DE KERSENTUIN VAN NTGENT

23 december 201523 december 2015 Resabennyclaessens, elsiedebrauw, johan simons, NTGent, pierre bokma, stadsschouwburg amsterdamEen reactie plaatsen

gezien: 22 december 2015 Stadsschouwburg Amsterdam

img3385_31

Is de bedoeling van theater dat je achterover in je stoel wordt gedrukt van ontroering of anderszins geëmotioneerd moet zijn of mag het ook zo zijn dat je uitgenodigd wordt om op het puntje van je stoel te gaan zitten omdat je in verwarring bent en het wil begrijpen. Dit is wat De Kersentuin van NTGent, geregisseerd door Johan Simons, met me doet afvragen, mede door de gesprekken die ontstaan in de foyer.

De Kersentuin is het laatst geschreven stuk van Anton Tsjechov en kondigt een nieuw tijdperk aan. Het nieuwe tijdperk in beeld gebracht door de afbraak van het oude landgoed en de opbouw van iets nieuws. Decorontwerper Muriel Gerstner heeft dit getoond door restanten van de muren van het oude landgoed te laten staan met nog een restje behang van de kinderkamer en planken die staan te wachten op een nieuwe bestemming. Het oude en het nieuwe tijdperk worden respectievelijk vertegenwoordigt door Ranevskaja (Elsie de Brauw), de landeigenares en Lopachin (Pierre Bokma), een koopman die is opgeklommen vanuit een boerenachtergrond en heldere plannen heeft met het landgoed. Ranevskaja dompelt zich onder in wanhoop en schuldgevoel en verlangt naar vergeving, maar toont geen interesse in wat voor oplossing ook die geboden wordt het landgoed te redden.

Alle personages houden vast aan wat zij kennen en/of willen, iedereen wentelt zich in zijn eigen verlangen waardoor de personages weinig tot geen verbinding met elkaar krijgen en daardoor kan ik ook moeilijk verbinding met ze maken. Sentiment en gevoeligheid zijn uit deze regie van Simons verdwenen en het is eerder een politiek geëngageerd stuk geworden. Door de afstand die dit geeft moet ik een beweging naar voren maken om ze te begrijpen en me te verbinden. Ik word niet hevig ontroerd of geconfronteerd met mijn gevoelens, maar wel wakker gemaakt in mijn gedachten over wat geld met mensen doet, wat macht is en hoe we met mensen omgaan als (nieuw) geld regeert. Ook denk ik na over hoe patronen in een mens vast gaan zitten en we om elkaar heen blijven draaien en toch vurig verlangen naar verandering. In het decor worden ze voortdurend met elkaar en hun patronen geconfronteerd omdat ze maar een meter diepte hebben om in te spelen. Ze zitten letterlijk vast in een kader.

De Kersentuin is oorspronkelijk bedoeld als komedie met elementen van een klucht en in de eerste regie van Stanislavski werd het als drama gebracht. Simons heeft de kluchtelementen behouden waardoor er veel te lachen valt. Door de onnavolgbare timing en virtuositeit van Bokma en de tegenkleur van de eigen wereld waarin de Brauw zich bevindt als Ranevskaja valt alles op zijn plaats. De rest van de cast staat ook als een huis. Vooral Benny Claessens als Trofimov, die als revolutionair pogingen doet de rest een spiegel voor te houden, maakt op mij diepe indruk.

Deze regie van de Kersentuin deed de gemoederen zoals gezegd flink oplaaien in de foyer. Van ‘de slechtste Kersentuin ooit’ tot ‘formidabel’ en ‘fantastisch’. Voor mij is deze voorstelling als een goed boek dat ik af en moet neerleggen om het te laten bezinken. Het is niet kant-en-klaar helder wat ik ervan vind of duidelijk op wat voor gebied ik word aangesproken. Dit kan in de tijd doorwerken en ik kom tot de conclusie dat ik niet altijd diep geroerd de zaal hoef te verlaten, ook al houd ik daar wel erg van. Deze voorstelling De Kersentuin van NTGent doet een beroep op iets anders en dat beroep wordt boeiend en overtuigend gedaan. Als theaterliefhebber is deze voorstelling De Kersentuin alleen al voor het formidabele acteerwerk een aanrader!

http://www.ntgent.be/nl/productie/de-kersentuin

CRAZY LOVE VAN ORKATER EN THEATER BELLEVUE

20 december 201523 december 2015 Resaorkater, ria marks, theater bellevue, titus tiel groenestege, toneelschuur haarlemEen reactie plaatsen

