DE ABSOLUTE LIEFDE ALS BEPROEVING IN LA MUSICA 2 DOOR THEATER UTRECHT

6 januari 2017 Resaariane schluter, marguerite duras, peter blok, rosa ensemble, theater utrecht, thibaud delpeut, toneelschuur haarlem, wilbert bulsinkEen reactie plaatsen

la-musica-2-marguerite-duras_17

Gezien 5 januari Toneelschuur Haarlem

Een man en een vrouw, Michel en Anne-Marie, zijn al jaren uit elkaar en vandaag wordt definitief de scheiding uitgesproken. Ze ontmoeten elkaar in de lobby van het hotel waar ze vroeger een aantal maanden hebben gewoond. Peter Blok en Ariane Schluter spelen deze geliefden, want dat zijn ze nog steeds, hartstochtelijk intens alsof ze nog maar heel kort uit elkaar zijn om dan weer in een kilte terecht te komen die inzicht geeft in de hel die hun huwelijk was. ‘Definitiever dan deze breuk is niets ooit geweest.’ ‘Definitiever dan de dood?’ vraagt Michel. De angst dat deze vrouw definitief uit zijn leven zal zijn is onverdraaglijk, maar de scheiding is onvermijdelijk, nodig om elkaar echt te kunnen zien.

Regisseur Thibaud Delpeut brengt deze tekst van Marguerite Duras samen met de doortastende muziek van componist Wilbert Bulsink en het Rosa Ensemble. De eerste samenwerking in Crave staat me nog helder voor de geest. Nu proef ik weer de kracht van twee losse entiteiten, muziek en tekst, die eenzelfde verhaal ten gehore brengen. Ze vullen elkaar daarin niet alleen aan, ze voegen toe, tillen elkaar op en verhevigen elkaars stilte. De absolute liefde in al zijn helderheid is tegelijkertijd verwarrend, verblindend en destructief tot er niets meer overblijft. De enige uitweg is elkaar loslaten, maar wat blijft er dan over van het individu? De begeerte, het verlangen en de hunkering naar die ander om weer heel te worden. Dat is wat ik voel en zie in die hotellobby ergens in een hotel in Frankrijk. Blok en Schluter trekken me direct die relatie in en het Rosa Ensemble laat me voelen hoe snijdend de pijn nog is. Juist daardoor wordt de grootsheid van hun liefde zichtbaar en wil ik dat ze nooit meer uit elkaar gaan. Tegelijkertijd weet ik dat dat het enige is wat moet gebeuren.

De regies van Delpeut zijn voor mij aanraakbaar en dichtbij en tegelijkertijd werken ze vervreemdend. Ze brengen me van mijn stuk. Delpeut laat zien wat we niet willen zien en waar we omheen draaien, en juist dat waar we niet omheen kunnen. Wie zijn we? Wie willen we zijn? Aan welke verwachtingen voldoe je tegen wil en dank? Zo komen er een legio vragen in me op. In de voorstelling La Musica 2 zie je twee acteurs die weinig hoeven te doen om te verleiden. Blok en Schluter zijn intense spelers zonder dat het er zo uitziet en beiden hebben een ontnuchterende humor die direct verbindt waardoor het weer moeilijker wordt om los te laten.

http://www.theaterutrecht.nl/voorstellingen/la-musica

BLOWN AWAY DOOR DE MEIDEN (EN HUN MEVROUW)

19 december 201625 november 2017 Resachris nietvelt, de meiden, jean genet, katie mitchell, marieke heebink, stadsschouwburg amsterdam, thomas cammaertEen reactie plaatsen

10578_x

Gezien 16 december Stadsschouwburg Amsterdam

Verbluft zat ik in mijn stoel gedrukt en na drie maal applaus halen door de acteurs realiseerde ik me dat ik niet was gaan staan. Bij deze nog een staande ovatie voor Thomas Cammaert, Chris Nietvelt en Marieke Heebink die respectievelijk mevrouw en de meiden Solange en Claire spelen.

De voorstelling De Meiden, geschreven door Jean Genet in 1947 is geregisseerd door de eigenzinnige Katie Mitchell die in 2015 festival Brandstichter in de Stadsschouwburg domineerde met zes van haar producties. Mitchell richt haar aandacht consequent op de vrouwelijke ervaring en perceptie. Enerzijds kan haar werk worden omschreven als conceptueel en anderzijds door een ver doorgevoerd naturalisme gebaseerd op de methode van Stanislavski. Het laatste was direct te herkennen door het realistisch decor en de zeer gedetailleerde handelingen die de meiden uitvoeren om zich te transformeren om hun rollenspel uit te voeren. Het conceptuele blijkt na verloop van tijd als het niet alleen gaat over Claire en Solange, maar over alle ongelijkwaardige betrekkingen waarbij uitbuiting en onderwerping een grote rol spelen en wat in verschillende vormen dagelijks in onze maatschappij plaatsvindt.

