Gezien, 10 november Stadsschouwburg Amsterdam

Beklemmende getuigenissen die meer verwarren dan helderheid brengen. Iedereen is schuldig aan zijn eigen ellende en iedereen heeft belang bij de ellende van de ander. Ruzies, overspel, angsten en wantrouwen kenmerken het huwelijk van Peter en Catharina. Ze kunnen niet zonder elkaar en zijn met elkaar vergroeid. In scènes uit een huwelijk kwamen ze al even langs. Nu leren we ze beter kennen. Hoe ze zich tonen is niet hoe ze zich werkelijk voelen. Een thema wat veelvuldig terugkomt in werk van Ingmar Bergman. Meerdere malen is zijn werk te zien geweest bij Toneelgroep Amsterdam. Nu uit het leven van marionetten.

Uit het leven van marionetten bestaat uit een reeks getuigenissen die inzicht moeten bieden in de weg die de hoofdpersoon Peter Egerman (Eelco Smits) heeft afgelegd om te komen tot een gruwelijke misdaad. Peter vermoordt en verkracht een prostituée. Het geheel geeft een fragmentarisch beeld van het leven van Peter, maar bovenal van de mensen om hem heen. De waarheid blijft in het midden. Peter zit vast in zijn leven en zoekt uitwegen. Zijn angsten, fantasieën en dromen zijn niet te onderscheiden van wat echt is.

Nanouk Leopold regisseert na haar succesvolle films voor het eerst in het theater bij Toneelgroep Amsterdam. Het is dus niet vreemd dat de voorstelling filmisch aanvoelt. Het thema van deze voorstelling sluit aan bij haar eerdere werk. Het podium is één groot, leeg projectiescherm waarop de personages zichzelf bloot geven met soms diepere lagen op een actueel projectiescherm voor of achter. In het begin vond ik de projecties niet consequent doorgevoerd en dat leidde me even af.

Het lege toneel omgeven met kleur en geluid, die soms dreigend overkomen of juist heel verzachtend en dromerig zijn, prikkelen de verbeeldingskracht. De stiltes waarbij de geprojecteerde personages elkaar bekijken of zichzelf, troebeler worden of oplichten, zijn fantastisch indringend. Elkaar écht zien doen ze niet. Wanhopig zoeken ze naar verbinding en snijden die zelf ook weer af. De acteurs dagen elkaar uit en voeren de spanning gezamenlijk op naar het hoogtepunt waar Eelco Smits in zijn monoloog kennis geeft van zijn binnenwereld omhuld door een paarse gloed die me doet denken aan een baarmoeder. In deze lange monoloog spreekt hij rustig en vol gevoel en roept hij mededogen op, maar waarvoor weet ik niet precies. Omdat we ons soms allemaal gevangen voelen en een uitweg zoeken? De andere personages zoeken ook een uitweg, bij elkaar, bij Peter, in de drank en in de eenzaamheid.

Het is een zwaar, complex, intelligent geheel waar verstrikt raken op de loer ligt. De gevoelens en emoties vliegen je om de oren in de volle rijke teksten die soms in een sneltreinvaart de zaal in denderen. Met compassie voor Peter verlaat ik de zaal, ondanks de gruwelijkheid van de misdaad. Bart Slegers, Janni Goslinga en Celia Nufaar geven hun personages een kleur mee, soms afstotelijk, die voor mij deels verklaart waarom Peter Egerman zich gevangen voelt. De geestigheid en kwetsbaarheid van Hugo Koolschijn als Tim breekt het geheel open. Eva Heijnen als Ka in haar openheid is het einde van de trechter waar Peter doorheen valt.

https://tga.nl/voorstellingen/uit-het-leven-van-marionetten/speellijst