Maand: april 2017

RUMSPRINGA IS ECHT

Resa, , , , , , , , Een reactie plaatsen

Rumspringa-Orkater De Nieuwkomers - foto privé archief

Gezien try-out 28 april, Toneelschuur Haarlem

Het schrijversduo Iona Daniel en Rineke Roosenboom bedenken, schrijven en spelen de voorstelling Rumspringa en behoren tot Orkater/de Nieuwkomers. Ze doen dit in samenwerking met de band Shaking Godspeed. Deze productie ging vorig jaar op Oerol in première en is nu klaar voor zijn première in het theater vanavond en gaat op tour. Rumspringa betekent letterlijk ‘in het rond springen’ en is een periode die de Amish hun adolescente jongeren bieden om de wereld buiten de gemeenschap te ontdekken. Zo ook in de sektarische leefgemeenschap waarin Iona en Rineke opgroeien: de Kring van Welsch. Op hun 18e gaan ze naar een huis in de stad waar ze alles mogen en moeten ontdekken om tot een juiste keuze te komen. De wereld of de Kring.

We maken kennis met gebruiken, initiatierituelen, sessies die als doel hebben de huls te legen van leugens die gaan rotten in je en met Gideon. Gideon is de rode draad door de voorstelling. Hij overleefde een initiatieritueel op zijn 10e niet en moest de Kring verlaten. Het cru buitengesloten worden om iets willekeurigs blijft deze twee leden fascineren. Ook stellen ze zich de vraag of het mogelijk een zegen is geweest voor Gideon. Iona is overtuigd van het feit dat ze alles meekrijgen in de Kring om te overleven in de buitenwereld en dus een bewuste kunnen keuze maken. Rineke twijfelt daaraan. We zijn verpest door de Kring, vindt zij.

Dit onderzoek naar het effect van leven in de Kring is in eerste instantie oprecht kinderlijk. Zoals kinderen zich voorstellen hoe het is om bijvoorbeeld een jongen te zijn als meisje of hoe je bij iemand naar binnen kijkt en je jezelf voorstelt hoe het zou zijn als jij op die bank zit. De oprechtheid van Iona om bij de Kring te willen horen en de overtuiging van Rineke over diezelfde Kring is schattig, maar pakt me niet helemaal. De liedteksten en de indrukwekkende zang verleiden me op dat moment in de voorstelling meer. Totdat de essentie van de Kring zichtbaar wordt en de vaak gehoorde vooroordelen over sektarische gemeenschappen vilein blootgelegd worden. De eenvoudige manipulaties en de schijnheiligheid van de goedbedoelde hiërarchische structuur vullen de huls met nieuwe leugens. Het is beklemmend en onbehaaglijk.

De verhalende vorm met flashbacks, maar met Gideon als rode draad is helder. Iona en Rineke hebben niet de pretentie actrice te zijn waardoor het spel kwetsbaar en authentiek blijft. Bovendien blijft de illusie van een autobiografisch verhaal hiermee bestaan. Wat is waar? Ze zijn in ieder geval volwassen geworden in de Kring van Welsch die ik voor me zag door hun verhaal.

https://www.orkater.nl/voorstelling/rumspringa#speellijst

RUMSPRINGA IS ECHT

TOPCAST SPAT VAN HET TONEEL IN EEN MEEUW

Resa, , , , , , , , , , , , , , , Een reactie plaatsen

img7094_31

Gezien 25 april, Stadsschouwburg Nijmegen

Vincent van der Valk als Kostja en Ariane Schluter als Arkadina zijn geknipt als moeder en zoon. De theatraliteit en manie van van der Valk om te slagen in zijn ambities als schrijver en om gezien te worden door zijn moeder zijn hilarisch en tragisch tegelijk. Schluter zet een zelfingenomen, alleswetende en tikkeltje ordinaire Arkadina neer die commentaar geeft op de levens van de mensen om haar heen, maar te beroerd is om in de spiegel te kijken. Schluter is meesterlijk. Als ze kort in de spiegel kijkt en ziet wat haar gedrag doet met haar jongen die huilend op de grond ligt na een ruzie is schrijnend en geeft hoop voor deze relatie. Helaas tevergeefs.

Marcus Azzini geeft deze voorstelling van Een Meeuw als ondertitel ‘Over het verlangen gezien te worden’. Het toneelbeeld schreeuwt om aandacht door zijn krankzinnige kleuren en de acteurs ook door de speelstijlen die zich afwisselen van naturel, naar zeer theatraal en gemanierd. Op elke leeftijd is dat verlangen gezien te worden aanwezig of ze treuren om wat we niet hadden. De oude dokter Dorn en Sorin staan aan het eind van hun leven, de een wat tevredener dan de ander. Dorn, Daniel Cornelissen, ouder gemaakt dan hij in het oorspronkelijke stuk is, weet alles met zijn droogkomische humor te relativeren en beschouwen. Hij is wat het koor is in een Griekse tragedie, alleen dan met een Haags accent.