De kracht van het stuk is het hyperrealisme van de acteurs en de vormgeving waardoor de extreme verhoudingen binnen de relaties uitvergroot worden. Het psychologische spel wat tussen de zussen speelt is, mijns inziens, niet alleen ingegeven door de machtsverhouding die ze uitleven ten opzichte van mevrouw (Cammaert), maar ook die tussen hen twee speelt. Solange (Nietvelt) slaat zich er al redderend doorheen, houdt haar emoties voor zich maar laat de angst regeren. Claire (Heebink) daarentegen is feller, ondernemender en heeft minder te verliezen. Dat ze minder te verliezen heeft wordt mede bepaald door haar ziekte, ze heeft tuberculose. Beiden willen ze de regie over hun leven (terug) en vinden die in het rollenspel wat ze spelen om de onderdrukking en vernedering het hoofd te bieden. Tijdens de transformatie is de verstikking en dreiging voelbaar. De voortdurende soundscape draagt daar doeltreffend aan bij. Heebink wordt mevrouw en Nietvelt kleedt zich als Claire consciëntieus doorgevoerd in elk aspect. Ze hebben een vaste volgorde in hun rollenspel die ze scènematig uitspelen. Muziek, licht en attributen worden stelselmatig herhalend ingezet om hun scènes kracht bij te zetten. Het doel is vermoorden van mevrouw, en zo snel mogelijk. Mevrouw mag er niet achter komen dat Claire correspondentie onderschept heeft tussen haarzelf en haar minnaar die Claire informatie gaf over de criminele activiteiten van de minnaar. Ze heeft de politie een brief gestuurd in het handschrift van mevrouw waardoor hij nu vast zit.

Als mevrouw thuiskomt, zijn de meiden hun onderdanige zelf en geven ze hun plan vorm door thee te schenken met pillen erin. Hoe dit vervolgens uitpakt zou ik gaan bekijken en ervaren, omdat het de ultieme vorm van zelfbeschikking laat zien die om compassie schreeuwt als je het mee beleeft.

Cammaert geeft mevrouw een extra dimensie door verweving van het genderthema met de andere thema’s in het stuk die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. In onze door mannen gedomineerde maatschappij is onderdrukking en onderwerping van vrouwen door diezelfde mannen een (nog steeds) heftig punt in diverse debatten. De acceptatie van transgenders, travestieten, drag queens enzovoort staat ook nog in de kinderschoenen. Het verhaal achter dit personage is een andere laag die de voorstelling meer diepte geeft. Waarom kleedt mevrouw zich zo, waarom zijn al deze lagen nodig om zich te kunnen presenteren en verhouden tot de buitenwereld. Het is buitengewoon intiem dat Solange en Claire hier getuige van zijn en tegelijkertijd betekenen de meiden niets. Maar waar komen de Poolse Solange en Claire vandaan en waarom kunnen zij niet anders dan zich laten vernederen door mevrouw? Zij leven in tegenstelling tot mevrouw geïsoleerd en kunnen nergens anders heen.

Genet maakte zich hard voor en schreef over mensen aan de rand van de samenleving. Mitchell geeft door deze regie de mensen zonder stem een stem door de stoet die langs trekt aan het eind en door De Meiden van Genet weer een gezicht te geven via Nietvelt en Heebink die op de toppen van hun kunnen iedere levenszucht, alles wat hen staande houdt, een plek geven en tonen aan elkaar (en ons).

Oklaski (applaus in het Pools).

https://tga.nl/voorstellingen/de-meiden/speellijst

VENUS VERLANGT NAAR RUIMTE

13 december 201613 december 2016 ResaDeLaMar, georgina verbaan, jeroen spitzenberger, johan van doesburgEen reactie plaatsen

bp_31480333-1024x683

Gezien 12 december DeLaMar theater

Venus in Fur naar het gelijknamige boek van Leopold von Sacher-Masoch is het uitgangspunt van de voorstelling Venus geregisseerd door Johan van Doesburg. Eerder werd dit stuk bejubeld op Broadway en nu staan Jeroen Spitzenberger en Georgina Verbaan in de voorstelling in het DeLaMar. Spanningsvol en geladen ogen de billboards en posters. Regisseur Thomas gespeeld door Spitzenberger is op zoek naar een hoofdrolspeelster voor zijn nieuwe stuk Venus in Fur, over onderwerping en masochisme. Verbaan, als actrice Vanda, komt te laat op haar auditie. Ze haalt Thomas over om alsnog te mogen auditeren. Ze overdondert hem en als hij besluit zelf de rol van tegenspeler op zich te nemen ontstaat er een machtsspel die zijn eigen fantasie te boven gaat.