Gezien: 19 december 2015 Toneelschuur Haarlem

crazy_poster_web1 (1)

Een rommelig decor met omgevallen meubilair, een verlaten kledingrek, een bureau met typemachine en veel drank heet ons welkom bij binnenkomst. Het decor lijkt eerder een einde van een voorstelling dan een begin. De voorstelling Crazy Love start met een jaren ’50 film, geprojecteerd op de achterwand. Tijdens de film komen Ria Marks en Titus Tiel Groenestege op en ze ordenen het decor, trekken een jas aan ten teken dat ze vertrekken. Ze vertrekken waar het verhaal in de film eindigt, bij een ijzingwekkende gil van een vrouw die iets afgrijselijks overkomt, en nemen ons mee in een intrigerend waargebeurd verhaal over een liefde in de tijdsgeest van toen.

Crazy Love is een energieke vertelling

Het waargebeurde verhaal van Linda Riss en Burt Pugach heeft eind jaren ’50 maandenlang de krantenkoppen beheerst in New York. Marks vertelt over de ervaringen van Linda en de keuzes die ze maakt. Ze speelt daarnaast Linda op een energieke, sensuele manier en laat zien wat haar keuzes en handelingen voor gevolgen hebben. Tiel Groenestege vertelt over Burt en zijn beweegredenen en geeft hem dan vorm op een geloofwaardige menselijke manier. Als Linda verneemt dat Burt een vrouw en kind heeft verlaat ze hem. Burt ’s obsessie voor Linda neemt groteske vormen aan, hij kan het niet aan dat zij hem niet toebehoort. Zij reist af naar Florida en bij terugkomst in New York kondigt ze de verloving aan met haar nieuwe geliefde. Dit nieuws is voor Burt niet te verkroppen en dit betekent het einde.

Ondanks de heftigheid van het verhaal valt er veel te lachen door het geestige, soms absurdistische en zeer geloofwaardige spel. De onvoorspelbaarheid van het verhaal zit in de vormgeving van de karakters, het overkomt Marks en Tiel Groenestege ter plekke wat de kracht is van het stuk ondanks de gedeeltelijke vertellersrollen.

Het spel van Marks en Tiel Groenestege sluit naadloos aan op de geprojecteerde filmbeelden en op de muziek. Het is een goed lopende eenheid en de twee acteurs zijn onderdeel van de filmbeelden en andersom. De choreografieën die in het spel zijn verwerkt zijn dynamisch en heel creatief ingepast in de filmbeelden. De lifts zijn sterk en Marks lenigheid is opvallend. Ze is als een veertje in de handen van Tiel Groenestege. Het decor wordt heel fantasierijk benut en doet dienst als kantoor, nachtclub, woning en rechtszaal als Burt wordt berecht voor zijn daden.

Ondanks de belofte van het onheilspellende begin zit er een zacht einde aan het geheel wat een ontroerend slotbeeld geeft.

Fantastische chemie tussen Marks en Tiel Groenestege

Over de chemie tussen Marks en Tiel Groenestege is veel geschreven naar aanleiding van de trilogie Valse Wals-Bankstel-Zucht, die ik helaas zelf niet heb gezien. In de voorstelling Crazy Love passen ze wederom ongekend goed bij elkaar. Het doet me denken aan een beeld in de voorstelling waar de jas die Linda uitkiest, uit het aanbod van Burt, perfect bij haar past. De jas die ze kiest accentueert haar goed gevormde lichaam, de kleur flatteert en de stof geeft haar plezier. Zo passen deze twee acteurs bij elkaar, één en al aanvulling.

Het sterke fysieke spel en krachtige dialogen met veel, soms bittere, humor is de kern van deze voorstelling Crazy Love. De visuele en auditieve kadootjes maken het geheel, naast bizar en verrassend, zeer rijk. Dit verhaal zit Marks en Tiel Groenestege als gegoten.

https://www.orkater.nl/voorstelling/crazy-love

DE ACHTERKANT GESPEELD DOOR THEATERGROEP DE WARME WINKEL

7 december 20157 december 2015 Resade warme winkel, gijs scholten van aschat, toneelgroep Amsterdam, vincent rietveld, ward weemhoffEen reactie plaatsen

Achterkant_2_Sofie-Knijff

De vier uur durende reis en zoektocht achter de schermen van de voorstelling Lange dagreis naar de nacht van Toneelgroep Amsterdam is een meesterlijke onderneming. De locatie aan de achterkant van het toneel wordt gebruikt door Ward Weemhoff en Vincent Rietveld van de Warme Winkel om te ontdekken wat de essentie en schoonheid van toneel en kunst an sich is. Als understudy’s van Ramsey Nasr en Roeland Fernhout nemen zij met een vet accent de gevestigde orde op de hak of hemelen deze juist op. Het verafgoden van onze iconen in de toneelwereld is iets wat opbouwend en afbrekend werkt en zij laten knap zien hoe. Gistermiddag 6 december was ik erbij.

