ADEMBENEMENDE MEDEA OPNIEUW IN DE STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM

tga-zoekt-met-medea-de-grenzen-van-het-menselijke-op

 Hoewel ik van veel actrices houd is Marieke Heebink voor mij de absolute koningin van het theater. Zeer, zeer terecht won ze de Theo d’Or voor haar rol in Medea die weer te zien is vanaf 17 augustus in de Stadsschouwburg Amsterdam. Ook in haar andere rollen, klein of groot, blinkt ze uit met haar bijzondere fysieke zeggingskracht en haar zeldzaam stemgeluid en intonatie. Zoals in Husbands and Wives afgelopen voorjaar, geregisseerd door Simon Stone die ook Medea regisseert en vanaf 2017 als vast gastregisseur zal werken bij Toneelgroep Amsterdam.

De wereld van Medea, in deze voorstelling Anna, sluit niet meer aan bij de wereld van haar geliefden. Ze keert terug uit een instelling, waar ze een tijd verbleef omdat ze had geprobeerd haar man Lucas te vergiftigen. Met de positieve houding het oude achter haar te laten en verder te gaan waar ze gebleven was stapt Anna haar leven weer in. Anna is een gerespecteerd arts en onderzoekster en moeder van twee zoons. De poging Lucas te vergiftigen ontsproot in Anna’s brein omdat hij een andere geliefde had. Die ander blijkt hij nog te hebben, sterker nog, deze relatie heeft zich alleen maar meer verdiept. Het enige wat Anna wil is Lucas terug en haar gezin herenigd zien. Anna blijkt nog instabiel en die instabiliteit wordt versterkt door de verliezen die ze lijdt. Ze blijft zeggen ‘het is ok’, maar je ziet haar ten onder gaan. Het verlies van haar kinderen, wat ze niet onder ogen kan komen, voorkomt ze door de meest gruwelijke daad denkbaar. In alle rust en met tederheid brengt ze haar kinderen en zichzelf om. Dit is het enige wat haar nog te doen staat.

Aus Greidanus jr. speelt de wanhopige Lucas die uit alle macht probeert de boel bij elkaar te houden maar daar meesterlijk in faalt. Christopher, Bart Slegers, de ietwat koelbloedige baas van het laboratorium waar zowel Anna als Lucas werken en door wie Anna de toegang tot het lab wordt ontzegd. Gaite Jansen die de jonge Clara, dochter van Christopher, vol hoop, jeugdige geestdrift en overmoed glashelder speelt en de twee zoons van Anna en Lucas die op mij ook grote indruk maken, wisselend gespeeld door jonge acteurs. Beide keren zag ik David Roos en David Kempers. De zoons willen van de twee verschillende werelden steeds één maken en dat wordt treffend gedaan door de camerabeelden die zij maken en die geprojecteerd worden in het toneelbeeld. Het decor is maagdelijk wit waarin Anna met haar ogenschijnlijk irrationele gedachten niet past, maar haar projectie achter op het doek maakt dat ze gehoord moet worden en in haar ogen is de radeloosheid te lezen. ‘Het is ok.’

De kans om deze voorstelling (nog een keer) te zien zou ik niet door mijn vingers laten glippen. Heebink is adembenemend als Medea. Deze voorstelling maakt je stil en zorgt dat je het uit wil schreeuwen en alles daartussen in. De regie van Simon Stone is clean en gevuld met schitterende vondsten. Deze geeft Anna kracht waardoor je je afvraagt wat er mis is met haar omgeving. De kinderen zijn de enigen die aanvoelen dat het rammelt. Haar wanhoop neemt op een angstwekkend beheerste manier, maar innerlijk hysterisch, groteske vormen aan. Gaan!

http://tga.nl/voorstellingen/medea/speellijst

ADEMBENEMENDE MEDEA OPNIEUW IN DE STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM

EEN BRUID IN DE MORGEN VAN MAREN E. BJøRSETH

EBIDM_Pers_018918_490x940

Gisteravond in Frascati in Amsterdam zag ik Een bruid in de morgen van Toneelgroep Amsterdam en Frascati Producties, geregisseerd door Maren E. Bjørseth. Over deze voorstelling is na de première in 2014 heel lovend geschreven en is in dat jaar geselecteerd voor het Nederlands Theater Festival. Camilla Siegertsz is voor haar rol van nicht Hilda in deze voorstelling genomineerd voor de Colombina 2015. Marieke Heebink, Fred Goessens, Alwin Pulinckx en Jip Smit spelen respectievelijk de moeder, vader, zoon en dochter en ze doen dat innemend en overtuigend, vol mededogen voor hun personage.