De Romeinse godin Venus, godin van de liefde gerelateerd aan de Griekse godin Aphrodite neemt Thomas volledig in beslag in de lichamelijke vorm van Vanda. De actrice die precies weet hoe hem te onderwerpen en tegelijkertijd hem verleidt haar te onderwerpen. Hij lijkt in haar ban vanaf het moment dat zij de zinnen uit zijn script op dominante bedachtzame manier brengt. In tegenstelling tot de rebelse, enigszins puberale houding die ze als Vanda, de actrice, heeft. Naarmate het stuk vordert komen de actrice en het dominante personage steeds dichter bij elkaar en wordt ze steeds mysterieuzer waardoor Thomas zich meer en meer onderwerpt. Thomas verliest zichzelf volkomen. Als de rollen in zijn stuk op een bepaald moment tijdens de auditie worden omgedraaid en hij de dominante meesteres speelt vind ik Spitzenberger op zijn sterkst. Als ultieme meesteres tot wanhopige vrouw in een paar zinnen is hij virtuoos en laat hij vele lagen van het personage en het karakter Thomas zien. Thomas laat zich in die scene als een waanzinnige meeslepen in het spel en is de totale regie kwijt. Vanda, de actrice, neemt daarentegen steeds meer de touwtjes in handen. Bewonderenswaardig is hoe ze beiden de helderheid tussen de verschillende rollen consistent behouden.

Ondanks dat dit hele stuk seks ademt is er op kleine momenten na weinig tot geen spanning voelbaar tussen de twee. Wellicht is het te expliciet gemaakt vanaf het begin. Verbaan is bij binnenkomst al gekleed alsof ze net uit een SM-kelder wandelt. Het lijkt me spannender als zij zich stukje bij beetje onthult. De donder en bliksem die voortduurt en mogelijk de bedoeling heeft de spanning te onderstrepen doet er juist aan af. Verbaan is vanzelfsprekend erg geestig, maar soms te snel waardoor ze spanning geen ruimte geeft. De tekst is prachtig en inhoudelijk sterk, maar met iets minder hadden Spitzenberger en Verbaan meer van de personages in de stilte kunnen ontdekken. Want juist het verlangen naar deze erotische kant van het leven krijgt niet altijd de ruimte. Ik had de beweegredenen en noodzaak van dit machtsspel meer willen zien.

De relatie in de vorm van twee wederhelften wordt niet onderuit gehaald, maar Venus vertelt ons onze verborgen verlangens de ruimte te geven en laat zien dat er veel meer mogelijk is dan dat. Dat hebben Spitzenberger en Verbaan fysiek en verbaal krachtig gedaan. Iets meer kwetsbaarheid en adem is ze gegund om er zelf meer in op te kunnen gaan.

https://delamar.nl/voorstellingen/venus/

SOCIAAL-MAATSCHAPPELIJKE (ON)VRIJHEID IN ZOWEL THE FOUNTAINHEAD ALS DE MEIDEN

1 december 20162 december 2016 Resabart slegers, de meiden, katie mitchell, ramsey nasr, stadsschouwburg amsterdam, the fountainhead, toneelgroep Amsterdam, Wish you were hereEen reactie plaatsen

the-fountainhead-foto-jan-versweyveld

gezien 26 november en 28 november, Stadsschouwburg Amsterdam

Eindelijk, eindelijk zag ik afgelopen zaterdag The Fountainhead van Toneelgroep Amsterdam en het was alles wat ik verwachtte. In juni 2014 ging deze voorstelling al in première en sindsdien is hij massaal uitverkocht. Voor de rol van het hoofdpersonage Howard Roark won Ramsey Nasr de Louis d’Ór. Het onconventionele karakter Roark in The Fountainhead belichaamt een maatschappelijke kracht die het individualisme en egocentrisme van de scheppende mens bepleit. Het collectief, de massa en het altruïsme zijn krachten die de schepping en het individu ondermijnen. Het dienen van anderen brengt niets voort.

Wish you were here stond in het teken van sociaal-maatschappelijke onvrijheid, het thema waarover De meiden van Jean Genet gaat. Deze nieuwe voorstelling van Toneelgroep Amsterdam gaat 11 december in première. In De meiden zijn twee Poolse dienstmeiden, die geacht worden niet zichtbaar te zijn, de hoofdpersonen in deze voorstelling, waar ze in hun fantasie een tweede werkelijkheid creëren. De onvrijheid buigen zij om tot een zelf verworven vrijheid waarbij fantasie en werkelijkheid één worden.

Deze twee stukken lijken haaks op elkaar te staan maar handelen, voor mij, in wezen over hetzelfde. In hoeverre kun je trouw zijn aan jezelf en je eigen ideologieën, verlangens, doelen enz. in een maatschappij die complex is en veel van ons vraagt. Soms lijkt er meer vrijheid te ontstaan door je individualiteit op te geven en je aan te sluiten bij een collectief, maar tot welke prijs. En welke prijs betaal je als je tot het uiterste gaat en trouw blijft aan idealen en je eigen schepping. Wat zijn je individuele mogelijkheden? Interessante vragen die opborrelen naar aanleiding van Wish you were here. De gasten spreken over vrijheden vanuit verschillend perspectief zoals bijvoorbeeld vanuit de wereld van een BN’er en haar au-pair uit de Filipijnen. En hoe en waardoor onze economie draaiende wordt gehouden (de voorgrond) en hoeverre het nodig is dat we daarvoor anderen moeten uitbuiten (de achtergrond). Tegelijkertijd blijft onze economie voor een groot deel in beweging door het grote zorgaspect achter de schermen voor elkaar zonder dat daarvoor een cent ontvangen wordt.