De Warme Winkel werd in 2015 met de voorstelling Gavrilo Princip geselecteerd voor het Theaterfestival en Ward Weemhoff werd genomineerd voor de Arlecchino voor zijn rol in die voorstelling.

De warme winkel heeft een missie met De Achterkant

Op de website van de Warme Winkel vind ik terug dat zij ongepolijst, maar met liefde voor precisie, voorstellingen maken die vaak een zoektocht zijn naar het onderwerp. Zo proberen in een speelse, geestige en zware strijd de essentie en schoonheid ervan voor het voetlicht te brengen. De liefde voor geschiedenis die De Warme Winkel daarnaast uitdraagt past voortreffelijk bij de voorstelling aan de voorkant waarin de geschiedenis van de personages als een molensteen om hun nek hangt.

De Achterkant speelt zich af in de laadruimte achter het podium van de Grote Zaal in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Door een raam zien we een deel van het podium en wat zich daar afspeelt. Af en toe horen we technici iets zeggen door de intercom en we kijken een deel van Lange dagreis naar de nacht mee geprojecteerd op een roldeur. Gretig voorzien zij de regie, de acteurs en technici van feedback.

De geschiedenis is aan de Achterkant een inspiratiebron en onderdeel van de zoektocht. ‘Het gaat om het zoeken, zoeken, zoeken,’ zegt Rietveld in een monoloog. Tijdens De Achterkant sluit alles naadloos aan met de voorkant. Gijs Scholten van Aschat, de tank zoals Weemhoff en Rietveld hem onder andere noemen, loopt regelmatig langs en bekijkt de jongens kritisch. Er is langer bezoek van Marieke Heebink wat een ontroerende blik geeft op Weemhoff en Rietveld en ik voel dat schoonheid, verafgoding en waarachtigheid hand in hand kunnen gaan. Bovendien is het zeer geestig en voel ik veel respect voor het combineren van de twee voorstellingen.

Door te grote ego’s kunnen dingen stuk gaan wordt duidelijk in de voorstelling. Dat is niemand vreemd, maar de manier waarop zij het ons tonen is ontnuchterend en zinvol. Door te vertellen over de begrafenis van Jeroen Willems en hoe waarachtigheid en schoonheid terug te voeren zijn op het aanwezig zijn in het nu is pijnlijk treffend. In het pauzenummer laten zij in ons in een absurdistische choreografie zien hoe we onszelf in verschillende cycli steeds opnieuw kunnen uitvinden.

De voorstelling is hilarisch, ontroerend en soms vilein waarbij Weemhoff en Rietveld spelen met de reikwijdte van ethische grenzen. Maar dat brengt ons wel tot de essentie van de magie van het theater en is voor mij de missie geslaagd. Ik ga herboren de deur uit.

Er zijn nog beperkt kaarten beschikbaar:

http://www.dewarmewinkel.nl/schedule/index/?page=speellijst&evt_id=27

LANGE DAGREIS NAAR DE NACHT VAN TONEELGROEP AMSTERDAM

5 december 20157 december 2015 Resaeen lange dagreis naar de nacht, gijs scholten van aschat, marieke heebink, ramsey nasr, roeland fernhout, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

Als de vier meesterlijke acteurs in Lange dagreis naar de nacht samen het nummer ‘I’ll be home’ van Randy Newman zingen gaan de rillingen over mijn rug. Ze uiten het verlangen naar een thuis wat ze elkaar willen bieden. Tegelijkertijd hoor en zie je de bittere wanhoop omdat het ze niet lukt. James, vertolkt door Gijs Scholten van Aschat, gelooft volgens Mary, gespeeld door Marieke Heebink, nog steeds dat het zomerhuis een thuis is. Zoals het gezin wel meer dingen wil geloven die er niet zijn. Ze bevechten de demonen die dat geloof in de kiem smoren zodra ze elkaar, aan het begin van de voorstelling, loslaten uit een innige omhelzing.

