KINGS OF WAR: EEN MAGISTRAAL KUNSTWERK

8688_x

Gezien 21 april, Stadsschouwburg Amsterdam

Sinds de première op 5 juni 2015 is Kings of War, geregisseerd door Ivo van Hove, bejubeld door nationale en internationale pers. Het is een epische vertolking van drie Shakespeare stukken, Henry V, Henry VI en Richard III. Bewerkt zodat de uitgebreide historische vertelling over de oorlogen tussen de huizen York en Lancaster en de Honderdjarige oorlog tussen Engeland en Frankrijk op de achtergrond blijft. We zien vooral de beweegredenen en het psychologisch drama achter het ontstaan van deze oorlogen. Van de moreel, verstandelijk handelende Henry V (Ramsey Nasr) naar zijn opvolger Henry VI (Eelco Smits) die als een kind zo beïnvloedbaar chaos veroorzaakt door zijn focus te leggen op het geloof in plaats van het landsbelang en Richard III (Hans Kesting) die door mismaaktheid en ongeluk een machtshonger ontwikkeld die ieder voorstellingsvermogen te boven gaat.

Deze drie mannen komen tot leven voor onze ogen. Ze worden geschilderd op een leeg canvas waar we bij zitten. De ontwikkeling van deze historische figuren en hun leiderschap wordt blootgelegd. De werk- en liefdesrelaties van deze koningen krijgen betekenis door machtswellust, afhankelijkheid, verlangen, koningsgezindheid of liefde. Een imposante voorstelling waarbij gebruik wordt gemaakt van zoveel disciplines en schakering in kleur, waarbij kunstenaars op de toppen van hun kunnen excelleren: de acteurs, de trombonisten, de countertenor, de dj, de technici en cameraman geven een beeld weer van toen, maar wat zo relevant is in huidige onvoorspelbare tijden en nagenoeg onbeschrijflijk.

Ik vergeet de blik van de Hertog van York, gespeeld door Bart Slegers, niet snel meer. Hij wordt geloosd door Suffolk (Jip van den Dool) die aast op de macht. De hertog van York doorziet uiteraard het spel en met duivels genoegen kondigt hij in de camera zijn plannen aan. Voortdurend zien we het gekonkel in de gangen van het paleis op het grote projectiescherm midden op het toneel. We worden rechtstreeks aangesproken of zien de werelden van oorlog verbeeldt. De breekbare Henry VI wordt voor de leeuwen gegooid bij zijn kroning en ze verslinden hem met huid en haar. Smits geeft deze man emotioneel, mentaal en fysiek virtuoos vorm. Bij Slegers, later als Edward IV, breekt de broosheid zijn kracht als een schittering die het duister verlicht. Hans Kesting die als Richard III beangstigend is en me later verbijsterend genoeg ook ontroert door zijn gekte en waanzin.

De hoogtepunten wisselen zich af met hoogtepunten. De samenzang aan het einde als Richard III is verslagen door Richmond (Ramsey Nasr) is onvergetelijk. De rollen zijn de rollen, daar zitten kleine rollen tussen en de grotere, met 14 acteurs spelen ze 30 rollen. In die rij, achter Richmond, zie ik de krachten gebundeld tot één organisme samen ademend en zingend. Dit organisme, Toneelgroep Amsterdam, gaf ons een gedenkwaardig magistraal kunstwerk met Kings of War.

https://tga.nl/voorstellingen/kings-of-war/speellijst

 

KINGS OF WAR: EEN MAGISTRAAL KUNSTWERK

EEN BRUID IN DE MORGEN VAN MAREN E. BJøRSETH

EBIDM_Pers_018918_490x940

Gisteravond in Frascati in Amsterdam zag ik Een bruid in de morgen van Toneelgroep Amsterdam en Frascati Producties, geregisseerd door Maren E. Bjørseth. Over deze voorstelling is na de première in 2014 heel lovend geschreven en is in dat jaar geselecteerd voor het Nederlands Theater Festival. Camilla Siegertsz is voor haar rol van nicht Hilda in deze voorstelling genomineerd voor de Colombina 2015. Marieke Heebink, Fred Goessens, Alwin Pulinckx en Jip Smit spelen respectievelijk de moeder, vader, zoon en dochter en ze doen dat innemend en overtuigend, vol mededogen voor hun personage.

