achter het ontstaan van deze oorlogen. Van de moreel, verstandelijk handelende Henry V (Ramsey Nasr) naar zijn opvolger Henry VI (Eelco Smits) die als een kind zo beïnvloedbaar chaos veroorzaakt door zijn focus te leggen op het geloof in plaats van het landsbelang en Richard III (Hans Kesting) die door mismaaktheid en ongeluk een machtshonger ontwikkeld die ieder voorstellingsvermogen te boven gaat.

Deze drie mannen komen tot leven voor onze ogen. Ze worden geschilderd op een leeg canvas waar we bij zitten. De ontwikkeling van deze historische figuren en hun leiderschap wordt blootgelegd. De werk- en liefdesrelaties van deze koningen krijgen betekenis door machtswellust, afhankelijkheid, verlangen, koningsgezindheid of liefde. Een imposante voorstelling waarbij gebruik wordt gemaakt van zoveel disciplines en schakering in kleur, waarbij kunstenaars op de toppen van hun kunnen excelleren: de acteurs, de trombonisten, de countertenor, de dj, de technici en cameraman geven een beeld weer van toen, maar wat zo relevant is in huidige onvoorspelbare tijden en nagenoeg onbeschrijflijk.

Ik vergeet de blik van de Hertog van York, gespeeld door Bart Slegers, niet snel meer. Hij wordt geloosd door Suffolk (Jip van den Dool) die aast op de macht. De hertog van York doorziet uiteraard het spel en met duivels genoegen kondigt hij in de camera zijn plannen aan. Voortdurend zien we het gekonkel in de gangen van het paleis op het grote projectiescherm midden op het toneel. We worden rechtstreeks aangesproken of zien de werelden van oorlog verbeeldt. De breekbare Henry VI wordt voor de leeuwen gegooid bij zijn kroning en ze verslinden hem met huid en haar. Smits geeft deze man emotioneel, mentaal en fysiek virtuoos vorm. Bij Slegers, later als Edward IV, breekt de broosheid zijn kracht als een schittering die het duister verlicht. Hans Kesting die als Richard III beangstigend is en me later verbijsterend genoeg ook ontroert door zijn gekte en waanzin.

De hoogtepunten wisselen zich af met hoogtepunten. De samenzang aan het einde als Richard III is verslagen door Richmond (Ramsey Nasr) is onvergetelijk. De rollen zijn de rollen, daar zitten kleine rollen tussen en de grotere, met 14 acteurs spelen ze 30 rollen. In die rij, achter Richmond, zie ik de krachten gebundeld tot één organisme samen ademend en zingend. Dit organisme, Toneelgroep Amsterdam, gaf ons een gedenkwaardig magistraal kunstwerk met Kings of War.

https://tga.nl/voorstellingen/kings-of-war/speellijst

SNEEUW VAN NTGENT IS EEN MAGISTRAAL UITGESPEELDE ZOEKTOCHT

15 januari 201716 januari 2017 Resacelil toksöz, dilan yurdakul, els dottermans, frank focketyn, luc perceval, melih gencboyaci, melike tarhan, NTGent, pierre bokma, sneeuw, stadsschouwburg amsterdamEen reactie plaatsen

img11454_46

Gezien, 13 januari Stadsschouwburg Amsterdam

We zien een schrijver Orhan, die de gangen na gaat van zijn vriend Ka om erachter te komen wat er precies in zijn laatste dagen is gebeurd. Hij zegt een biografie over zijn vriend te willen schrijven. Hij is tevens op zoek naar de liefde, de liefde die zijn vriend Ka had. Hij komt terecht in een zeer complexe wirwar van politieke, religieuze en persoonlijke belangen in het dorpje Kars in Turkije. Luc Perceval bewerkt en regisseert Sneeuw naar de gelijknamige roman, geschreven door Orhan Pamuk. De ongrijpbaarheid en ondoordringbaarheid van de verstrengelde belangen maakt deze voorstelling tot een virtuoos meesterwerk met zoveel lagen dat de kern onzichtbaar blijft. Als kijker zit ik achterover in mijn stoel gedrukt met de hersenen op overdrive de vragen te verwerken die de voorstelling oproept.

