TONEELGROEP AMSTERDAM OVERSTIJGT ZICHZELF MET IBSEN HUIS

59ebfbf92a5ab0bc0b8b45f0-large

Gezien 16 februari 2018 Stadsschouwburg Amsterdam

‘Mensen bouwen huizen voor privacy, niet om de vuile was buiten te hangen.’

Precies waar deze familie denkt goed in te zijn: de vuile was binnen houden, er niet over spreken, doen alsof er niets aan de hand is waardoor iedereen letterlijk stikt. Het vakantiehuis van de familie Kerkman wordt gebouwd op grond die vergiftigd is door een gruwelijke daad van de hoofdpersoon Cees Kerkman (Hans Kesting), tijdens de bouw van het huis. Die daad is de oorsprong van alles daarna. Vanuit deze handeling ontstaan manipulaties, intriges, zwijgconstructies en obstructies in de stroom van het leven waardoor iedereen gevangen blijft. De dood is de enige verlossing.

Simon Stone schrijft en regisseert Ibsen Huis vanuit zijn bewondering voor de schrijver Ibsen en zijn beklemmende toneelwerk. Hij creëert een familie die aan elkaar geketend zit door traumatische gebeurtenissen die bij iedere generatie door het bloed stromen gebaseerd op diverse stukken van Ibsen. De wijze waarop we meegenomen worden in dit familie-epos doet filmisch aan. Door het roterende glazen huis wisselen scènes en tijdsbeelden zich af. We gaan door een tijdperk en krijgen inkijk in de ontwikkeling van relaties en gezinnen. Niet alles is meteen duidelijk maar de spanning die dat oplevert, en je meezuigt het verhaal in, is bloedstollend. Ik zal de blik van de jonge Johanna (Maria Kraakman) niet licht vergeten als Cees met zijn dochter Lena (Claire Bender) op schoot zit. ‘Mijn lieve Lenaatje….’ zegt hij. De blik van Johanna boort zich in hem. Op dat moment vul ik het voor de hand liggende in maar kan niet bevroeden wat deze blik werkelijk inhoudt.

En dat is één van de meesterlijke dingen in deze voorstelling, je denkt te begrijpen wat er aan de hand is en dan blijkt het nog afschuwelijker en ingewikkelder te zijn. Het tweede meesterlijke is dat het ensemble het met veel humor brengt. Vooral in het deel voor de pauze valt er veel te lachen. De personages nemen zichzelf op de hak, ze zijn aandoenlijk in hun onmacht en hun neuroses, maar ook doen ze onverminderd hun best de zaken open te gooien. Helaas tevergeefs.

Het derde meesterlijke zijn de schakelingen in de rollen die de acteurs vertolken. Ze spelen allen meerdere rollen of in de verschillende generaties schuiven ze op. Dit vraagt kort enig gepuzzel van de kijker, maar als je dat laat varen verloopt alles heel organisch. Dan zie je waarom de gelijkenissen er op dat moment in een bepaalde scène toe doen. Het geheel is een ingenieuze creatie van Stone, maar de subtiele verschillen die de acteurs aanbrengen in fysiek en stemgebruik maken dit kunstwerk levensecht.

Alle acteurs die in deze voorstelling schitteren zijn echte bazen, van jong tot oud. Met ontzaglijke moed zetten zij de familierelaties uiteen. Bedwelmd door een verstikkend traumatische thematiek laten zij de persoonlijke strijd van ieder personage authentiek zijn. Met daarbovenop een grote dosis humor, in een kader wat hyperrealistisch is, wordt deze voorstelling boven alles uitgetild door deze 11 fabelachtige acteurs.

https://tga.nl/voorstellingen/ibsen-huis/speellijst

TONEELGROEP AMSTERDAM OVERSTIJGT ZICHZELF MET IBSEN HUIS

DE WERELD VAN DE LIEFDE GENADELOOS GEOPENBAARD IN HUSBANDS AND WIVES

9510_x

Gezien op 22 juni, Stadsschouwburg Amsterdam

Op het podium wordt gedurende de voorstelling Husbands and Wives het huis ingericht van verschillende koppels. Symbolisch wordt het huis ingericht met de voorwaarden, verwachtingen en fantasieën die ze van en over het leven hebben en vooral van en over de liefde. In Husbands and Wives, geschreven door Woody Allen, wordt door Toneelgroep Amsterdam op dolkomische wijze recht gedaan aan de film en het leven. De regisseur Simon Stone heeft de scènes uit de film één op één overgenomen, haarscherp vertaald door Rik van den Bos. De zes acteurs bruisen van het spelplezier en als je denkt dat het niet méér kan, kan het toch nog.