Hoop en liefde houden de Tyrones bij elkaar

De première van Lange dagreis naar de nacht vond plaats in 2013 en dit is de derde keer dat Toneelgroep Amsterdam deze voorstelling op het toneel brengt en gisteravond, 4 december, was ik erbij in de Stadsschouwburg in Amsterdam. Roeland Fernhout en Ramsey Nasr spelen respectievelijk Edmund en Jamie, de zonen van James en Mary Tyrone die er met elkaar niet in slagen het verleden te laten voor wat het is. Het verleden is het heden en de toekomst, verwoordt Mary treffend. Mary kampt met een morfineverslaving sinds de geboorte van Edmund. Als hij niet geboren was, was het allemaal anders geweest. Niemand kan er iets aan doen dat het verleden hen zo gemaakt heeft, desondanks geven ze elkaar overal de schuld van en in dezelfde zin ontkennen ze alles weer. Behalve Jamie die het meest direct is en alle precaire details op tafel legt. Hij spaart zichzelf niet, de duistere uithoeken van zijn ziel laat hij kennen in de hartbrekende en heftige waarschuwing voor zichzelf aan het adres van zijn broertje Edmund.

De drie heren van het gezin kampen met een alcoholverslaving. Allemaal hebben zij hun geesten uit het verleden te verdrijven, maar de hoop op verbetering en het verlangen naar elkaar vanuit liefde voert de boventoon. De lange wenteltrap in het toneelbeeld, die Mary steeds moeizamer beklimt om haar shot te halen en tussen de geesten te verblijven, is voor mij symbool voor het sterven. Ze zou nooit bewust een einde aan haar leven maken, maar ze wenst vurig dat de eenzaamheid ophoudt. De façade put haar uit. Edmund zal binnenkort sterven aan tuberculose wat de genadeslag is voor Mary. De diepgang en de nuances in de nervositeit en radeloosheid van Mary die Heebink aanbrengt zijn ontroerend en messcherp. Ik zal het beeld van Mary die de trap afdaalt verkerend in een andere wereld niet snel vergeten. Aangrijpend tot op het bot.

Verlangen naar verlossing

In de eenvoudige enscenering is letterlijk geen enkele uitweg uit de situatie en figuurlijk worden ze zo hevig door hun angsten en mislukkingen op de hielen gezeten dat ze niet meer kunnen stilstaan en bezinnen. De woordenstroom die alle nabijheid en zelfreflectie in de weg staat laat het gezin verdrinken in hun eigen geschiedenis. Doordat het decor sober is en er geen wisselingen zijn komt alles aan op het talent en kracht van de acteurs. Het tempo, het ritme van de tekst en het uithoudingsvermogen van de acteurs zijn fenomenaal.

Scholten Van Aschat laat mij met de monoloog van James in de val trappen die hij plaatst om zijn straatje schoon te vegen. Deze sublieme acteur laat me, ondanks de zwaarte van het geheel, ook regelmatig lachen om de botheid, onwetendheid en onverschilligheid van James. Nasr wijst me met zijn intelligente, geestige spel en stekelig cynisme van Jamie op alle trucjes en Fernhout pakt me in als gevoelige, melancholische dichter die voortdurend de verbinding zoekt in het zien en gezien willen worden. De nabijheid die Edmund zoekt sijpelt uit iedere porie van Fernhout. Ten slotte wordt de fysieke en emotionele aftakeling van Mary, in deze lange dagreis naar de nacht, volmaakt gespeeld door Heebink. Een juweel van een voorstelling waarin de verlossing een verlangen blijft.

Geschreven door Eugene O’Neill en geregisseerd door Ivo van Hove.

http://tga.nl/voorstellingen/lange-dagreis-naar-de-nacht/speellijst

I’M HERE & ÁLBUM FAMILIAR VAN CONNY JANSsEN DANST

1 december 20151 december 2015 ResaEen reactie plaatsen

im-here-album-familiar-van-conny-janssen-danst-zet-de-actualiteit-in-een-akelig-helder-daglicht-350x350

Conny Janssen combineert twee eerdere choreografieën uit haar repertoire in de avondvullende dansvoorstelling die ik gisteravond, 30 november, zag in de Stadsschouwburg Amsterdam. Voor deze dansvoorstelling heeft Janssen de oorspronkelijke werken I’m Here (2005) en Álbum Familiar (2001) met de ogen van nu bekeken en geactualiseerd. In I’m Here tonen dertien dansers de kille en harde werkelijkheid van het stadsleven waar het onderlinge contact moeizaam verloopt, terwijl in Álbum Familiar de warmte en het menselijke contact vanzelfsprekend zijn en centraal staan. Dit grote contrast roept bij mij vragen op over onze huidige maatschappij.

