Gezien, 13 januari Stadsschouwburg Amsterdam
We zien een schrijver Orhan, die de gangen na gaat van zijn vriend Ka om erachter te komen wat er precies in zijn laatste dagen is gebeurd. Hij zegt een biografie over zijn vriend te willen schrijven. Hij is tevens op zoek naar de liefde, de liefde die zijn vriend Ka had. Hij komt terecht in een zeer complexe wirwar van politieke, religieuze en persoonlijke belangen in het dorpje Kars in Turkije. Luc Perceval bewerkt en regisseert Sneeuw naar de gelijknamige roman, geschreven door Orhan Pamuk. De ongrijpbaarheid en ondoordringbaarheid van de verstrengelde belangen maakt deze voorstelling tot een virtuoos meesterwerk met zoveel lagen dat de kern onzichtbaar blijft. Als kijker zit ik achterover in mijn stoel gedrukt met de hersenen op overdrive de vragen te verwerken die de voorstelling oproept.
De vriend van Ka, gespeeld door Pierre Bokma, gaat op zoek naar momenten in het leven van Ka die aanleiding zouden kunnen zijn voor zijn onfortuinlijke dood. Bokma rijgt de tijd aaneen door de vertellende vorm, in de verstilling van zijn spel tovert hij het personage Ka tevoorschijn en bevinden we ons in het verleden van Ka. Het vertellende karakter verdwijnt niet, maar blijft in de vorm van innerlijke dialogen bestaan. We zien, voelen en ruiken wie Ka is en hoe hij zich tussen de verschillende belangen beweegt. Ka doet onderzoek naar de golf van zelfdodingen onder jonge moslimvrouwen in de stad Kars. Tevens hoopt hij Ipek te vinden, een oude liefde uit zijn jeugdjaren, gespeeld door Els Dottermans. Bokma speelt Ka naïef en vertrouwenswaardig waardoor hij me het gevoel geeft verschillende belangen te kunnen verbinden. Hij zit in het complot voor een politieke coup, tijdens een theatervoorstelling, waar de zus van Ipek bij betrokken is. Hij heeft contact met Indigo, een gezochte islamitisch terrorist en een sjeik Saadettin waar hij uitspreekt tussen de Westerse en Oosterse cultuur gevangen te zitten. Hij nodigt Ipek uit mee te gaan naar zijn thuis, in Frankfurt.
De enscenering met zijn verschillende kleuren doet me denken aan de divers gekleurde stemmen van mensen waarbij nuancering ver te zoeken is. Misschien is het Ka die de nuancering brengt. Er wordt verwezen naar de lokale verkiezingen die op dat moment in het dorp gehouden worden. Maar het zijn niet alleen de politieke kleuren, ook de persoonlijke stem waaruit liefde blijkt of verlangen. De kleuren steken af door de sneeuw die voortdurend valt (niet letterlijk). De zwarte hond die een keer genoemd wordt vertegenwoordigd de schaduw. Door de felheid van de kleuren is die schaduw meer aanwezig. We moeten ons geen rad voor ogen laten draaien. Achter de lappen gebeurt steeds weer iets anders wat aan het oog onttrokken wordt en waar Ka ook geen grip op krijgt.
Het wit van de sneeuw en het wit van de sluier geeft de onschuld weer die verloren gaat doordat collectief religieuze of politieke bewegingen strijden om voorrang. Het individu kan zijn innerlijke strijd tussen eigen rede, denkbeelden en gevoel amper voeren. De Oosterse en Westerse waarden die onverenigbaar lijken en waartussen Ka gevangen zit, waarbinnen hij oprecht op zoek gaat naar zijn vorm. Bokma en Dottermans doen dit op een ontroerende, invoelbare manier. Alle andere acteurs tillen hen op door het belang wat zij vertegenwoordigen op een krachtige manier te behartigen. De zangeres Melike Tarhan geeft de voorstelling een extra paar vleugels.
https://www.ntgent.be/nl/productie/sneeuw
Theaterinspiratie 