The Fountainhead roept herkenning op als het gaat om individualiteit behouden en het alert zijn op manipulaties. Roark denkt niet na over de mensen die iets van hem willen, te manipuleren is hij niet omdat hij in alles zijn verantwoordelijkheid neemt met uiteindelijk desastreuze gevolgen. De manipulator Ellsworth Toohey, een meesterlijke rol van Bart Slegers, trekt ook niet per se aan het langste eind. Dit blijft in het midden. De liefdesgeschiedenis die parallel loopt aan Roark’s professionele ontwikkeling heeft hetzelfde thema: behouden van vrijheid en individualiteit.

De Meiden zijn afhankelijk en doen er alles aan hun vrijheid terug te winnen en doen dat op een zeer fantasierijke, beeldende manier. Zij scheppen hun mogelijke toekomst, volgens Katie Mitchell die tijdens Wish you were here werd geïnterviewd. Zij is regisseur van De Meiden en vertelde dat het naast een politiek verhaal vooral ook een verhaal is over familie en kunst. Ik ben heel benieuwd. De schrijver Jean Genet kwam ook nog bij ons via een oud interview, waarin hij het systeem bevraagd over waarom het betreffende interview op deze manier moet plaatsvinden. Hij houdt zich verantwoordelijk voor zijn irritatie daarover door er aanvankelijk mee ingestemd te hebben. We kwamen in Stanislavski tot de conclusie dat egocentrisme en individualiteit vaak al bij voorbaat een negatieve connotatie hebben terwijl het ook een grote vorm van verantwoordelijkheid met zich meebrengt en niet direct betekent dat je je niet wil verhouden tot de ander. Misschien alleen niet op de manier die verwacht wordt en de norm is.

Ik kijk uit naar De Meiden en ben gelukkig dat ik The Fountainhead heb gezien die nog een hele tijd zal resoneren in mijn hoofd. En Wish you were here zijn avonden die absoluut meerwaarde hebben. Ze geven inzicht en inspireren!

https://tga.nl/voorstellingen/the-fountainhead/speellijst

https://tga.nl/voorstellingen/de-meiden

ORKATER LAAT WEDEROM ZIEN WAAROM ZE NIET GEMIST KAN WORDEN

6 november 2016 Resadirk-peter kolsch, donna donna, lidwien roothaan, lieke rosa altink, martin fondse, morris kliphuis, orkater, peer wittenbols, ria marks, toneelschuur haarlem, yara alinkEen reactie plaatsen

Donna Donna, Orkater | Lidwien Roothaan

Gezien try-out 4 november 2016, Toneelschuur Haarlem

In het ontroerend rauw portret, Donna Donna van Orkater, over rouw met een lichte omlijsting laten Ria Marks, Yara Alink en Lieke Rosa Altink ons de relatie zien tussen drie vrouwen die een man als verbindende factor hebben. Ria Marks speelt Pam, de moeder van Donna, door Yara Alink. Tien jaar geleden zagen zij elkaar voor het laatst toen Donna, na de scheiding, besloot bij haar vader te blijven. In deze voorstelling is deze man fysiek afwezig, maar neemt desondanks veel ruimte in, vooral bij Coco (Lieke Rosa Altink), zijn huidige vrouw. Zij is voortdurend bang dat hij gestoord wordt of zich zorgen gaat maken om wat hij hoort. Hij lijdt enorm onder heimwee naar zijn thuisland Italië en kan er emotioneel niets bij hebben. Maar gespaard blijft niemand in deze intense voorstelling Donna Donna, geregisseerd door Lidwien Roothaan. Soms vervreemdend dan weer beklemmend maar nergens sentimenteel of over the top.

Het decor oogt speels en verwart enigszins door de diverse alledaagse gebruiksvoorwerpen die aan het plafond hangen. De muzikanten Martin Fondse, Morris Kliphuis en Dirk-Peter Kölsch trappen af en zetten direct de toon. De dreiging dringt zich op en Marks en Altink verdiepen met een poëtische dialoog het duister wat ze als een sluier over Alink heen gooien. De telefoon gaat. Niet letterlijk, Alink vertelt ons over het moment dat ze telefoon hoort overgaan en dat de klank van de telefoon het onheil al voorspelt. De tekst, geschreven door Peer Wittenbols is van een fraaie, geestige eenvoud waardoor de schok beeldend wordt gemaakt. Van daaruit ontrolt zich een rouwproces bij Donna, die voor haar naasten niet te hanteren is. Coco roept de hulp in van Pam, die in wezen haar dochter niet kent. Geen van allen lijken ze het rouwproces echt serieus te nemen omdat ze nog zo jong is en hij haar niet trouw was. Zij staat als een huis en weet precies te verwoorden hoe het voor haar is. De virtuoze muzikale compositie maakt haar rouw rauwer of verlicht soms zachtjes de donkere uithoeken. Het spel op de hoorn maakt op mij diepe indruk. Alink klimt en tijgert en hangt in de lamp, niet om te feesten maar om alles eens op te schudden. ‘Alles voelt onecht, ikzelf voel onecht, behalve mijn man, dat die dood is, dat is echt.’