De personages zijn als aapjes in een circus, die wanhopig hun kunstje vertonen en dat tot iedere prijs blijven doen om te overleven. Ze doen dit voortreffelijk. Heebink die fysiek en verbaal haar controlebehoefte en verlangen naar een beter leven neerzet als een huis en daarmee haar man, Goessens, overspoelt en domineert. Het innerlijk lijden van deze man en de machteloosheid zijn van zijn gezicht en hele houding af te lezen. Hij houdt vast aan het volbrengen van zijn concerto waar hij al vele jaren aan werkt.

Het witte doek, wat het huis symboliseert en als een circustent het gezin omsluit, kent geen geheimen. In een niets verhullend schaduwspel zien we Thomas (Pulinckx) naakt uit het bed van zijn zus stappen. Een relatie die het daglicht niet kan verdragen. Hij moet zich klaarmaken voor de komst van nicht Hilda. Zijn moeder ziet een mooie toekomst voor hem. Ze kwijnt weg in de armoede en verstikking waarin ze leven en denkt een uitweg te hebben gevonden.

Tegenover de leugenachtigheid en het bittere cynisme van de ouders staat de onschuld en de kinderlijke, grenzeloze vrijheid van de broer en zus, die nu geconfronteerd worden met het feit dat hun gecreëerde afgebakende droom niet kan blijven bestaan. De spanning die zich opbouwt door de komst van nicht Hilda leidt tot een onvermijdelijke afbraak van alle overlevingsmechanismen met als climax geen bruilofts- maar een rouwscène.

De acteurs grijpen me bij mijn strot en nemen me mee hun wereld in. De onschuldige wereld van Thomas en Andrea (Smit): zo kwetsbaar, poëtisch en schrijnend tegelijk. Het verlangen van de moeder naar een beter bestaan en het verlangen naar liefde en bevestiging, wat verborgen ligt onder gekonkel en een laag dominantie, is pijnlijk hilarisch verbeeld. Hartverscheurend is het op de momenten dat haar pantser afvalt en zij blijk geeft van zachtheid en mededogen. De zoon die niet met de spanning van alle verwachtingen kan omgaan en daardoor steeds meer van zijn afhankelijke persoonlijkheid blootlegt. De vader die zichzelf geselt met de gedachte ooit zijn concerto af te maken en iedereen wil overtuigen van die illusie. Geen enkele illusie mag doorgeprikt worden want dan ontbrandt zijn vuur heel kort en zeer krachtig. En nicht Hilda die gedreven wordt door haar seksuele frustratie en koste wat kost krijgt wat ze hebben wil. Op een absurdistische wijze, die Siegertsz moeiteloos afgaat, drijft zij dit gezin uiteen.

De circustent krijgt iets sacraals als de leugens open liggen en daardoor de wonden bloot gelegd worden. Een beeld van een trouwkapel ontstaat of van een klein kerkje om te rouwen. De hele enscenering van Een bruid in de morgen heeft prachtige symbolische waarde en daar bovenop komt de intense muziek die het geheel kracht bij zet. De personages zijn gebroken en ik sta met knikkende knieën op om te applaudisseren. Alle lovende kritieken waren niet van de lucht en deze voorstelling heeft ook mijn hart gestolen.

De komende weken nog te zien in verschillende theaters in het land: http://tga.nl/voorstellingen/een-bruid-in-de-morgen/speellijst 

EEN BRUID IN DE MORGEN VAN MAREN E. BJøRSETH