Het menselijk vermogen tot contact belicht in uitersten in I’m Here & Album Familiair

Het afstandelijke koude stadsleven weergegeven in banen van tl-licht verbeeldt als een snelweg in de verte waar mensen langslopen. Als ze elkaar passeren houden ze elkaars blik even vast of ze kijken ongezien de ander na. Soms laten ze kort iets van zichzelf zien in een solo om vlug weer door te lopen. De dertien dansers geven de angst en de afstandelijkheid weer in de dans. Ze reiken uit in prachtige lange lijnen om vervolgens ineen te krimpen. De muziek is mechanisch, soms sinister en af en toe horen we een hond blaffen in de verte. De projecties op de achtergrond geven een donker beeld van de stad. Toch ontstaat er af en toe contact. Ze vormen samen letterlijk en figuurlijk een geoliede machine die de stad laat functioneren. Als de mechanische muziek overgaat op The Hours van Philip Glass bereikt I’m Here zijn hoogtepunt. De onzichtbare muur gaat omver, de strijd lijkt voorbij en de dansers zijn op hun sterkst met elkaar en één met de muziek.

De rode gloed die na de pauze onder het gordijn vandaan straalt geeft direct een intieme sfeer. Als de gordijnen open gaan zien we een danslokaal met stoelen om de dansvloer en aan de wand vele foto’s. Het contact en de intimiteit tussen de dansers is vanzelfsprekend en de ontroerend kwetsbare stem van Beppe Costa, die live onder andere eigen nummers speelt, maakt het nog intiemer. Zijn Italiaanse klanken zijn uitnodigend voor de dansers. Het maakt ze flirterig en speels. De interactie met Costa is geestig en warm. De muziek is vrij en de dansers zijn vrij en willen dit delen met elkaar. Ze genieten van de dans en de muziek in prachtige duetten die steeds een glimlach los maken. Het virtuoze duet tussen de mannen was voor mij het hoogtepunt, een streling voor het oog en de ziel.

Janssen laat menselijk contact abstract en intiem zijn

Voor mij is de danstaal van Conny Janssen Danst vooral krachtig en dynamisch. De diversiteit van de dansers vertegenwoordigt de maatschappij en dat zorgt ervoor dat ik mee kan leven met de barrières die de personages te overwinnen hebben in de stad. Soms met een kleine kwetsbare beweging van een hand of een harde duw in de rug wordt direct het groepsproces helder gemaakt. Het is een voortdurend aantrekken en afstoten en de abstractie van de machine waarbij geen intiem contact nodig is wordt de veiligste manier van functioneren. Daartegenover staan de onzekerheid van het leven en het speelse van die ontdekkingsreis waarin je met elkaar herinneringen verzameld, weergegeven op de foto’s aan de wand. De dansers blijven krachtig, maar nu met een zacht randje. Er is ruimte en adem in de bewegingen waarin ze zichzelf durven te tonen.

We maken met elkaar geschiedenis, op een afstandelijke rauwe manier of op een intieme wijze. Wat voedt ons en waar kijken we met de meeste voldoening op terug. We hebben het nodig dat onze maatschappij functioneert als een goed lopende machine, maar dit kan niet zonder persoonlijk en intermenselijk contact en bovendien hoeft intimiteit niet vermeden te worden. Juist door die intimiteit worden we in onze kern geraakt en dat zorgt voor een liefdevoller en geestiger geheel.

http://www.connyjanssendanst.nl/voorstelling/im-here-album-familiar-2/

GLAZEN SPEELGOED VAN TONEELGROEP AMSTERDAM

22 november 20157 december 2015 Resachris nietvelt, eelco smits, glazen speelgoed, harm duco schut, helene devos, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

SetRatioSize690460-GS-web-Sanne-Peper-21

Opgelucht was ik toen de voorstelling Glazen Speelgoed van Toneelgroep Amsterdam gisteravond ten einde was. Begrijp me goed, niet omdat de voorstelling niet voldoet. In tegendeel, juist omdat Amanda Wingfield, weergaloos gespeeld door Chris Nietvelt, met haar bezitterige drang om alles naar haar hand te zetten geen enkele ruimte voor anderen biedt. Ze biedt totaal geen ruimte aan de mensen die haar het liefst zijn, haar kinderen Tom en Laura, gespeeld door Eelco Smits en Hélène Devos. In het publiek krijg ik het plaatsvervangend benauwd en word ik soms razend en de hoop groeit dat de komst van Jim O’Connor, gespeeld door Harm Duco Schut, de uitzichtloze situatie perspectief geeft.