Op het landgoed van Sorin, hartveroverende rol van Peter Bolhuis, zijn de familie, personeel en vrienden samen in de zomer aan het meer. Arkadina, zijn zus, arriveert met haar geliefde Trigorin, dé toneelschrijver van dit moment. Martijn Nieuwerf speelt deze rol irritant goed. Een man zonder ruggengraat, waar niemand op kan bouwen, maar zeer geliefd door zijn roem. Nina, het meisje waar Kostja van houdt, woont aan de andere kant van het meer en wil actrice worden. Op de avond van aankomst van Arkadina en Trigorin zal zij het nieuwe stuk van Kostja laten klinken. Ze is zenuwachtig voor Trigorin. Door hem wil ze voornamelijk gezien worden. De roem die hij heeft verworven is haar ultieme doel, ze hunkert naar die erkenning en ze is ervan overtuigd dat die roem haar gelukkig zal maken. Sigrid ten Napel speelt deze rol (haar toneeldebuut) ambitieus en kwetsbaar, soms lijkt haar huid bijna doorzichtig. Nina is een beetje wereldvreemd, maar doelgericht en weet iedereen in te palmen door haar naïviteit en maniertjes. Ze praat heel beheerst alsof ze zichzelf bij ieder woord opnieuw zoekt. Nina verwerft haar roem, maar de erkenning en zichzelf vindt ze daar niet in. Aan het eind lijkt ze te vechten tegen een psychose, wat ten Napel heel overtuigend en ontroerend doet. Zij is voor mij de meeuw in het stuk die vrij en dartel haar weg zoekt, en kapot wordt gemaakt omdat iedereen haar wil hebben.

Iedereen lijdt, verveelt zich of is onrustig. De gebeurtenissen spelen zich af op de achtergrond, wat we zien zijn de gevolgen op de personages. Ontluikende liefdes die geen bevrediging kennen, ambitieuze jonge mensen vol prachtige plannen, carrières die zeer geslaagd zijn verlopen en die met alle macht vastgehouden dienen te worden en de concurrentie tussen die twee generaties. De teksten van Tsjechov zijn grappig en tragisch, de regie van Azzini is dolkomisch waardoor de tragiek soms onder gesneeuwd lijkt te raken. Maar als de lach weg zakt zie je alle personages worstelen met hun lot en komt de tragiek bovendrijven en kan het sommigen overspoelen.

https://www.toneelgroepoostpool.nl/seizoen-2016-2017/een-meeuw

TOPCAST SPAT VAN HET TONEEL IN EEN MEEUW

KINGS OF WAR: EEN MAGISTRAAL KUNSTWERK

Resa, , , , , , , , , , , , , , , , Een reactie plaatsen

8688_x

Gezien 21 april, Stadsschouwburg Amsterdam

Sinds de première op 5 juni 2015 is Kings of War, geregisseerd door Ivo van Hove, bejubeld door nationale en internationale pers. Het is een epische vertolking van drie Shakespeare stukken, Henry V, Henry VI en Richard III. Bewerkt zodat de uitgebreide historische vertelling over de oorlogen tussen de huizen York en Lancaster en de Honderdjarige oorlog tussen Engeland en Frankrijk op de achtergrond blijft. We zien vooral de beweegredenen en het psychologisch drama achter het ontstaan van deze oorlogen. Van de moreel, verstandelijk handelende Henry V (Ramsey Nasr) naar zijn opvolger Henry VI (Eelco Smits) die als een kind zo beïnvloedbaar chaos veroorzaakt door zijn focus te leggen op het geloof in plaats van het landsbelang en Richard III (Hans Kesting) die door mismaaktheid en ongeluk een machtshonger ontwikkeld die ieder voorstellingsvermogen te boven gaat.

Deze drie mannen komen tot leven voor onze ogen. Ze worden geschilderd op een leeg canvas waar we bij zitten. De ontwikkeling van deze historische figuren en hun leiderschap wordt blootgelegd. De werk- en liefdesrelaties van deze koningen krijgen betekenis door machtswellust, afhankelijkheid, verlangen, koningsgezindheid of liefde. Een imposante voorstelling waarbij gebruik wordt gemaakt van zoveel disciplines en schakering in kleur, waarbij kunstenaars op de toppen van hun kunnen excelleren: de acteurs, de trombonisten, de countertenor, de dj, de technici en cameraman geven een beeld weer van toen, maar wat zo relevant is in huidige onvoorspelbare tijden en nagenoeg onbeschrijflijk.

