ROMEINSE TRAGEDIES IS MET NIETS TE VERGELIJKEN

21 juni 201823 juni 2018 Resabart slegers, carré amsterdam, chris nietvelt, eelco smits, fred goessens, frieda pittoors, gijs scholten van aschat, hans kesting, holland festival, hugo koolschijn, ivo van hove, marieke heebink, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

170821-WEBSITE_SLIDE

Gezien 20 juni tijdens het Holland Festival, Carré Amsterdam

Al 10 jaar spelen de helden van Toneelgroep Amsterdam de Romeinse Tragedies. Vanavond tijdens het Holland Festival in Carré wederom. Ze vechten, vrijen, offeren op, nemen wraak en liefkozen met een stuwende intensiteit. De beleving is onbeschrijflijk. De totaalervaring van 5,5 uur natuurkracht die op je afkomt door het spel, livemuziek en filmbeelden is heftig. Dat is met niets anders te vergelijken. Het ene moment zit je er met je neus bovenop, het andere moment volg je alles op een beeldscherm en daarna relatief rustig in de zaal.

Driemaal een Shakespearetragedie die elkaar in de tijd niet chronologisch opvolgen. Coriolanus, Julius Caesar en Antonius & Cleopatra. Tragedies die spelen in tijden voor Christus, overgeheveld naar deze tijd van aanzwellend populisme, oorlogen die verantwoord worden met de meest ridicule onderbouwingen en nu de laatste jaren met figuren als Trump in de politieke arena. De tragedies spreken voor zich. Het acteergeweld van het ensemble van toneelgroep Amsterdam spreekt ook voor zich, maar kan niet genoeg benoemd en bejubeld worden. Ik noem ze vaker helden. Het is onvoorwaardelijk gedurfd wat zij doen met elkaar op het toneel.

Wat ik niet wil vergeten zijn de musici en technici die om deze voorstelling heen staan. Magistrale heftige percussie die de oorlogen representeert, zachte Afrikaanse klanken bij de tragedie Antonius & Cleopatra. Én fantastisch hoe de cameraman bijna één is met de acteurs. Ongelooflijk hoe dit alles in elkaar is gaan passen. En de catering die daarin ook nog naadloos aansluit.

Hoogtepunt van de drie tragedies is voor mij Antonius & Cleopatra. Hans Kesting met en tegenover Chris Nietvelt. In deze laatste tragedie gaan alle registers open. Alle pijn, verdriet, woede, genot en geilheid die zijn opgebouwd in de voorgaande twee komen hier tot een climax. De overgave van Nietvelt is buitengewoon. Het hele ensemble is buitengewoon. Zij zien, komen en overwinnen. Vanavond nog te zien!

https://tga.nl/voorstellingen/romeinse-tragedies/speellijst

DE WAARHEID STEEKT OEDIPUS EEN MES IN DE RUG

9 april 20189 april 2018 Resaaus greidanus jr., bart slegers, fred goessens, frieda pittoors, hans kesting, harm duco schut, helene devos, hugo koolschijn, josha stradowski, marieke heebink, oedipus, robert icke, sophocles, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep Amsterdam, violet braeckmanEen reactie plaatsen

oedipuss-header

Gezien première 8 april Stadsschouwburg Amsterdam

‘De tijd heeft zijn loop en die is achterwaarts’. De wrede voorspelling van de ziener Tiresias bestaat uit fraaie beeldspraak. De zachte kracht van Hugo Koolschijn als Tiresias is zeldzaam in de draaikolk van ratio en spanning die heerst in de campagneruimte. Er wordt gewacht op de uitslag van de verkiezingen. Oedipus, gespeeld door Hans Kesting, hoort de raadselachtige zinnen van Tiresias en vermoed een complot tegen hem. De digitale klok op het podium die aftelt naar het moment dat de verkiezingsuitslag bekend is, is naar de toekomst gericht, maar het verleden haalt Oedipus onherroepelijk in. Iets wat hij zichzelf op de hals haalt door de heropening van het onderzoek naar de moord op zijn voorganger. De paradox in het geheel kan niet groter zijn.