De vriend van Ka, gespeeld door Pierre Bokma, gaat op zoek naar momenten in het leven van Ka die aanleiding zouden kunnen zijn voor zijn onfortuinlijke dood. Bokma rijgt de tijd aaneen door de vertellende vorm, in de verstilling van zijn spel tovert hij het personage Ka tevoorschijn en bevinden we ons in het verleden van Ka. Het vertellende karakter verdwijnt niet, maar blijft in de vorm van innerlijke dialogen bestaan. We zien, voelen en ruiken wie Ka is en hoe hij zich tussen de verschillende belangen beweegt. Ka doet onderzoek naar de golf van zelfdodingen onder jonge moslimvrouwen in de stad Kars. Tevens hoopt hij Ipek te vinden, een oude liefde uit zijn jeugdjaren, gespeeld door Els Dottermans. Bokma speelt Ka naïef en vertrouwenswaardig waardoor hij me het gevoel geeft verschillende belangen te kunnen verbinden. Hij zit in het complot voor een politieke coup, tijdens een theatervoorstelling, waar de zus van Ipek bij betrokken is. Hij heeft contact met Indigo, een gezochte islamitisch terrorist en een sjeik Saadettin waar hij uitspreekt tussen de Westerse en Oosterse cultuur gevangen te zitten. Hij nodigt Ipek uit mee te gaan naar zijn thuis, in Frankfurt.

De enscenering met zijn verschillende kleuren doet me denken aan de divers gekleurde stemmen van mensen waarbij nuancering ver te zoeken is. Misschien is het Ka die de nuancering brengt. Er wordt verwezen naar de lokale verkiezingen die op dat moment in het dorp gehouden worden. Maar het zijn niet alleen de politieke kleuren, ook de persoonlijke stem waaruit liefde blijkt of verlangen. De kleuren steken af door de sneeuw die voortdurend valt (niet letterlijk). De zwarte hond die een keer genoemd wordt vertegenwoordigd de schaduw. Door de felheid van de kleuren is die schaduw meer aanwezig. We moeten ons geen rad voor ogen laten draaien. Achter de lappen gebeurt steeds weer iets anders wat aan het oog onttrokken wordt en waar Ka ook geen grip op krijgt.

Het wit van de sneeuw en het wit van de sluier geeft de onschuld weer die verloren gaat doordat collectief religieuze of politieke bewegingen strijden om voorrang. Het individu kan zijn innerlijke strijd tussen eigen rede, denkbeelden en gevoel amper voeren. De Oosterse en Westerse waarden die onverenigbaar lijken en waartussen Ka gevangen zit, waarbinnen hij oprecht op zoek gaat naar zijn vorm. Bokma en Dottermans doen dit op een ontroerende, invoelbare manier. Alle andere acteurs tillen hen op door het belang wat zij vertegenwoordigen op een krachtige manier te behartigen. De zangeres Melike Tarhan geeft de voorstelling een extra paar vleugels.

https://www.ntgent.be/nl/productie/sneeuw

BLOWN AWAY DOOR DE MEIDEN (EN HUN MEVROUW)

19 december 201625 november 2017 Resachris nietvelt, de meiden, jean genet, katie mitchell, marieke heebink, stadsschouwburg amsterdam, thomas cammaertEen reactie plaatsen

10578_x

Gezien 16 december Stadsschouwburg Amsterdam

Verbluft zat ik in mijn stoel gedrukt en na drie maal applaus halen door de acteurs realiseerde ik me dat ik niet was gaan staan. Bij deze nog een staande ovatie voor Thomas Cammaert, Chris Nietvelt en Marieke Heebink die respectievelijk mevrouw en de meiden Solange en Claire spelen.