Ik vergeet de blik van de Hertog van York, gespeeld door Bart Slegers, niet snel meer. Hij wordt geloosd door Suffolk (Jip van den Dool) die aast op de macht. De hertog van York doorziet uiteraard het spel en met duivels genoegen kondigt hij in de camera zijn plannen aan. Voortdurend zien we het gekonkel in de gangen van het paleis op het grote projectiescherm midden op het toneel. We worden rechtstreeks aangesproken of zien de werelden van oorlog verbeeldt. De breekbare Henry VI wordt voor de leeuwen gegooid bij zijn kroning en ze verslinden hem met huid en haar. Smits geeft deze man emotioneel, mentaal en fysiek virtuoos vorm. Bij Slegers, later als Edward IV, breekt de broosheid zijn kracht als een schittering die het duister verlicht. Hans Kesting die als Richard III beangstigend is en me later verbijsterend genoeg ook ontroert door zijn gekte en waanzin.

De hoogtepunten wisselen zich af met hoogtepunten. De samenzang aan het einde als Richard III is verslagen door Richmond (Ramsey Nasr) is onvergetelijk. De rollen zijn de rollen, daar zitten kleine rollen tussen en de grotere, met 14 acteurs spelen ze 30 rollen. In die rij, achter Richmond, zie ik de krachten gebundeld tot één organisme samen ademend en zingend. Dit organisme, Toneelgroep Amsterdam, gaf ons een gedenkwaardig magistraal kunstwerk met Kings of War.

https://tga.nl/voorstellingen/kings-of-war/speellijst

 

KINGS OF WAR: EEN MAGISTRAAL KUNSTWERK

HET LEVEN IS DROOM VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES IS EEN PRACHTIG BEELDEND GEDICHT

Resa, , , , , , , , , , Een reactie plaatsen

Leven_lowres_2_creditverplicht_Sanne_Peper

Gezien 8 april Toneelschuur Haarlem

Aanvankelijk is het even wennen om tot de poëtische tekst van deze voorstelling door te dringen. De tekst, geschreven door Pedro Calderón de la Barca (1635) en vertaald door Erik Coenen, is rond en rijk en roept direct beelden op van de geschiedenis van de personages. Deze geschiedenis is pijnlijk en vol verlangen en de tekst op rijm geeft de acteurs gelegenheid om de beelden opgeroepen in dit prachtig dichterlijke toneelstuk waarachtig vorm te geven. Waardoor ik als kijker ook de tijd krijg alles te verwerken. De pijnlijke geschiedenis begint bij Koning Basilius (Titus Muizelaar) die zich genoodzaakt ziet zijn pas geboren zoon op te sluiten in een grot. Sigismond (Krisjan Schellingerhout) wordt opgesloten omdat de sterren tijdens zijn geboorte verkeerd staan, zijn moeder overlijdt en om het koninkrijk te beschermen tegen deze tiran ziet zijn vader geen andere uitweg.

De voorstelling begint met Rosaura, een krachtige rol van Julia Akkermans die ik voor het eerst op toneel zie en met haar nog meer jonge acteurs. Rosaura is op weg naar Polen om wraak te nemen op Astolphus (Matthijs IJgosse) die haar verlaten heeft. Zij valt letterlijk in de geschiedenis van Sigismond zonder dat ze beide weten wat die geschiedenis is. Deze ontmoeting heeft grote gevolgen voor het geheel, het is Sigismond die zorgt voor eerherstel. Maar voordat dat alles kan plaatsvinden, wordt Sigismond eerst bevrijdt uit zijn levenslange gevangenschap om voor een dag de troon te bestijgen en te bewijzen dat hij een mens is en geen beest. Hij faalt en hem wordt wijs gemaakt door Clotaldus (Joep van der Geest), zijn bewaker en opvoeder, dat hij alles wat hij heeft gezien en ervaren droom is. De dag waarop hij de troon bestijgt lijkt een luchtkasteel, een fata morgana door de grote, plots opgeblazen luchtballonnen die kroonluchters lijken. De kleding en stoffen die op de grond lagen bedekken de ballonnen en zo worden het schuilplaatsen of doorkijkgaten. Iedereen is overal. De muziek, gecreëerd met een speeldoosje of een cimbaal, maakt het sprookjesachtig en soms onheilspellend. De koning, de vader heeft zijn voorspelde noodlot waarheid laten worden door een tiran zonder enige morele opvoeding de troon te laten bestijgen. Zijn geheim ligt nu bloot en de bevolking bevrijdt Sigismond opnieuw en opstand breekt uit.