‘Ik ben ik’, zegt Oedipus als hij zijn volk buiten nog toespreekt. Achter deze uitspraak gaat een wereld schuil. In de campagneruimte wordt hij door zijn vrouw Iocaste (Marieke Heebink) en zijn kinderen verrast met een etentje. De gesprekken verlopen stroef en gespannen. De woorden van Tiresias hangen als een onweersbui boven het gezin. De enige die er lucht in probeert te brengen is Iocaste, die het nut totaal niet inziet van heropening van het onderzoek naar de doodsoorzaak van haar eerste man en geen belang hecht aan de woorden van Tiresias.

Toch zal haar beeld ondanks dat ook kantelen. Ze ontkomt niet aan een blik op haar eigen leven. Iocaste en Oedipus delen gebeurtenissen uit het verleden om hun eigen handelen te begrijpen. Wezenlijk is het verdriet over de zwangerschap van Iocaste in haar jonge leven. De rauwe waarachtigheid waarmee Heebink de pijn van Iocaste vormgeeft is imponerend. Heebink en Kesting zijn groots samen op het toneel en kwetsbaar op hun mooist.

Deze bewerking van Oedipus van Sophocles door Robert Icke zorgt ervoor dat alle voorkennis die aanwezig is over deze tragedie naar de achtergrond verdwijnt. Enerzijds vecht je tegen de tijd om de waarheid terug te dringen en anderzijds beweeg je mee op de golven van hartstocht en liefde die Iocaste en Oedipus voor elkaar voelen. Het is hartverscheurend te zien hoe de zoektocht naar de waarheid, die onverminderd spannend is, ervoor zorgt dat ze van de toekomst worden afgesneden. Het realisme van de voorstelling maakt het extra aangrijpend.

Wat ik me afvraag is of Oedipus een ander mens wordt door echt te weten wie hij is. Het weten waar hij vandaan komt verandert niets aan zijn verlangens, toekomstdromen, idealen en zijn rol als vader en echtgenoot. Toch heeft het lot zo beschikt dat herkomst of onbedoelde handeling het beeld omkeert. Hij kan zichzelf niet meer zien, zijn kinderen moet hij van zich afduwen, Iocaste kan hem niet nog een keer verliezen en beschikt over haar eigen lot. ‘Het keert alles om, maar staat zelf stil’. Oedipus is goed in raadsels, maar het oplossen ervan heeft alleen maar voor ellende gezorgd.

https://tga.nl/voorstellingen/oedipus/speellijst

TONEELGROEP AMSTERDAM OVERSTIJGT ZICHZELF MET IBSEN HUIS

17 februari 2018 Resaaus greidanus jr., bart slegers, celia nufaar, claire bender, david roos, eva heijnen, fred goessens, hans kesting, ibsen, janni goslinga, maarten heijmans, maria kraakman, simon stone, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

59ebfbf92a5ab0bc0b8b45f0-large

Gezien 16 februari 2018 Stadsschouwburg Amsterdam

‘Mensen bouwen huizen voor privacy, niet om de vuile was buiten te hangen.’

Precies waar deze familie denkt goed in te zijn: de vuile was binnen houden, er niet over spreken, doen alsof er niets aan de hand is waardoor iedereen letterlijk stikt. Het vakantiehuis van de familie Kerkman wordt gebouwd op grond die vergiftigd is door een gruwelijke daad van de hoofdpersoon Cees Kerkman (Hans Kesting), tijdens de bouw van het huis. Die daad is de oorsprong van alles daarna. Vanuit deze handeling ontstaan manipulaties, intriges, zwijgconstructies en obstructies in de stroom van het leven waardoor iedereen gevangen blijft. De dood is de enige verlossing.