Judy en Gabe, Halina Reijn en Ramsey Nasr, een lief, intellectueel maar tikkeltje neurotisch schrijverskoppel krijgen van hun beste vrienden Sally en Jack, Marieke Heebink en Aus Greidanus jr., te horen dat ze uit elkaar gaan. Een zorgvuldig genomen, gelijkwaardige beslissing die desondanks veel in beweging zet en niet alleen in de levens van Sally en Jack. Het eerste wat Judy vraagt aan Gabe is of ze, net als Sally volgens de geruchten, ook koud is in bed. Aan alles wat vanzelfsprekend was wordt nu getwijfeld. Jack blijkt al een affaire te hebben voordat de beslissing werd genomen en woont na een aantal weken samen met zijn nieuwe liefje, de aerobicslerares Sam. Al deze nieuwe ontwikkelingen brengen emotioneel zoveel teweeg dat de personages, net als in de film, af en toe persoonlijk het woord nemen tot het publiek of geïnterviewd worden. Een reflectiemoment om de werkelijke gedachten te horen over bijvoorbeeld het nemen van een kind. Veel blijkt toch, uit het willen bewaren van de lieve vrede, niet tegen elkaar te worden gezegd.

De casting van deze voorstelling is subliem, de tegenkleuren in karakters en temperamenten komen door deze invulling geweldig uit de verf. De cynische aard van Gabe en het lieflijk verstikkende van Judy, maar ook haar lichtheid zijn herkenbaar realistisch, soms benauwend maar vooral heel geestig gespeeld door Nasr en Reijn. Heebink die, analytisch, dominant en plat maar zeer bewust van haar vrouwelijke charme de wereld van Sally vormgeeft, geeft de voorstelling vaart en talloze hilarische momenten. De scène waarin ze een telefoongesprek voert met haar ex Jack, met het bewustzijn van een nieuwe date op de achtergrond, is meesterlijk. Aus Greidanus jr. als Jack; de openlijk zoekende, ietwat in zijn slachtofferrol gekropen man die zijn tekort koste wat kost wil inhalen. De schakering van deze vier acteurs is groot. Zij laten de personages in alle naaktheid floreren terwijl de overlevingsmechanismen zichtbaar blijven. Robert de Hoog en Hélène Devos voerden kunststukjes op door de voortdurende schakels de zij maken tussen de verschillende personages en rol van interviewer of verteller. De diverse rollen zijn zeer herkenbaar in fysiek en stemgebruik. Zij voeden het ongenoegen en verlangen van de koppels en maken stuk of worden stukgemaakt.

Zoals de dubbelrollen, de Hoog en Devos, zich organisch verhouden tot het geheel, zo is ook de gehele enscenering opgebouwd. De verschillende scènes en flashbacks waarbinnen alle acteurs meebouwen aan het decorbeeld lopen organisch als een rivierstroom in elkaar over. De grote boze, maar ook verleidelijke buitenwereld wordt achter in het toneelbeeld getoond door een levensgroot raam. Net als in de film dondert en bliksemt het en valt de regen met bakken uit de hemel. Des te veiliger lijkt het binnen. Behalve voor Gabe die zichtbaar verdwaald is in zijn leven. Husbands and Wives is door al deze factoren een lust voor het oog en geeft je lachspieren een flinke workout. In wezen is deze voorstelling één grote party popper die maar blijft knallen met desalniettemin een scherp randje. Een betere versie van de film.

http://tga.nl/voorstellingen/husbands-and-wives/speellijst

 

DE WERELD VAN DE LIEFDE GENADELOOS GEOPENBAARD IN HUSBANDS AND WIVES