Eelco Smits en Hélène Devos lamgeslagen

‘Ik wilde in beweging vinden wat ik in de ruimte verloren was’, vertelt Tom (Smits) aan het einde van de voorstelling als hij een belangrijke beslissing heeft genomen. Smits treedt op als verteller, naast zijn rol als zoon, en kleurt beiden rijk in met zijn heldere mimiek en uitgesproken humor. De voorstelling Glazen Speelgoed zit vol prachtige poëtische zinnen, zoals bovenstaande, die vooral door Smits worden uitgesproken, wat me bekoort omdat hij een mooie ritmiek in zijn al even zo’n mooie stem heeft.

Laura (Devos) is een kwetsbaar, verlegen meisje met een handicap die, in tegenstelling tot haar moeder in haar jeugdige jaren, nog geen enkele aanbidder aan de deur heeft gehad. Dit tot grote zorg van haar moeder. Zij overtuigt Tom tot het uitnodigen van een collega met als doel Laura aan hem te koppelen. Tom worstelt met het feit dat hij een ander leven voor ogen heeft. Hij wil dichten, hij wil avontuur en zijn manipulatieve moeder staat dit in de weg. In de kern wil hij ook zijn zus niet in de steek laten. Laura ziet stil en enigszins machteloos toe. Haar glazen speelgoed biedt haar enige troost. De komst van Jim O’Connor zet alles op scherp.

De vijfde rol is weggelegd voor de afwezige vader. Deze man speelt in het leven van Amanda nog een grote rol. Van de spijt van het vallen voor alleen de charmes van deze man en niet te kiezen voor een andere aanbidder, tot de angst dat Tom zo wordt als zijn vader. Hij is voortdurend als een schaduw aanwezig.

Chris Nietvelt is niet te temmen

Dit stuk is geschreven door Tennessee Williams en is geregisseerd door de Amerikaan Sam Gold, sober en intiem verbeeld. Het is een herkenbaar verhaal, ondanks de mogelijk buitenproportionele karaktereigenschappen van Amanda Wingfield, waarin ze in de wanhoop van het bestaan een uitvlucht zoekt in de alles overheersende zorg voor haar kinderen.

Nietvelt is een meesteres in het neerzetten van de gelaagdheid van de hysterische en neurotische Amanda. Een niet te temmen vrouw, maar zeer gedoseerd gebracht. De kinderen, Smits en Devos, laten respectievelijk het vuur en de onmacht schitteren. Schut maakt een krachtige indruk als hij Laura probeert te overtuigen van haar gebrek aan zelfvertrouwen en hoe ze anders kan leren denken.

Glazen speelgoed is intiem

Wat ook stevige indruk maakt in deze regie is het licht als terugkerend element in de tekst en als instrument. Door bij de opkomst van Smits, als verteller, het zaallicht aan te laten is er direct een intimiteit die blijft bestaan. Het licht is een middel om als uitroepteken iets te benadrukken. Het glazen speelgoed hult de wereld in regenboogkleuren door het licht wat er doorheen schijnt. Dromerige Tom is voor mij het lichtpunt in de voorstelling, voor zijn zus en voor zijn moeder, maar hij kan er aan ten onder gaan. Het licht blijft me bij als metafoor voor de vraag of je kiest voor jezelf en je eigen licht of voor de zorg voor anderen.

http://tga.nl/voorstellingen/glazen-speelgoed/speellijst

img3229_31

FUNKTIONEEL NAAKT SPEELT PUCK EN JULIA

20 november 201520 november 2015 ResaEen reactie plaatsen

Een nieuwe theatergroep zet zich trefzeker neer in het bestaande theaterlandschap met de voorstelling Puck en Julia, gespeeld door Remy van Keulen, Laurens de Groot en Truus de Boer. Dit debuut van Funktioneel Naakt zag ik gisteravond, 19 november, in het Perdu theater in Amsterdam. Deze drie acteurs vormen gezamenlijk Funktioneel Naakt en regisseuse Drosoula Tsangaratou is voor dit project aangetrokken door de groep. Een ambitieuze en gewaagde stap in deze ongewisse tijden in het acteursbestaan, maar hun onderscheidend concept kan zeker zijn vruchten afwerpen.