De personages zijn als aapjes in een circus, die wanhopig hun kunstje vertonen en dat tot iedere prijs blijven doen om te overleven. Ze doen dit voortreffelijk. Heebink die fysiek en verbaal haar controlebehoefte en verlangen naar een beter leven neerzet als een huis en daarmee haar man, Goessens, overspoelt en domineert. Het innerlijk lijden van deze man en de machteloosheid zijn van zijn gezicht en hele houding af te lezen. Hij houdt vast aan het volbrengen van zijn concerto waar hij al vele jaren aan werkt.

Het witte doek, wat het huis symboliseert en als een circustent het gezin omsluit, kent geen geheimen. In een niets verhullend schaduwspel zien we Thomas (Pulinckx) naakt uit het bed van zijn zus stappen. Een relatie die het daglicht niet kan verdragen. Hij moet zich klaarmaken voor de komst van nicht Hilda. Zijn moeder ziet een mooie toekomst voor hem. Ze kwijnt weg in de armoede en verstikking waarin ze leven en denkt een uitweg te hebben gevonden.

Tegenover de leugenachtigheid en het bittere cynisme van de ouders staat de onschuld en de kinderlijke, grenzeloze vrijheid van de broer en zus, die nu geconfronteerd worden met het feit dat hun gecreëerde afgebakende droom niet kan blijven bestaan. De spanning die zich opbouwt door de komst van nicht Hilda leidt tot een onvermijdelijke afbraak van alle overlevingsmechanismen met als climax geen bruilofts- maar een rouwscène.

De acteurs grijpen me bij mijn strot en nemen me mee hun wereld in. De onschuldige wereld van Thomas en Andrea (Smit): zo kwetsbaar, poëtisch en schrijnend tegelijk. Het verlangen van de moeder naar een beter bestaan en het verlangen naar liefde en bevestiging, wat verborgen ligt onder gekonkel en een laag dominantie, is pijnlijk hilarisch verbeeld. Hartverscheurend is het op de momenten dat haar pantser afvalt en zij blijk geeft van zachtheid en mededogen. De zoon die niet met de spanning van alle verwachtingen kan omgaan en daardoor steeds meer van zijn afhankelijke persoonlijkheid blootlegt. De vader die zichzelf geselt met de gedachte ooit zijn concerto af te maken en iedereen wil overtuigen van die illusie. Geen enkele illusie mag doorgeprikt worden want dan ontbrandt zijn vuur heel kort en zeer krachtig. En nicht Hilda die gedreven wordt door haar seksuele frustratie en koste wat kost krijgt wat ze hebben wil. Op een absurdistische wijze, die Siegertsz moeiteloos afgaat, drijft zij dit gezin uiteen.

De circustent krijgt iets sacraals als de leugens open liggen en daardoor de wonden bloot gelegd worden. Een beeld van een trouwkapel ontstaat of van een klein kerkje om te rouwen. De hele enscenering van Een bruid in de morgen heeft prachtige symbolische waarde en daar bovenop komt de intense muziek die het geheel kracht bij zet. De personages zijn gebroken en ik sta met knikkende knieën op om te applaudisseren. Alle lovende kritieken waren niet van de lucht en deze voorstelling heeft ook mijn hart gestolen.

De komende weken nog te zien in verschillende theaters in het land: http://tga.nl/voorstellingen/een-bruid-in-de-morgen/speellijst 

EEN BRUID IN DE MORGEN VAN MAREN E. BJøRSETH