Simon Stone schrijft en regisseert Ibsen Huis vanuit zijn bewondering voor de schrijver Ibsen en zijn beklemmende toneelwerk. Hij creëert een familie die aan elkaar geketend zit door traumatische gebeurtenissen die bij iedere generatie door het bloed stromen gebaseerd op diverse stukken van Ibsen. De wijze waarop we meegenomen worden in dit familie-epos doet filmisch aan. Door het roterende glazen huis wisselen scènes en tijdsbeelden zich af. We gaan door een tijdperk en krijgen inkijk in de ontwikkeling van relaties en gezinnen. Niet alles is meteen duidelijk maar de spanning die dat oplevert, en je meezuigt het verhaal in, is bloedstollend. Ik zal de blik van de jonge Johanna (Maria Kraakman) niet licht vergeten als Cees met zijn dochter Lena (Claire Bender) op schoot zit. ‘Mijn lieve Lenaatje….’ zegt hij. De blik van Johanna boort zich in hem. Op dat moment vul ik het voor de hand liggende in maar kan niet bevroeden wat deze blik werkelijk inhoudt.

En dat is één van de meesterlijke dingen in deze voorstelling, je denkt te begrijpen wat er aan de hand is en dan blijkt het nog afschuwelijker en ingewikkelder te zijn. Het tweede meesterlijke is dat het ensemble het met veel humor brengt. Vooral in het deel voor de pauze valt er veel te lachen. De personages nemen zichzelf op de hak, ze zijn aandoenlijk in hun onmacht en hun neuroses, maar ook doen ze onverminderd hun best de zaken open te gooien. Helaas tevergeefs.

Het derde meesterlijke zijn de schakelingen in de rollen die de acteurs vertolken. Ze spelen allen meerdere rollen of in de verschillende generaties schuiven ze op. Dit vraagt kort enig gepuzzel van de kijker, maar als je dat laat varen verloopt alles heel organisch. Dan zie je waarom de gelijkenissen er op dat moment in een bepaalde scène toe doen. Het geheel is een ingenieuze creatie van Stone, maar de subtiele verschillen die de acteurs aanbrengen in fysiek en stemgebruik maken dit kunstwerk levensecht.

Alle acteurs die in deze voorstelling schitteren zijn echte bazen, van jong tot oud. Met ontzaglijke moed zetten zij de familierelaties uiteen. Bedwelmd door een verstikkend traumatische thematiek laten zij de persoonlijke strijd van ieder personage authentiek zijn. Met daarbovenop een grote dosis humor, in een kader wat hyperrealistisch is, wordt deze voorstelling boven alles uitgetild door deze 11 fabelachtige acteurs.

https://tga.nl/voorstellingen/ibsen-huis/speellijst

UIT HET LEVEN VAN MARIONETTEN; BEKLEMMEND EN COMPLEX

11 november 201711 november 2017 Resabart slegers, celia nufaar, eelco smits, eva heijnen, hugo koolschijn, janni goslinga, nanouk leopold, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

4-Uit-het-leven-van-marionette-TGA-Henri-Verhoef-691x463

Gezien, 10 november Stadsschouwburg Amsterdam

Beklemmende getuigenissen die meer verwarren dan helderheid brengen. Iedereen is schuldig aan zijn eigen ellende en iedereen heeft belang bij de ellende van de ander. Ruzies, overspel, angsten en wantrouwen kenmerken het huwelijk van Peter en Catharina. Ze kunnen niet zonder elkaar en zijn met elkaar vergroeid. In scènes uit een huwelijk kwamen ze al even langs. Nu leren we ze beter kennen. Hoe ze zich tonen is niet hoe ze zich werkelijk voelen. Een thema wat veelvuldig terugkomt in werk van Ingmar Bergman. Meerdere malen is zijn werk te zien geweest bij Toneelgroep Amsterdam. Nu uit het leven van marionetten.

Uit het leven van marionetten bestaat uit een reeks getuigenissen die inzicht moeten bieden in de weg die de hoofdpersoon Peter Egerman (Eelco Smits) heeft afgelegd om te komen tot een gruwelijke misdaad. Peter vermoordt en verkracht een prostituée. Het geheel geeft een fragmentarisch beeld van het leven van Peter, maar bovenal van de mensen om hem heen. De waarheid blijft in het midden. Peter zit vast in zijn leven en zoekt uitwegen. Zijn angsten, fantasieën en dromen zijn niet te onderscheiden van wat echt is.

