KINGS OF WAR: EEN MAGISTRAAL KUNSTWERK

23 april 2017 Resaalwin pulinckx, aus greidanus jr., bart slegers, celia nufaar, chris nietvelt, eelco smits, hans kesting, harm duco schut, helene devos, ivo van hove, janni goslinga, Jip van den Dool, khaldoun alexander elmecky, leon voorberg, ramsey nasr, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

8688_x

Gezien 21 april, Stadsschouwburg Amsterdam

Sinds de première op 5 juni 2015 is Kings of War, geregisseerd door Ivo van Hove, bejubeld door nationale en internationale pers. Het is een epische vertolking van drie Shakespeare stukken, Henry V, Henry VI en Richard III. Bewerkt zodat de uitgebreide historische vertelling over de oorlogen tussen de huizen York en Lancaster en de Honderdjarige oorlog tussen Engeland en Frankrijk op de achtergrond blijft. We zien vooral de beweegredenen en het psychologisch drama achter het ontstaan van deze oorlogen. Van de moreel, verstandelijk handelende Henry V (Ramsey Nasr) naar zijn opvolger Henry VI (Eelco Smits) die als een kind zo beïnvloedbaar chaos veroorzaakt door zijn focus te leggen op het geloof in plaats van het landsbelang en Richard III (Hans Kesting) die door mismaaktheid en ongeluk een machtshonger ontwikkeld die ieder voorstellingsvermogen te boven gaat.

Deze drie mannen komen tot leven voor onze ogen. Ze worden geschilderd op een leeg canvas waar we bij zitten. De ontwikkeling van deze historische figuren en hun leiderschap wordt blootgelegd. De werk- en liefdesrelaties van deze koningen krijgen betekenis door machtswellust, afhankelijkheid, verlangen, koningsgezindheid of liefde. Een imposante voorstelling waarbij gebruik wordt gemaakt van zoveel disciplines en schakering in kleur, waarbij kunstenaars op de toppen van hun kunnen excelleren: de acteurs, de trombonisten, de countertenor, de dj, de technici en cameraman geven een beeld weer van toen, maar wat zo relevant is in huidige onvoorspelbare tijden en nagenoeg onbeschrijflijk.

Ik vergeet de blik van de Hertog van York, gespeeld door Bart Slegers, niet snel meer. Hij wordt geloosd door Suffolk (Jip van den Dool) die aast op de macht. De hertog van York doorziet uiteraard het spel en met duivels genoegen kondigt hij in de camera zijn plannen aan. Voortdurend zien we het gekonkel in de gangen van het paleis op het grote projectiescherm midden op het toneel. We worden rechtstreeks aangesproken of zien de werelden van oorlog verbeeldt. De breekbare Henry VI wordt voor de leeuwen gegooid bij zijn kroning en ze verslinden hem met huid en haar. Smits geeft deze man emotioneel, mentaal en fysiek virtuoos vorm. Bij Slegers, later als Edward IV, breekt de broosheid zijn kracht als een schittering die het duister verlicht. Hans Kesting die als Richard III beangstigend is en me later verbijsterend genoeg ook ontroert door zijn gekte en waanzin.

De hoogtepunten wisselen zich af met hoogtepunten. De samenzang aan het einde als Richard III is verslagen door Richmond (Ramsey Nasr) is onvergetelijk. De rollen zijn de rollen, daar zitten kleine rollen tussen en de grotere, met 14 acteurs spelen ze 30 rollen. In die rij, achter Richmond, zie ik de krachten gebundeld tot één organisme samen ademend en zingend. Dit organisme, Toneelgroep Amsterdam, gaf ons een gedenkwaardig magistraal kunstwerk met Kings of War.

https://tga.nl/voorstellingen/kings-of-war/speellijst

SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJKE (ON)VRIJHEID IN ZOWEL THE FOUNTAINHEAD ALS DE MEIDEN

1 december 20162 december 2016 Resabart slegers, de meiden, katie mitchell, ramsey nasr, stadsschouwburg amsterdam, the fountainhead, toneelgroep Amsterdam, Wish you were hereEen reactie plaatsen

the-fountainhead-foto-jan-versweyveld

gezien 26 november en 28 november, Stadsschouwburg Amsterdam

Eindelijk, eindelijk zag ik afgelopen zaterdag The Fountainhead van Toneelgroep Amsterdam en het was alles wat ik verwachtte. In juni 2014 ging deze voorstelling al in première en sindsdien is hij massaal uitverkocht. Voor de rol van het hoofdpersonage Howard Roark won Ramsey Nasr de Louis d’Ór. Het onconventionele karakter Roark in The Fountainhead belichaamt een maatschappelijke kracht die het individualisme en egocentrisme van de scheppende mens bepleit. Het collectief, de massa en het altruïsme zijn krachten die de schepping en het individu ondermijnen. Het dienen van anderen brengt niets voort.