De voorstelling De Meiden, geschreven door Jean Genet in 1947 is geregisseerd door de eigenzinnige Katie Mitchell die in 2015 festival Brandstichter in de Stadsschouwburg domineerde met zes van haar producties. Mitchell richt haar aandacht consequent op de vrouwelijke ervaring en perceptie. Enerzijds kan haar werk worden omschreven als conceptueel en anderzijds door een ver doorgevoerd naturalisme gebaseerd op de methode van Stanislavski. Het laatste was direct te herkennen door het realistisch decor en de zeer gedetailleerde handelingen die de meiden uitvoeren om zich te transformeren om hun rollenspel uit te voeren. Het conceptuele blijkt na verloop van tijd als het niet alleen gaat over Claire en Solange, maar over alle ongelijkwaardige betrekkingen waarbij uitbuiting en onderwerping een grote rol spelen en wat in verschillende vormen dagelijks in onze maatschappij plaatsvindt.

De kracht van het stuk is het hyperrealisme van de acteurs en de vormgeving waardoor de extreme verhoudingen binnen de relaties uitvergroot worden. Het psychologische spel wat tussen de zussen speelt is, mijns inziens, niet alleen ingegeven door de machtsverhouding die ze uitleven ten opzichte van mevrouw (Cammaert), maar ook die tussen hen twee speelt. Solange (Nietvelt) slaat zich er al redderend doorheen, houdt haar emoties voor zich maar laat de angst regeren. Claire (Heebink) daarentegen is feller, ondernemender en heeft minder te verliezen. Dat ze minder te verliezen heeft wordt mede bepaald door haar ziekte, ze heeft tuberculose. Beiden willen ze de regie over hun leven (terug) en vinden die in het rollenspel wat ze spelen om de onderdrukking en vernedering het hoofd te bieden. Tijdens de transformatie is de verstikking en dreiging voelbaar. De voortdurende soundscape draagt daar doeltreffend aan bij. Heebink wordt mevrouw en Nietvelt kleedt zich als Claire consciëntieus doorgevoerd in elk aspect. Ze hebben een vaste volgorde in hun rollenspel die ze scènematig uitspelen. Muziek, licht en attributen worden stelselmatig herhalend ingezet om hun scènes kracht bij te zetten. Het doel is vermoorden van mevrouw, en zo snel mogelijk. Mevrouw mag er niet achter komen dat Claire correspondentie onderschept heeft tussen haarzelf en haar minnaar die Claire informatie gaf over de criminele activiteiten van de minnaar. Ze heeft de politie een brief gestuurd in het handschrift van mevrouw waardoor hij nu vast zit.

Als mevrouw thuiskomt, zijn de meiden hun onderdanige zelf en geven ze hun plan vorm door thee te schenken met pillen erin. Hoe dit vervolgens uitpakt zou ik gaan bekijken en ervaren, omdat het de ultieme vorm van zelfbeschikking laat zien die om compassie schreeuwt als je het mee beleeft.

Cammaert geeft mevrouw een extra dimensie door verweving van het genderthema met de andere thema’s in het stuk die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. In onze door mannen gedomineerde maatschappij is onderdrukking en onderwerping van vrouwen door diezelfde mannen een (nog steeds) heftig punt in diverse debatten. De acceptatie van transgenders, travestieten, drag queens enzovoort staat ook nog in de kinderschoenen. Het verhaal achter dit personage is een andere laag die de voorstelling meer diepte geeft. Waarom kleedt mevrouw zich zo, waarom zijn al deze lagen nodig om zich te kunnen presenteren en verhouden tot de buitenwereld. Het is buitengewoon intiem dat Solange en Claire hier getuige van zijn en tegelijkertijd betekenen de meiden niets. Maar waar komen de Poolse Solange en Claire vandaan en waarom kunnen zij niet anders dan zich laten vernederen door mevrouw? Zij leven in tegenstelling tot mevrouw geïsoleerd en kunnen nergens anders heen.

Genet maakte zich hard voor en schreef over mensen aan de rand van de samenleving. Mitchell geeft door deze regie de mensen zonder stem een stem door de stoet die langs trekt aan het eind en door De Meiden van Genet weer een gezicht te geven via Nietvelt en Heebink die op de toppen van hun kunnen iedere levenszucht, alles wat hen staande houdt, een plek geven en tonen aan elkaar (en ons).

Oklaski (applaus in het Pools).

https://tga.nl/voorstellingen/de-meiden/speellijst