Nanouk Leopold regisseert na haar succesvolle films voor het eerst in het theater bij Toneelgroep Amsterdam. Het is dus niet vreemd dat de voorstelling filmisch aanvoelt. Het thema van deze voorstelling sluit aan bij haar eerdere werk. Het podium is één groot, leeg projectiescherm waarop de personages zichzelf bloot geven met soms diepere lagen op een actueel projectiescherm voor of achter. In het begin vond ik de projecties niet consequent doorgevoerd en dat leidde me even af.

Het lege toneel omgeven met kleur en geluid, die soms dreigend overkomen of juist heel verzachtend en dromerig zijn, prikkelen de verbeeldingskracht. De stiltes waarbij de geprojecteerde personages elkaar bekijken of zichzelf, troebeler worden of oplichten, zijn fantastisch indringend. Elkaar écht zien doen ze niet. Wanhopig zoeken ze naar verbinding en snijden die zelf ook weer af. De acteurs dagen elkaar uit en voeren de spanning gezamenlijk op naar het hoogtepunt waar Eelco Smits in zijn monoloog kennis geeft van zijn binnenwereld omhuld door een paarse gloed die me doet denken aan een baarmoeder. In deze lange monoloog spreekt hij rustig en vol gevoel en roept hij mededogen op, maar waarvoor weet ik niet precies. Omdat we ons soms allemaal gevangen voelen en een uitweg zoeken? De andere personages zoeken ook een uitweg, bij elkaar, bij Peter, in de drank en in de eenzaamheid.

Het is een zwaar, complex, intelligent geheel waar verstrikt raken op de loer ligt. De gevoelens en emoties vliegen je om de oren in de volle rijke teksten die soms in een sneltreinvaart de zaal in denderen. Met compassie voor Peter verlaat ik de zaal, ondanks de gruwelijkheid van de misdaad. Bart Slegers, Janni Goslinga en Celia Nufaar geven hun personages een kleur mee, soms afstotelijk, die voor mij deels verklaart waarom Peter Egerman zich gevangen voelt. De geestigheid en kwetsbaarheid van Hugo Koolschijn als Tim breekt het geheel open. Eva Heijnen als Ka in haar openheid is het einde van de trechter waar Peter doorheen valt.

https://tga.nl/voorstellingen/uit-het-leven-van-marionetten/speellijst

KINGS OF WAR: EEN MAGISTRAAL KUNSTWERK

23 april 2017 Resaalwin pulinckx, aus greidanus jr., bart slegers, celia nufaar, chris nietvelt, eelco smits, hans kesting, harm duco schut, helene devos, ivo van hove, janni goslinga, Jip van den Dool, khaldoun alexander elmecky, leon voorberg, ramsey nasr, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

8688_x

Gezien 21 april, Stadsschouwburg Amsterdam

Sinds de première op 5 juni 2015 is Kings of War, geregisseerd door Ivo van Hove, bejubeld door nationale en internationale pers. Het is een epische vertolking van drie Shakespeare stukken, Henry V, Henry VI en Richard III. Bewerkt zodat de uitgebreide historische vertelling over de oorlogen tussen de huizen York en Lancaster en de Honderdjarige oorlog tussen Engeland en Frankrijk op de achtergrond blijft. We zien vooral de beweegredenen en het psychologisch drama achter het ontstaan van deze oorlogen. Van de moreel, verstandelijk handelende Henry V (Ramsey Nasr) naar zijn opvolger Henry VI (Eelco Smits) die als een kind zo beïnvloedbaar chaos veroorzaakt door zijn focus te leggen op het geloof in plaats van het landsbelang en Richard III (Hans Kesting) die door mismaaktheid en ongeluk een machtshonger ontwikkeld die ieder voorstellingsvermogen te boven gaat.