Theater tot op het bot

De vormgeving op het toneel bestaande uit een tiental blokken doet de naam van deze nieuwe groep eer aan. Deze blokken vormen een bed of bank met tafel en kastje en worden vanzelfsprekend tijdens de voorstelling omgebouwd. Uit het kastje komt een fles whiskey met bijbehorende glaasjes, ook gemaakt van houten blokjes, vormgegeven naar de realiteit. Hetzelfde geldt voor de tablet en een schilderij. Alles is vrij van etiketten en voor ingevulde visuele informatie wat ervoor zorgt dat ik nieuwsgierig wordt naar wat de acteurs ervan maken. Het zorgt er voor dat de leegte boeiend is en dat is verfrissend. Alles is functioneel. Daardoor ligt de focus natuurlijk extra op de personages en dat is een uitdaging voor de acteurs. Het vraagt een bewustzijn op expressieve details en innerlijke lagen en dat is de ambitie van deze drie. Op de website van Funktioneel Naakt is te lezen dat het doel van deze acteurs is om te zoeken naar de essentie van de mens en deze voor het voetlicht te brengen en dat doen ze alle drie op een eigen wijze.

Puck en Julia

Puck en Julia, gespeeld door De Groot en De Boer en geschreven door de Groot, zijn twee acteurs die door de regisseur naar zijn buitenhuisje zijn gestuurd om daar de karakters en de verhaallijn meer verdieping te geven. De buurman, van Keulen, heeft een neus voor de waarheid en die stopt hij dan ook overal in. Dit karikaturale personage wordt door van Keulen geloofwaardig gespeeld, zonder ergens een grens over te gaan. Van Keulen doseert het goed waardoor deze buurman herkenbaar blijft.

De Boer en De Groot zijn meer naturel in hun spel waardoor ze dichtbij en kwetsbaar ogen. Behalve als ze repeteren, dan zetten ze hun tekst meer kracht bij waardoor het spel groter wordt. Dat is een welkome afwisseling om eventueel gekabbel te voorkomen. Met de nodige humor laten zij de goede vriendschap tussen deze twee karakters zien. Nog zo’n goede keuze was de fragmentarische verbeelding van de dolle nacht die Puck en Julia beleven met een glaasje whisky te veel op, waarbij we de buurman als een stille getuige betrappen. Het is herkenbaar en invoelbaar hoe zoiets kan gaan en wat dat teweeg kan brengen, of verdraait Julia de hele tijd haar waarheid om verwarring te zaaien in het hoofd van Puck. Is de verliefdheid die de kop op steekt alleen maar ingegeven door de drank en de rollen die ze repeteren of zet Julia ons allemaal op het verkeerde been. Door de bizarre ontknoping is dat wel wat ik me afvraag en wat er binnen de werkelijkheid en het spel nog meer verzonnen is.

Funktioneel Naakt maakt een goede start en er is al een tweede voorstelling aangekondigd. De drie acteurs hebben los van elkaar de nodige ervaring opgedaan en met elkaar zoeken ze naar een nieuwe dynamiek en invalshoek. De verschillen tussen hen als acteur zijn goed inzetbaar om de essentie van de mens voor het voetlicht te brengen op deze innovatieve manier. Houd ze in de gaten!

Deze voorstelling is nog twee keer te zien:

26 november 2015 – Zeeheldentheater, Den Haag

4 december 2015 – Rietveldtheater, Delft

http://www.funktioneelnaakt.nl

IT’S A BEAUTIFUL DAY VAN TRUUS BRONKHORST IS RELEVANT

17 november 20157 december 2015 Resait's a beautiful day, jackson pollock, roxy jongewaard, truus bronkhorstEen reactie plaatsen

aba7eb00-1a96-4834-83e3-4552bf31f89e

‘Ik houd ervan om hier te zijn, hier is alles helderder. Ik houd van jullie. Kan het niet gewoon zo simpel zijn? Dat ik hier sta en van jullie houd.’ Dit is een deel uit de korte monoloog aan het begin van It’s a beautiful day van Truus Bronkhorst. Tijdens deze monoloog van een van de acteurs waarmee Bronkhorst samenwerkt, is Bronkhorst zelf op het podium en laat beheerst en helder een combinatie van poses en bewegingen zien die later in de voorstelling op een nummer van Eminem terugkomen. De monoloog van de acteur eindigt met een kort verhaal over een gelukszoeker die hij af en toe tegenkomt. Het maakt me nieuwsgierig.