De boog van het verhaal omvat de seizoenen die er vaak overheen moeten om de rouw af te matten. In die boog komen moeder en dochter dichter bij elkaar, worden zaken uitgesproken maar nemen niet de overhand. Door juist daarover weinig uit te spreken is de pijn voelbaar die ze beiden hebben ervaren in het gemis van elkaar. Coco blijft daar buiten. Ze blijft degene die de man en de vader van het gezin heeft afgepakt en wordt verder niet echt serieus genomen. Haar gedrag bevestigt dit ook. Haar motieven blijven onduidelijk, waarom ze niet in staat is om Donna te troosten, waarom ze ooit met haar vader is getrouwd en nu nog steeds bij hem is. Ik voel geen verbinding met de anderen. Marks en Alink geven daarentegen de teksten en handelingen van hun personage een noodzaak waardoor ze mij helemaal inpakken en ik kan ze kan volgen of ze nu cynisch, rechtlijnig of totaal niet empathisch zijn. Ik ben geroerd door Marks die kijkt naar haar dochter als ze samen op de bank zitten. ‘Door jouw geboorte kreeg ik krullen.’

Orkater brengt met deze muzikale voorstelling Donna Donna een verrassend ontroerend en helder poëtisch verhaal over mensen die worstelen met zichzelf en anderen. Doen wat ze denken te moeten doen om het te redden en zich niet altijd realiseren dat ze niet hoeven te berusten in wat hen overkomt. Donna berust niet en blijft niet hangen in de pijn. Ze ziet het onder ogen. De zoveelste prachtig eenvoudige boodschap die Orkater cadeau geeft.

https://www.orkater.nl/voorstelling/donna-donna

foto: Ben van Duin

METAMAN, DÉ BELOFTE VOOR DE TOEKOMST

30 september 2016 Resaanne reitsma, bastiaan vandendriessche, carmen van mulier, emma linssen, goldmund, metaman, minne koole, myrthe huber, orkater, première, sascha bornkamp, thijs maas, toneelschuur haarlem, wilco sterkeEen reactie plaatsen

Metaman, Goldmund/Orkater, spel, concept, tekst en muziek : Wilko Sterke, Thijs Maas, regie : Titus Tiel Groenestege, decor en kostuums : Janne Sterke, spel (stage) : Sascha Bornkamp, Myrthe Huber, Emma Linssen, Carmen van Mulier, Anne Reitsma,Milan Sekeris, Bastiaan Vandendriessche, Minne Koole, assistent decor en kostuums: Nelli Bodt, decoratelier: Emiel Veken, lichtontwerp: Stefan Dijkman, geluidsontwerp: Robert van Delft, productie: Feline Schoonhoven, techniek: Steven Raapis Dingman, Emiel Rietvelt, Bram Anneveldt (stagiair), Douwe Bulten (stagiair)

gezien Première 29 september Toneelschuur Haarlem

Metaman, de nieuwe voorstelling van Goldmund, een coproductie met Orkater, is een oord voor bezinning, geruststelling en reflectie op het menszijn. Een nieuwe kerk met een nieuwe God en andere gebeden dan in ons collectief geheugen opgeslagen zitten, afhankelijk vanuit welke geloofsstroming je bent opgevoed. Maar dat doet er allemaal niet meer toe. We zijn allemaal mens, het is vandaag donderdag, maar waarom heet het eigenlijk donderdag, en we hebben allemaal ouders. Er zijn meer facetten die ons binden dan ons scheiden, maar hoe maken we verbinding en wat is daarin ons houvast. Daar gaan Wilco Sterke en Thijs Maas naar op zoek, want in het theater worden de grote filosofische thema’s onderzocht, net als bij de oude Grieken.

Sterke en Maas leggen ons uit wat het idee van deze voorstelling is en wordt. Ze, en vooral Sterke, missen een houvast in het leven, een richting en een missie hebben ze niet. Hoe mooi zou het zijn een missie in het leven te hebben die houvast biedt. Vroeger hadden we de oude God, de man met de baard die ons geschapen heeft en waar we in gedachten verantwoording aan aflegde. Hij is van zijn spreekwoordelijke sokkel gevallen, daarom een nieuwe sokkel die gedurende de voorstelling in diverse vormen gegoten wordt. Het zaallicht blijft aanvankelijk aan, we worden compleet betrokken bij de zoektocht omdat we namelijk allemaal een houvast missen. De mannen zijn elkaars tegenpool waar Sterke onrustig oogt en vertelt over zijn verlangen naar een houvast, oogt Maas krachtiger en minder ongedurig in zijn gemis. Hij denkt het liefst eerst na over welke richting op te gaan, Sterke begint gewoon ergens.