Wish you were here stond in het teken van sociaal-maatschappelijke onvrijheid, het thema waarover De meiden van Jean Genet gaat. Deze nieuwe voorstelling van Toneelgroep Amsterdam gaat 11 december in première. In De meiden zijn twee Poolse dienstmeiden, die geacht worden niet zichtbaar te zijn, de hoofdpersonen in deze voorstelling, waar ze in hun fantasie een tweede werkelijkheid creëren. De onvrijheid buigen zij om tot een zelf verworven vrijheid waarbij fantasie en werkelijkheid één worden.

Deze twee stukken lijken haaks op elkaar te staan maar handelen, voor mij, in wezen over hetzelfde. In hoeverre kun je trouw zijn aan jezelf en je eigen ideologieën, verlangens, doelen enz. in een maatschappij die complex is en veel van ons vraagt. Soms lijkt er meer vrijheid te ontstaan door je individualiteit op te geven en je aan te sluiten bij een collectief, maar tot welke prijs. En welke prijs betaal je als je tot het uiterste gaat en trouw blijft aan idealen en je eigen schepping. Wat zijn je individuele mogelijkheden? Interessante vragen die opborrelen naar aanleiding van Wish you were here. De gasten spreken over vrijheden vanuit verschillend perspectief zoals bijvoorbeeld vanuit de wereld van een BN’er en haar au-pair uit de Filipijnen. En hoe en waardoor onze economie draaiende wordt gehouden (de voorgrond) en hoeverre het nodig is dat we daarvoor anderen moeten uitbuiten (de achtergrond). Tegelijkertijd blijft onze economie voor een groot deel in beweging door het grote zorgaspect achter de schermen voor elkaar zonder dat daarvoor een cent ontvangen wordt.

The Fountainhead roept herkenning op als het gaat om individualiteit behouden en het alert zijn op manipulaties. Roark denkt niet na over de mensen die iets van hem willen, te manipuleren is hij niet omdat hij in alles zijn verantwoordelijkheid neemt met uiteindelijk desastreuze gevolgen. De manipulator Ellsworth Toohey, een meesterlijke rol van Bart Slegers, trekt ook niet per se aan het langste eind. Dit blijft in het midden. De liefdesgeschiedenis die parallel loopt aan Roark’s professionele ontwikkeling heeft hetzelfde thema: behouden van vrijheid en individualiteit.

De Meiden zijn afhankelijk en doen er alles aan hun vrijheid terug te winnen en doen dat op een zeer fantasierijke, beeldende manier. Zij scheppen hun mogelijke toekomst, volgens Katie Mitchell die tijdens Wish you were here werd geïnterviewd. Zij is regisseur van De Meiden en vertelde dat het naast een politiek verhaal vooral ook een verhaal is over familie en kunst. Ik ben heel benieuwd. De schrijver Jean Genet kwam ook nog bij ons via een oud interview, waarin hij het systeem bevraagd over waarom het betreffende interview op deze manier moet plaatsvinden. Hij houdt zich verantwoordelijk voor zijn irritatie daarover door er aanvankelijk mee ingestemd te hebben. We kwamen in Stanislavski tot de conclusie dat egocentrisme en individualiteit vaak al bij voorbaat een negatieve connotatie hebben terwijl het ook een grote vorm van verantwoordelijkheid met zich meebrengt en niet direct betekent dat je je niet wil verhouden tot de ander. Misschien alleen niet op de manier die verwacht wordt en de norm is.