Deze drie mannen komen tot leven voor onze ogen. Ze worden geschilderd op een leeg canvas waar we bij zitten. De ontwikkeling van deze historische figuren en hun leiderschap wordt blootgelegd. De werk- en liefdesrelaties van deze koningen krijgen betekenis door machtswellust, afhankelijkheid, verlangen, koningsgezindheid of liefde. Een imposante voorstelling waarbij gebruik wordt gemaakt van zoveel disciplines en schakering in kleur, waarbij kunstenaars op de toppen van hun kunnen excelleren: de acteurs, de trombonisten, de countertenor, de dj, de technici en cameraman geven een beeld weer van toen, maar wat zo relevant is in huidige onvoorspelbare tijden en nagenoeg onbeschrijflijk.

Ik vergeet de blik van de Hertog van York, gespeeld door Bart Slegers, niet snel meer. Hij wordt geloosd door Suffolk (Jip van den Dool) die aast op de macht. De hertog van York doorziet uiteraard het spel en met duivels genoegen kondigt hij in de camera zijn plannen aan. Voortdurend zien we het gekonkel in de gangen van het paleis op het grote projectiescherm midden op het toneel. We worden rechtstreeks aangesproken of zien de werelden van oorlog verbeeldt. De breekbare Henry VI wordt voor de leeuwen gegooid bij zijn kroning en ze verslinden hem met huid en haar. Smits geeft deze man emotioneel, mentaal en fysiek virtuoos vorm. Bij Slegers, later als Edward IV, breekt de broosheid zijn kracht als een schittering die het duister verlicht. Hans Kesting die als Richard III beangstigend is en me later verbijsterend genoeg ook ontroert door zijn gekte en waanzin.

De hoogtepunten wisselen zich af met hoogtepunten. De samenzang aan het einde als Richard III is verslagen door Richmond (Ramsey Nasr) is onvergetelijk. De rollen zijn de rollen, daar zitten kleine rollen tussen en de grotere, met 14 acteurs spelen ze 30 rollen. In die rij, achter Richmond, zie ik de krachten gebundeld tot één organisme samen ademend en zingend. Dit organisme, Toneelgroep Amsterdam, gaf ons een gedenkwaardig magistraal kunstwerk met Kings of War.

https://tga.nl/voorstellingen/kings-of-war/speellijst

SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJKE (ON)VRIJHEID IN ZOWEL THE FOUNTAINHEAD ALS DE MEIDEN

1 december 20162 december 2016 Resabart slegers, de meiden, katie mitchell, ramsey nasr, stadsschouwburg amsterdam, the fountainhead, toneelgroep Amsterdam, Wish you were hereEen reactie plaatsen

the-fountainhead-foto-jan-versweyveld

gezien 26 november en 28 november, Stadsschouwburg Amsterdam

Eindelijk, eindelijk zag ik afgelopen zaterdag The Fountainhead van Toneelgroep Amsterdam en het was alles wat ik verwachtte. In juni 2014 ging deze voorstelling al in première en sindsdien is hij massaal uitverkocht. Voor de rol van het hoofdpersonage Howard Roark won Ramsey Nasr de Louis d’Ór. Het onconventionele karakter Roark in The Fountainhead belichaamt een maatschappelijke kracht die het individualisme en egocentrisme van de scheppende mens bepleit. Het collectief, de massa en het altruïsme zijn krachten die de schepping en het individu ondermijnen. Het dienen van anderen brengt niets voort.

Wish you were here stond in het teken van sociaal-maatschappelijke onvrijheid, het thema waarover De meiden van Jean Genet gaat. Deze nieuwe voorstelling van Toneelgroep Amsterdam gaat 11 december in première. In De meiden zijn twee Poolse dienstmeiden, die geacht worden niet zichtbaar te zijn, de hoofdpersonen in deze voorstelling, waar ze in hun fantasie een tweede werkelijkheid creëren. De onvrijheid buigen zij om tot een zelf verworven vrijheid waarbij fantasie en werkelijkheid één worden.