Ze introduceren een koor, zoals bij de Grieken, die de mening verkondigt van het volk, de buitenstaander of de gedachten verwoordt van de hoofdpersoon. Het koor bestaat uit stagiaires, jonge acteurs van diverse toneelopleidingen. Door Sterke en Maas geestig, een beetje spottend geïntroduceerd, maar deze acteurs van de toekomst laten zich niet omver blazen. Zij verwoorden de gedachten van de hoofdpersonages en zijn vooral het verlengstuk of alter-ego van Sterke en Maas. De teksten van Sterke en Maas zijn meesterlijk en de regie van Titus Tiel Groenestege is vloeiend. Choreografisch is de voorstelling flexibel en bovendien lenig zoals de eerste monoloog dat woord gebruikt in termen van sfeer. Sfeer werkt verbindend en hoe we in die context lenig moeten zijn om de sfeer die heerst recht te doen. En zo volgen er nog prachtige monologen, dialogen en uitingen van gedachten die ontnuchterend zijn en relativerend werken, maar niet echt ergens toe leiden. Milan Sekeris, een van de koorleden, opent de eerste Wereldvergadering en brengt op haast kinderlijke wijze punten naar voren die ons allen raken. We lachen om de onnozele houding van de spreker, maar zijn punten zijn ongemakkelijk. Het is vanzelfsprekend wat hij zegt. Hij speelt het spanningsvol en eerlijk. Ook van de anderen was ik onder de indruk: Minne Koole, Bastiaan Vandendriessche, Anne Reitsma, Carmen van Mulier, Emma Linssen, Myrthe Huber, Sascha Bornkamp. Namen die de toekomst zijn en hebben.

Het geheel is betoverend mooi door de ontroerende zang, krachtige muziek en sterke, geestige tekst. Filosofisch goed doordacht en onderbouwd, met uiteindelijk een heldere conclusie. Metaman is er voor iedereen. Het onderscheid tussen mensen zit niet in de diepte, want in de basis lijken we allemaal op elkaar. Daar zit een missie voor de toekomst.

https://www.orkater.nl/voorstelling/metaman

foto: Ben van Duin

ADEMBENEMENDE MEDEA OPNIEUW IN DE STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM

16 augustus 2016 Resaaus greidanus jr., bart slegers, eva heijnen, fred goessens, gaite jansen, jip smit, marieke heebink, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

tga-zoekt-met-medea-de-grenzen-van-het-menselijke-op

Hoewel ik van veel actrices houd is Marieke Heebink voor mij de absolute koningin van het theater. Zeer, zeer terecht won ze de Theo d’Or voor haar rol in Medea die weer te zien is vanaf 17 augustus in de Stadsschouwburg Amsterdam. Ook in haar andere rollen, klein of groot, blinkt ze uit met haar bijzondere fysieke zeggingskracht en haar zeldzaam stemgeluid en intonatie. Zoals in Husbands and Wives afgelopen voorjaar, geregisseerd door Simon Stone die ook Medea regisseert en vanaf 2017 als vast gastregisseur zal werken bij Toneelgroep Amsterdam.

De wereld van Medea, in deze voorstelling Anna, sluit niet meer aan bij de wereld van haar geliefden. Ze keert terug uit een instelling, waar ze een tijd verbleef omdat ze had geprobeerd haar man Lucas te vergiftigen. Met de positieve houding het oude achter haar te laten en verder te gaan waar ze gebleven was stapt Anna haar leven weer in. Anna is een gerespecteerd arts en onderzoekster en moeder van twee zoons. De poging Lucas te vergiftigen ontsproot in Anna’s brein omdat hij een andere geliefde had. Die ander blijkt hij nog te hebben, sterker nog, deze relatie heeft zich alleen maar meer verdiept. Het enige wat Anna wil is Lucas terug en haar gezin herenigd zien. Anna blijkt nog instabiel en die instabiliteit wordt versterkt door de verliezen die ze lijdt. Ze blijft zeggen ‘het is ok’, maar je ziet haar ten onder gaan. Het verlies van haar kinderen, wat ze niet onder ogen kan komen, voorkomt ze door de meest gruwelijke daad denkbaar. In alle rust en met tederheid brengt ze haar kinderen en zichzelf om. Dit is het enige wat haar nog te doen staat.

Aus Greidanus jr. speelt de wanhopige Lucas die uit alle macht probeert de boel bij elkaar te houden maar daar meesterlijk in faalt. Christopher, Bart Slegers, de ietwat koelbloedige baas van het laboratorium waar zowel Anna als Lucas werken en door wie Anna de toegang tot het lab wordt ontzegd. Gaite Jansen die de jonge Clara, dochter van Christopher, vol hoop, jeugdige geestdrift en overmoed glashelder speelt en de twee zoons van Anna en Lucas die op mij ook grote indruk maken, wisselend gespeeld door jonge acteurs. Beide keren zag ik David Roos en David Kempers. De zoons willen van de twee verschillende werelden steeds één maken en dat wordt treffend gedaan door de camerabeelden die zij maken en die geprojecteerd worden in het toneelbeeld. Het decor is maagdelijk wit waarin Anna met haar ogenschijnlijk irrationele gedachten niet past, maar haar projectie achter op het doek maakt dat ze gehoord moet worden en in haar ogen is de radeloosheid te lezen. ‘Het is ok.’