Ik kijk uit naar De Meiden en ben gelukkig dat ik The Fountainhead heb gezien die nog een hele tijd zal resoneren in mijn hoofd. En Wish you were here zijn avonden die absoluut meerwaarde hebben. Ze geven inzicht en inspireren!

https://tga.nl/voorstellingen/the-fountainhead/speellijst

https://tga.nl/voorstellingen/de-meiden

DE WERELD VAN DE LIEFDE GENADELOOS GEOPENBAARD IN HUSBANDS AND WIVES

23 juni 2016 Resaaus greidanus jr., halina reijn, helene devos, holland festival, marieke heebink, ramsey nasr, robert de hoog, simon stone, stadsschouwburg amsterdam, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

Gezien op 22 juni, Stadsschouwburg Amsterdam

Op het podium wordt gedurende de voorstelling Husbands and Wives het huis ingericht van verschillende koppels. Symbolisch wordt het huis ingericht met de voorwaarden, verwachtingen en fantasieën die ze van en over het leven hebben en vooral van en over de liefde. In Husbands and Wives, geschreven door Woody Allen, wordt door Toneelgroep Amsterdam op dolkomische wijze recht gedaan aan de film en het leven. De regisseur Simon Stone heeft de scènes uit de film één op één overgenomen, haarscherp vertaald door Rik van den Bos. De zes acteurs bruisen van het spelplezier en als je denkt dat het niet méér kan, kan het toch nog.

Judy en Gabe, Halina Reijn en Ramsey Nasr, een lief, intellectueel maar tikkeltje neurotisch schrijverskoppel krijgen van hun beste vrienden Sally en Jack, Marieke Heebink en Aus Greidanus jr., te horen dat ze uit elkaar gaan. Een zorgvuldig genomen, gelijkwaardige beslissing die desondanks veel in beweging zet en niet alleen in de levens van Sally en Jack. Het eerste wat Judy vraagt aan Gabe is of ze, net als Sally volgens de geruchten, ook koud is in bed. Aan alles wat vanzelfsprekend was wordt nu getwijfeld. Jack blijkt al een affaire te hebben voordat de beslissing werd genomen en woont na een aantal weken samen met zijn nieuwe liefje, de aerobicslerares Sam. Al deze nieuwe ontwikkelingen brengen emotioneel zoveel teweeg dat de personages, net als in de film, af en toe persoonlijk het woord nemen tot het publiek of geïnterviewd worden. Een reflectiemoment om de werkelijke gedachten te horen over bijvoorbeeld het nemen van een kind. Veel blijkt toch, uit het willen bewaren van de lieve vrede, niet tegen elkaar te worden gezegd.

De casting van deze voorstelling is subliem, de tegenkleuren in karakters en temperamenten komen door deze invulling geweldig uit de verf. De cynische aard van Gabe en het lieflijk verstikkende van Judy, maar ook haar lichtheid zijn herkenbaar realistisch, soms benauwend maar vooral heel geestig gespeeld door Nasr en Reijn. Heebink die, analytisch, dominant en plat maar zeer bewust van haar vrouwelijke charme de wereld van Sally vormgeeft, geeft de voorstelling vaart en talloze hilarische momenten. De scène waarin ze een telefoongesprek voert met haar ex Jack, met het bewustzijn van een nieuwe date op de achtergrond, is meesterlijk. Aus Greidanus jr. als Jack; de openlijk zoekende, ietwat in zijn slachtofferrol gekropen man die zijn tekort koste wat kost wil inhalen. De schakering van deze vier acteurs is groot. Zij laten de personages in alle naaktheid floreren terwijl de overlevingsmechanismen zichtbaar blijven. Robert de Hoog en Hélène Devos voerden kunststukjes op door de voortdurende schakels de zij maken tussen de verschillende personages en rol van interviewer of verteller. De diverse rollen zijn zeer herkenbaar in fysiek en stemgebruik. Zij voeden het ongenoegen en verlangen van de koppels en maken stuk of worden stukgemaakt.

Zoals de dubbelrollen, de Hoog en Devos, zich organisch verhouden tot het geheel, zo is ook de gehele enscenering opgebouwd. De verschillende scènes en flashbacks waarbinnen alle acteurs meebouwen aan het decorbeeld lopen organisch als een rivierstroom in elkaar over. De grote boze, maar ook verleidelijke buitenwereld wordt achter in het toneelbeeld getoond door een levensgroot raam. Net als in de film dondert en bliksemt het en valt de regen met bakken uit de hemel. Des te veiliger lijkt het binnen. Behalve voor Gabe die zichtbaar verdwaald is in zijn leven. Husbands and Wives is door al deze factoren een lust voor het oog en geeft je lachspieren een flinke workout. In wezen is deze voorstelling één grote party popper die maar blijft knallen met desalniettemin een scherp randje. Een betere versie van de film.

http://tga.nl/voorstellingen/husbands-and-wives/speellijst

LANGE DAGREIS NAAR DE NACHT VAN TONEELGROEP AMSTERDAM

5 december 20157 december 2015 Resaeen lange dagreis naar de nacht, gijs scholten van aschat, marieke heebink, ramsey nasr, roeland fernhout, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