Deze twee stukken lijken haaks op elkaar te staan maar handelen, voor mij, in wezen over hetzelfde. In hoeverre kun je trouw zijn aan jezelf en je eigen ideologieën, verlangens, doelen enz. in een maatschappij die complex is en veel van ons vraagt. Soms lijkt er meer vrijheid te ontstaan door je individualiteit op te geven en je aan te sluiten bij een collectief, maar tot welke prijs. En welke prijs betaal je als je tot het uiterste gaat en trouw blijft aan idealen en je eigen schepping. Wat zijn je individuele mogelijkheden? Interessante vragen die opborrelen naar aanleiding van Wish you were here. De gasten spreken over vrijheden vanuit verschillend perspectief zoals bijvoorbeeld vanuit de wereld van een BN’er en haar au-pair uit de Filipijnen. En hoe en waardoor onze economie draaiende wordt gehouden (de voorgrond) en hoeverre het nodig is dat we daarvoor anderen moeten uitbuiten (de achtergrond). Tegelijkertijd blijft onze economie voor een groot deel in beweging door het grote zorgaspect achter de schermen voor elkaar zonder dat daarvoor een cent ontvangen wordt.

The Fountainhead roept herkenning op als het gaat om individualiteit behouden en het alert zijn op manipulaties. Roark denkt niet na over de mensen die iets van hem willen, te manipuleren is hij niet omdat hij in alles zijn verantwoordelijkheid neemt met uiteindelijk desastreuze gevolgen. De manipulator Ellsworth Toohey, een meesterlijke rol van Bart Slegers, trekt ook niet per se aan het langste eind. Dit blijft in het midden. De liefdesgeschiedenis die parallel loopt aan Roark’s professionele ontwikkeling heeft hetzelfde thema: behouden van vrijheid en individualiteit.

De Meiden zijn afhankelijk en doen er alles aan hun vrijheid terug te winnen en doen dat op een zeer fantasierijke, beeldende manier. Zij scheppen hun mogelijke toekomst, volgens Katie Mitchell die tijdens Wish you were here werd geïnterviewd. Zij is regisseur van De Meiden en vertelde dat het naast een politiek verhaal vooral ook een verhaal is over familie en kunst. Ik ben heel benieuwd. De schrijver Jean Genet kwam ook nog bij ons via een oud interview, waarin hij het systeem bevraagd over waarom het betreffende interview op deze manier moet plaatsvinden. Hij houdt zich verantwoordelijk voor zijn irritatie daarover door er aanvankelijk mee ingestemd te hebben. We kwamen in Stanislavski tot de conclusie dat egocentrisme en individualiteit vaak al bij voorbaat een negatieve connotatie hebben terwijl het ook een grote vorm van verantwoordelijkheid met zich meebrengt en niet direct betekent dat je je niet wil verhouden tot de ander. Misschien alleen niet op de manier die verwacht wordt en de norm is.

Ik kijk uit naar De Meiden en ben gelukkig dat ik The Fountainhead heb gezien die nog een hele tijd zal resoneren in mijn hoofd. En Wish you were here zijn avonden die absoluut meerwaarde hebben. Ze geven inzicht en inspireren!

https://tga.nl/voorstellingen/the-fountainhead/speellijst

https://tga.nl/voorstellingen/de-meiden

ADEMBENEMENDE MEDEA OPNIEUW IN DE STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM

16 augustus 2016 Resaaus greidanus jr., bart slegers, eva heijnen, fred goessens, gaite jansen, jip smit, marieke heebink, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

tga-zoekt-met-medea-de-grenzen-van-het-menselijke-op

Hoewel ik van veel actrices houd is Marieke Heebink voor mij de absolute koningin van het theater. Zeer, zeer terecht won ze de Theo d’Or voor haar rol in Medea die weer te zien is vanaf 17 augustus in de Stadsschouwburg Amsterdam. Ook in haar andere rollen, klein of groot, blinkt ze uit met haar bijzondere fysieke zeggingskracht en haar zeldzaam stemgeluid en intonatie. Zoals in Husbands and Wives afgelopen voorjaar, geregisseerd door Simon Stone die ook Medea regisseert en vanaf 2017 als vast gastregisseur zal werken bij Toneelgroep Amsterdam.