De kans om deze voorstelling (nog een keer) te zien zou ik niet door mijn vingers laten glippen. Heebink is adembenemend als Medea. Deze voorstelling maakt je stil en zorgt dat je het uit wil schreeuwen en alles daartussen in. De regie van Simon Stone is clean en gevuld met schitterende vondsten. Deze geeft Anna kracht waardoor je je afvraagt wat er mis is met haar omgeving. De kinderen zijn de enigen die aanvoelen dat het rammelt. Haar wanhoop neemt op een angstwekkend beheerste manier, maar innerlijk hysterisch, groteske vormen aan. Gaan!

http://tga.nl/voorstellingen/medea/speellijst

HUMOR EN INTIMITEIT MET EEN SCHERP RANDJE IN SIMONE!

7 augustus 20167 augustus 2016 Resacor bakker, delamar theater, frank houtappels, guus verstraete, simone kleinsmaEen reactie plaatsen

imone kleina TM_4632_001_Simone_F_GovertDeRoos

Gezien 5 augustus in De La Mar – theater Amsterdam

Geheel onverwacht kreeg ik vrijkaarten in mijn schoot geworpen voor de solovoorstelling Simone! van Simone Kleinsma. Begeleidt door Cor Bakker op de vleugel brengt ze nostalgische liedjes die ze graag nog eens wilde zingen, vertelt ze. Liedjes geschreven of vertaald door tekstschrijver Frank Houtappels, bijvoorbeeld ‘Wals van Weleer’ van Ivo de Wijs en ‘Sneker Café’ van Drs. P. De nostalgie van de voorbije tijd is het thema van de voorstelling waar ik me soms oncomfortabel bij voel, maar tegelijkertijd brengt ze me met haar stem die zo helder klinkt als een klok naar een andere wereld en tovert ze beelden tot leven.

Voor de pauze is de voorstelling wat stroef en het ingestudeerde van de gesproken teksten tussen de liedjes duidelijk zichtbaar. Dat doorbreekt voor mij de illusie die ze gelukkig herstelt als ze weer gaat zingen. Na de pauze is het stroeve verdwenen en lijkt ze meer geaard op het podium te staan. Zo brengt ze onder andere een prachtige mevrouw van Dam ten tonele. Een ras-Amsterdamse die bij een tante van Simone in een verzorgingstehuis verblijft en een preek begint over hoe het nu niks is en vroeger eigenlijk ook niet. Ze haalt herinneringen op aan de Tweede Wereldoorlog. Haar sketches zijn geestig en sterk, maar ook de intimiteit die ze tot stand brengt is krachtig. Het prachtige lied over haar dochter Teuntje die ze het meest mist om wie ze zou zijn geworden en het ‘Liedje voor jou’ geschreven voor haar man Guus Verstraete.

Deze krachtige vrouw en performer brengt een solovoorstelling die in de aanloop moest gaan ademen maar die ze zich gaandeweg helemaal toe-eigent. Een vakvrouw die niet schroomt kwetsbaar te zijn. Desondanks zal de voorstelling, die veelvuldig gaat over de dingen die voorbij zijn en de ongemakken die daarbij horen, een ouder publiek meer aanspreken. Wat misschien ook de bedoeling is gezien de liedjes die gekozen zijn.

http://www.stage-entertainment.nl/shows/theatershow/simone/speellijst/

foto Govert de Roos

DE RIJKE TEKST VAN OER. VERVLIEGT OP OVER ’T IJ

12 juli 2016 Resabenjamin moen, BOG., judith de joode, lisa verbelen, lucas kramer, OER., over t IJ-festivalEen reactie plaatsen

Gezien: 11 juli Over ’t IJ-Festival

Aangetrokken door de titel, de groeiende reputatie van theatercollectief BOG. en de BNG Bank Nieuwe Theatermakersprijs 2015 voor de voorstelling MEN. ga ik naar de nieuwe voorstelling OER. op Over ’t IJ-Festival. Met windkracht 7 en daardoor wat aanpassingen in het decor van de percussionist Lucas Kramer spelen de acteurs van BOG vol overgave deze oefening, zoals zij het zelf noemen, die voornemens is ons te laten nadenken over onze gedachten, onze oordelen en interpretaties en onze voortdurende behoefte alles te begrijpen en in een hokje te plaatsen. Het uitgangspunt is fascinerend en van deze tijd, de uitvoering ongericht waardoor de intense tekst wegwaait over de NSDM-werf.