Als de vier meesterlijke acteurs in Lange dagreis naar de nacht samen het nummer ‘I’ll be home’ van Randy Newman zingen gaan de rillingen over mijn rug. Ze uiten het verlangen naar een thuis wat ze elkaar willen bieden. Tegelijkertijd hoor en zie je de bittere wanhoop omdat het ze niet lukt. James, vertolkt door Gijs Scholten van Aschat, gelooft volgens Mary, gespeeld door Marieke Heebink, nog steeds dat het zomerhuis een thuis is. Zoals het gezin wel meer dingen wil geloven die er niet zijn. Ze bevechten de demonen die dat geloof in de kiem smoren zodra ze elkaar, aan het begin van de voorstelling, loslaten uit een innige omhelzing.

Hoop en liefde houden de Tyrones bij elkaar

De première van Lange dagreis naar de nacht vond plaats in 2013 en dit is de derde keer dat Toneelgroep Amsterdam deze voorstelling op het toneel brengt en gisteravond, 4 december, was ik erbij in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Roeland Fernhout en Ramsey Nasr spelen respectievelijk Edmund en Jamie, de zonen van James en Mary Tyrone die er met elkaar niet in slagen het verleden te laten voor wat het is. Het verleden is het heden en de toekomst, verwoordt Mary treffend. Mary kampt met een morfineverslaving sinds de geboorte van Edmund. Als hij niet geboren was, was het allemaal anders geweest. Niemand kan er iets aan doen dat het verleden hen zo gemaakt heeft, desondanks geven ze elkaar overal de schuld van en in dezelfde zin ontkennen ze alles weer. Behalve Jamie die het meest direct is en alle precaire details op tafel legt. Hij spaart zichzelf niet, de duistere uithoeken van zijn ziel laat hij kennen in de hartbrekende en heftige waarschuwing voor zichzelf aan het adres van zijn broertje Edmund.

De drie heren van het gezin kampen met een alcoholverslaving. Allemaal hebben zij hun geesten uit het verleden te verdrijven, maar de hoop op verbetering en het verlangen naar elkaar vanuit liefde voert de boventoon. De lange wenteltrap in het toneelbeeld, die Mary steeds moeizamer beklimt om haar shot te halen en tussen de geesten te verblijven, is voor mij symbool voor het sterven. Ze zou nooit bewust een einde aan haar leven maken, maar ze wenst vurig dat de eenzaamheid ophoudt. De façade put haar uit. Edmund zal binnenkort sterven aan tuberculose wat de genadeslag is voor Mary. De diepgang en de nuances in de nervositeit en radeloosheid van Mary die Heebink aanbrengt zijn ontroerend en messcherp. Ik zal het beeld van Mary die de trap afdaalt verkerend in een andere wereld niet snel vergeten. Aangrijpend tot op het bot.

Verlangen naar verlossing

In de eenvoudige enscenering is letterlijk geen enkele uitweg uit de situatie en figuurlijk worden ze zo hevig door hun angsten en mislukkingen op de hielen gezeten dat ze niet meer kunnen stilstaan en bezinnen. De woordenstroom die alle nabijheid en zelfreflectie in de weg staat laat het gezin verdrinken in hun eigen geschiedenis. Doordat het decor sober is en er geen wisselingen zijn komt alles aan op het talent en kracht van de acteurs. Het tempo, het ritme van de tekst en het uithoudingsvermogen van de acteurs zijn fenomenaal.

Scholten Van Aschat laat mij met de monoloog van James in de val trappen die hij plaatst om zijn straatje schoon te vegen. Deze sublieme acteur laat me, ondanks de zwaarte van het geheel, ook regelmatig lachen om de botheid, onwetendheid en onverschilligheid van James. Nasr wijst me met zijn intelligente, geestige spel en stekelig cynisme van Jamie op alle trucjes en Fernhout pakt me in als gevoelige, melancholische dichter die voortdurend de verbinding zoekt in het zien en gezien willen worden. De nabijheid die Edmund zoekt sijpelt uit iedere porie van Fernhout. Ten slotte wordt de fysieke en emotionele aftakeling van Mary, in deze lange dagreis naar de nacht, volmaakt gespeeld door Heebink. Een juweel van een voorstelling waarin de verlossing een verlangen blijft.

Geschreven door Eugene O’Neill en geregisseerd door Ivo van Hove.

http://tga.nl/voorstellingen/lange-dagreis-naar-de-nacht/speellijst