De wereld van Medea, in deze voorstelling Anna, sluit niet meer aan bij de wereld van haar geliefden. Ze keert terug uit een instelling, waar ze een tijd verbleef omdat ze had geprobeerd haar man Lucas te vergiftigen. Met de positieve houding het oude achter haar te laten en verder te gaan waar ze gebleven was stapt Anna haar leven weer in. Anna is een gerespecteerd arts en onderzoekster en moeder van twee zoons. De poging Lucas te vergiftigen ontsproot in Anna’s brein omdat hij een andere geliefde had. Die ander blijkt hij nog te hebben, sterker nog, deze relatie heeft zich alleen maar meer verdiept. Het enige wat Anna wil is Lucas terug en haar gezin herenigd zien. Anna blijkt nog instabiel en die instabiliteit wordt versterkt door de verliezen die ze lijdt. Ze blijft zeggen ‘het is ok’, maar je ziet haar ten onder gaan. Het verlies van haar kinderen, wat ze niet onder ogen kan komen, voorkomt ze door de meest gruwelijke daad denkbaar. In alle rust en met tederheid brengt ze haar kinderen en zichzelf om. Dit is het enige wat haar nog te doen staat.

Aus Greidanus jr. speelt de wanhopige Lucas die uit alle macht probeert de boel bij elkaar te houden maar daar meesterlijk in faalt. Christopher, Bart Slegers, de ietwat koelbloedige baas van het laboratorium waar zowel Anna als Lucas werken en door wie Anna de toegang tot het lab wordt ontzegd. Gaite Jansen die de jonge Clara, dochter van Christopher, vol hoop, jeugdige geestdrift en overmoed glashelder speelt en de twee zoons van Anna en Lucas die op mij ook grote indruk maken, wisselend gespeeld door jonge acteurs. Beide keren zag ik David Roos en David Kempers. De zoons willen van de twee verschillende werelden steeds één maken en dat wordt treffend gedaan door de camerabeelden die zij maken en die geprojecteerd worden in het toneelbeeld. Het decor is maagdelijk wit waarin Anna met haar ogenschijnlijk irrationele gedachten niet past, maar haar projectie achter op het doek maakt dat ze gehoord moet worden en in haar ogen is de radeloosheid te lezen. ‘Het is ok.’

De kans om deze voorstelling (nog een keer) te zien zou ik niet door mijn vingers laten glippen. Heebink is adembenemend als Medea. Deze voorstelling maakt je stil en zorgt dat je het uit wil schreeuwen en alles daartussen in. De regie van Simon Stone is clean en gevuld met schitterende vondsten. Deze geeft Anna kracht waardoor je je afvraagt wat er mis is met haar omgeving. De kinderen zijn de enigen die aanvoelen dat het rammelt. Haar wanhoop neemt op een angstwekkend beheerste manier, maar innerlijk hysterisch, groteske vormen aan. Gaan!

http://tga.nl/voorstellingen/medea/speellijst

HANS KESTING ONTZAGWEKKEND ALS MAX AUE IN DE WELWILLENDEN

18 april 201618 april 2016 Resaabke haring, alwin pulinkx, aus greidanus jr., bart slegers, de welwillenden, hans kesting, het toneelhuis, johan van assche, katelijne damen, kevin janssens, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep Amsterdam, vincent van sandeEen reactie plaatsen

Gezien 15 april Stadsschouwburg Amsterdam

De welwillenden van Jonathan Littell deed veel stof opwaaien in 2006 door het feit dat de Tweede Wereldoorlog verteld wordt vanuit de ogen van SS-officier Max Aue. Het boek is bewerkt door Guy Cassiers en Erwin Jans, De Welwillenden is geregisseerd door Guy Cassiers. Het perspectief van de dader is er een waar we niet aan gewend zijn en waarmee we ons niet willen identificeren. Dat is nu precies waar Max Aue in de voorstelling van Toneelgroep Amsterdam en Toneelhuis direct een appèl op doet. In zijn beginmonoloog zegt hij onder andere letterlijk ‘Ik ben net als u.’ Hans Kesting die deze hoofdrol op zich neemt staat kalm, het zaallicht is nog aan, en kijkt het publiek aan waardoor de afstand wegvalt en we kijken niet naar een acteur maar naar een mens die ons iets te vertellen heeft.