Benjamin Moen, Judith de Joode en Lisa Verbelen laten hun gedachten en associaties de vrije loop in hun zelfgeschreven teksten en nemen ons mee in hun gedachtewereld. Twee van hen zijn poppetjes in het landschap en wij als publiek zijn ver van hen verwijderd en gescheiden door hekken. Moen houdt zijn monoloog op een brug en via hem wordt ons een vergezicht geboden naar de overkant van het IJ, wat een houvast biedt in de chaos van zijn gedachten die ongericht geuit worden. Het ene moment spreekt hij zijn gedachten uit en stelt vragen, maar aan wie? Aan zichzelf, aan ons in het publiek? Plots ontstaat er een interne dialoog waardoor duidelijk wordt dat hij zichzelf de vraag stelt om het publiek later wel aan te spreken. Door zijn tekst niet duidelijk te richten vervliegt deze, wat spijtig is. De afstand is in deze een extra handicap. Het ritme en heldere dictie blijven me bij. De Joode en vooral Verbelen laten meer van zichzelf zien en richten zich tot het publiek waardoor ik me beter kan verhouden tot de twee, vooral tot Verbelen. De keuzes die de Joode maakt door steeds door het hek te kruipen en zich buiten het terrein op het fietspad te begeven zijn naar mijn idee te willekeurig. De Joode blinkt daarentegen wel uit in het ritmisch presenteren van haar tekst ondersteunt door Kramer.

Deze drie sterke acteurs hebben veel laten liggen om dit universele thema inhoudelijk diepgaand vorm te geven. ‘Waarom zijn we allen zo met ons eigen Ik bezig terwijl er nog zeven miljard ikjes rondlopen’, vraagt Moen zich terecht af in zijn monoloog. Er worden meer goede vragen gesteld, onder andere over hoe onze gedachten gevormd worden en waardoor ze beïnvloed zijn. Een aantal keer wordt benoemd dat we niets hoeven te begrijpen, alleen te ervaren. De ervaring blijft helaas voor mij te oppervlakkig en dat voelt als een teleurstelling. Ervaar het zelf.

http://www.bogcollectie.com/oer

SWAN LAKE VAN JAKOP AHLBOM & ICK AMSTERDAM IS HYPNOTISEREND

25 juni 2016 Resaalama race track, arad inbar, helena volkov, ick amsterdam, jakop ahlbom, kim amankwaa, theater de meervaart, tycho hupperetsEen reactie plaatsen

Gezien Première 24 juni, theater de Meervaart

Waar het klassieke sprookje van Tsjaikovski handelt over goed en kwaad en hoe uiteindelijk het goede overwint, is er in Swan Lake sprake van de duistere fantasieën die zegevieren in de menselijke geest. Het goede laat zich verleiden tot het kwade of is het andersom, want wie is goed en wie is kwaad? Helder is wel dat het één niet zonder het ander kan. De twee-eenheid die de witte en zwarte zwaan in dit duistere sprookje vormen is onscheidbaar. Jakop Ahlbom geeft deze duivels magische wereld samen met het ICK vorm op een hypnotiserende wijze. Als waren we in een droom die te onwerkelijk is, maar duizelingwekkend overtuigend wordt gebracht dat het voor je ogen waarheid wordt en het verscheurd voelt te ontwaken.

De acht dansers zijn allen ongemeen sterk in het neerzetten van de tegenstrijdigheden in de mens en de metamorfosen die ze ondergaan onder invloed van de krachten in het bos. De muziek van Alamo Race Track is dermate opzwepend dat er een voortdurende dreiging en sensuele spanning heerst. De wezens die zich voortbewegen in het bos zijn mens en dier ineen en de duivel of aanverwant regeert. De prins en de zwanen worden verlokt tot wrede spelletjes en uitgedaagd uit te vinden wie ze zijn. Behalve de zwanen en de prins wisselen de andere dansers voortdurend van identiteit of diersoort en de prins laat zich gemakkelijk door hen meeslepen. De soms ietwat erotische lading tussen de witte en zwarte zwaan doet vermoeden dat zij niet alleen de donkere en lichte kant verbeelden, maar dat hun relatie ook een wellustige aardse kant heeft. Bij aanvang worden ze tegelijkertijd ter wereld gebracht door twee godinnen ieder aan een kant van het spectrum van goed en kwaad en zijn ze verbonden voor het leven. Zo vormen ze direct in beweging een eenheid die meest weg heeft van een zwarte weduwe die komt om te doden.

De intimiteit en sensualiteit worden vormgegeven door tongen die elkaar kort aanraken of de duim van de prins die binnendringt bij de zwarte zwaan, alles klein en daardoor indringend. De wreedheden zijn niet van de lucht, er wordt van genoten en het wordt gevreesd maar ontkomen eraan lukt uiteindelijk niet. De solo’s van de prins, Tycho Hupperets en de duetten van de witte en zwarte zwaan, Kim Amankwaa en Helena Volkov zijn indrukwekkend door de fysieke kracht, de prachtige lijnen en de mate van vindingrijkheid en intimiteit. De dansers worden vooral uitgedaagd in de eenvoud te schitteren en de diepte in te gaan. De duivel of aanverwant, Arad Inbar, blinkt uit in zijn gekte en duistere macht. De dierlijkheid in de bewegingen, de onbetrouwbaarheid en speelsheid in het spel en de dans zijn helder maar onheilspellend. En dat blijft het tot het eind.

Swan Lake van Jakop Ahlbom & ICK Amsterdam is een moedige en doortastende eerste samenwerking tussen de twee.

http://jakopahlbom.nl/voorstelling/swan-lake-2016/?portfolioID=14