Basilius is een oprecht zachtaardige koning, vanzelfsprekend en met kalmte gespeeld door Muizelaar. Zijn zoon Sigismond wordt magistraal gespeeld door Schellingerhout. Het beest in hem reageert heel primair en logischerwijs moet het direct getemd door de norm die er heerst, maar hoe begrijpelijk is het dat deze jongen zo woedend is. Het onrecht wordt gebagatelliseerd omwille van de aanpassing. De regisseur, Olivier Diepenhorst, heeft een mooi thema te pakken. Gelachen is er ook genoeg. Klaroen (Bart Bijnens), een komisch personage, die overal opduikt waar hij niet hoort te zijn wordt slachtoffer van zijn eigen onhandigheid. De expressie en het grote spel van IJgosse en de worsteling en het virtuoze fysieke spel van van der Geest zijn soms aandoenlijk, soms hilarisch. Rosaura slaat zich moedig door alles heen met haar doel voor ogen. Zij is tegelijkertijd de nuance in het geheel die de zere plekken niet ongemoeid laat.

https://www.toneelschuur.nl/theater-productie/het-leven-droom

foto: Sanne Peper

HET LEVEN IS DROOM VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES IS EEN PRACHTIG BEELDEND GEDICHT

DE MACHT EN ONMACHT VAN HEDDA GABLER

Resa, , , , , , , , , Een reactie plaatsen

Repetitiebeelden-Hedda-Gabler-Theater-Utrecht-Fotograaf-Roel-van-Berckelaer5-705x435

Gezien 7 april Koninklijke Schouwburg Den Haag

Hoe leef je groots en meeslepend? Hoe krijgt je leven vorm? Bovendien, hoe krijg je regie over je eigen leven? Thema’s die ik terug zag in Hedda Gabler van Theater Utrecht geregisseerd door Thibaud Delpeut. In de programma-informatie lees ik dat zijn Hedda Gabler gaat over de intense drang een leven te leiden dat de moeite waard is. Wanneer is het de moeite waard en welke stappen neem je om het de moeite waard te laten zijn. Hedda, de generaalsdochter, is opgevoed voor de strijd die het leven is. Haar vader kijkt in haar nieuwe woning over haar schouder mee wat zij van haar leven maakt. Ze gaat wel degelijk de strijd aan, maar met de demonen buiten haarzelf die haar in de weg lijken te staan voor het avontuurlijke leven wat zij voor ogen heeft. Ze zit gevangen in de norm en verwachting die het leven in die tijd van vrouwen heeft. Ze voedt zich aan de levens van anderen als een parasiet om haar levenshonger te stillen. Haar leven en dat van anderen gaat ten onder aan die honger.

Karina Smulders geeft Hedda Gabler een wanhoop en levenslust mee die lijnrecht tegenover elkaar staan. Ze schakelt van ontevreden, paniekerig schaap naar een sprankelende opgeruimde vrouw. Deze schakel is vooral zichtbaar in haar ogen, zodra er iemand het huis inkomt die haar kan voeden. Ze commandeert haar man Jürgen Tesman (Guy Clemens) en uit voortdurend wat ze veranderd wil. Als Brack (Peter Blok), haar minnaar en opportunist, arriveert licht ze geraffineerd op als een vlammetje dat net ontstoken wordt en dartel fladdert in de wind. Een panter die aast op een prooi, langzaam en geruisloos sluipend als haar oude vriendin Thea (Astrid van Eck) haar vertelt haar man te hebben verlaten voor Eilert Lövborg (Reinout Bussemaker), de vroegere minnaar van Hedda. Lövborg heeft zijn roerige bestaan achter zich gelaten en levert een briljant werk af waardoor hij Tesman voorbij streeft. De ietwat sullige academicus bereidt zich voor op zijn leven als professor en kan geen concurrentie gebruiken. Zo geniaal is hij nu ook weer niet, tot groot ongenoegen van Hedda die er alles aan doet om haar man te behoeden voor tegenspoed op zijn carrière pad. Verlangen, manipulatie, verleiding en vernietiging gaan hand in hand in al deze verhoudingen en relaties.

Het toneelbeeld is sober. Het droomhuis van Hedda en Jürgen is tot in de puntjes ingericht tijdens de huwelijksreis. Desondanks is Hedda met alles ontevreden. Het enige wat zij meeneemt uit haar oude leven zijn twee duelleerpistolen en het portret van haar vader. Symbolisch voor de strijd en de mannelijke kracht waarmee zij is groot geworden. De onmacht van Hedda om de mislukking die zij ervaart in haar beelden van het leven wordt haar ondergang. Het leven ontvouwt zich niet zoals zij wenste. Ze vat wel de moed om de regie in eigen hand te nemen, maar de destructie wint. De mensen om haar heen leven door en voeden zich met dat wat het leven geeft en bieden moedig en menselijk tegenslagen het hoofd. Wat een voorstelling! Delpeut is er weer in geslaagd een menselijk portret te schetsen en met compassie te laten zien hoe een tijdsgeest, een persoonlijkheid en omstandigheden hartverscheurend op een leven inwerken.

http://www.theaterutrecht.nl/voorstellingen/hedda-gabler

DE MACHT EN ONMACHT VAN HEDDA GABLER