Tijdens de vele gesprekken en monologen die volgen staat het Jodenvraagstuk centraal. De reacties van zijn officieren, de één vindt het executeren van een bepaalde groep joden volstrekt belachelijk en onnodig, de ander volkomen terecht. Max Aue vindt het mensverspilling. In het boek is de hoofdpersoon niet zo moralistisch waardoor identificatie voor mij niet plaatsvindt. De inzet is nu anders. We zitten in zijn hoofd en zien wat de gruweldaden voor visioenen en hallucinaties opleveren. De beelden zijn geïnspireerd op beeldend werk van Chiharu Shiota, Rebecca Horn en Christian Boltanski. Zijn lichaam valt meerdere malen uit elkaar van pure ellende en de projecties laten beelden van gezichten zien die over elkaar heen vallen zoals hij stuk voor stuk joden heeft geëxecuteerd. Hij beschrijft soms gedetailleerd een persoon of een gebeurtenis en daarin maakt zijn geest soms rare sprongen om het aan te kunnen. Door de ondraaglijkheid schijt hij zichzelf onder, geeft over, als hij masturbeert, is het alsof hij glasscherven voelt.

Het individu heeft geen bestaansrecht en is inwisselbaar. De staat is een gewelddadige machine opgebouwd uit verschillende individuen met een aantal gemeenschappelijke kenmerken die bevelen uitvoeren en de wet volgen die op dat moment geldt. Door dit ver te houden van ieder realisme is het toepasbaar op andere oorlogen uit de recentere geschiedenis. Eichmann is de enige historische figuur in deze voorstelling, formidabel gespeeld door Katelijne Damen. Hij neemt zijn verantwoordelijkheid zeer ernstig en wil de wet strikt opvolgen. Dat is wat hij doet en hij is verantwoordelijk tot aan het transport, daarna is het aan een ander. Dat kun je terug lezen in De banaliteit van het kwaad van Hannah Arendt. Eichmann denkt niet verder na over wat hij doet, hij doet wat hij moet doen volgens de wet. Alles wat Damen doet om Eichmann vorm te geven is strak, strikt en heel eng. In gesprekken met Aue zie je het verlies van identiteit sterk verbeeld. Aue die Eichmann kopieert in alle gebaren en houdingen, maar niet direct en te opvallend, het duurt steeds een aantal seconden. De anderen worden anoniem aangesproken in hun rang zoals Sturmbannführer, Obergruppenführer enz. behalve Thomas Hauser, de goede vriend van Aue, naturel gespeeld door Kevin Janssens die de relativerende kracht is in het stuk.

De gehele voorstelling is een helse trip die ongeloof, verbijstering, weerzin, ontroering en diep verdriet oproept. Wat een duistere misère speelt zich daar af. De rauwe enscenering van Erwin Jans, het treinspoor waarvan iedereen weet waar die toe leidt en de vele paar schoenen, die in plaats van op een hoop gegooid in een rij worden neergezet, spreken tot ieders verbeelding. De kleine Joodse jongen Jakov als symbool voor alle Joden, die bladmuziek wordt beloofd door Aue terwijl je weet dat ook hij zal sterven, is hartverscheurend. Het hele psychologische proces van de weg naar waanzin is zo onweerstaanbaar goed neergezet bij alle personages en door de gehele cast. Kesting is in het geheel ontzagwekkend helder in woord en fysiek expressief in zijn ondergang.

http://tga.nl/voorstellingen/de-welwillenden/speellijst