It’s a beautiful day is een heftige zoektocht

In de Toneelschuur in Haarlem zag ik gisteravond, 16 november, de laatste try-out van It’s a beautiful day van Truus Bronkhorst, Roxy Jongewaard en studenten van de acteursopleiding in Utrecht. Samen spelen ze, dansen ze en zijn ze op zoek. Op zoek naar schoonheid en op zoek naar geluk. Na de monoloog komen de andere spelers gillend en schreeuwend op, als uitgelaten jonge honden. De muziek stimuleert hen in het geschreeuw. De groepsdynamiek is opzwepend en competitief en steeds dreigt er iemand verstoten te worden. Ze slaan diegene met opgerolde kranten of schoppen hem in het kruis, ook slaan ze zichzelf. Het is een harde wereld. We zien negen jongen mensen op het podium met een enorme zeggingskracht, als acteurs en dansers. Ze hebben lef, lijken zelf verrast over wat hen overkomt en vormen een coherent geheel. Ik kan zien dat ze ervan houden hier te zijn.

De kunstenaar Jackson Pollock als rode draad

Jongewaard vertelt over de kunstenaar Jackson Pollock als rode draad door de voorstelling. Ze vertelt over zijn leven en zijn werk. In zijn werk is op elke vierkante centimeter iets te beleven, vertelt Jongewaard, de ‘all over compositie’. De parallel met deze voorstelling is snel getrokken. Bronkhorst heeft met haar spelers ook een ‘all over compositie’ gecreëerd. Op iedere vierkante meter van het podium gebeurt iets. Ze choreografeert duetten en solo’s die over de breedte soms ook als groep gedanst worden. Continue wisselt het zich af en zijn er steeds momenten dat iemand met een andere combinatie start. De diverse bewegingscombinaties komen gedurende de voorstelling steeds terug en daardoor blijft het, ondanks de voortdurende wisselingen, organisch. Bronkhorst neemt minder deel aan de duetten en solo’s en observeert met een uitdagende, soms boze blik. Ook de anderen kijken met regelmaat naar elkaar.

It’s a beautiful day is hard werken

In de loop van de voorstelling ontdoen de spelers zich van een deel van de kleding totdat ze nog in hun ondergoed staan. Allemaal, behalve Bronkhorst, pakken ze een doek en gebruiken dit multifunctioneel in een groepschoreografie. Ze dansen met het doek als met een geliefde. Ze verstoppen zich achter het doek en verleiden me vanachter het doek. Dit is een van de hoogtepunten van It’s a beatiful day voor mij, intens en ontroerend.

Om er een ‘beautiful day’ van te maken moeten de dansers hard werken. Hard werken om het geluk te vinden en hard werken om de schoonheid te zien. Het uiten van de inspanning door gehijg en gekreun geeft ritme en nieuwe energie. Als we muziek horen is deze indringend, maar overstemt de dansers niet. Dit samenspel met de muziek bereikt een climax voor mij tijdens het nummer ‘When I’m gone’ van Eminem waar dans, zang, spel en de muziek een perfect geheel vormen.

Een kunstwerk is ontstaan

Druppelsgewijs, zoals bij de ‘dripping-techniek’ van Pollock, maken zij gezamenlijk een kunstwerk met ieders individuele inbreng en discipline. Bronkhorst danst een kwetsbaar duet met Jens van Noten, nog zo’n hoogtepunt, en maakt uiteindelijk de groep compleet. ‘Jullie zijn mooi, met al jullie kleine imperfecties.’ De schoonheid en het geluk vinden ze bij elkaar en dat maakt het relevant en veelzeggend.

http://www.truus-bronkhorst.com/its-a-beautiful-day-2015-2016/

UNDER MY SKIN VAN ISABELLE BEERNAERT IS EEN BOODSCHAP OVER SUBTILITEIT

14 november 201514 november 2015 Resadimitra kolokouri, glass, isabelle beernaert, manuella verzwyvel, remses rafaela, under my skin, zuiderstrandtheaterEen reactie plaatsen

Gisteravond, 13 november, ging de dansvoorstelling Under my Skin van Isabelle Beernaert in première in het Zuiderstrandtheater in Den Haag. Na haar eerdere producties is zij er, met haar diversiteit aan dansers, weer in geslaagd een intense dansvoorstelling te tonen. We zien Dimitra Kolokouri, Annlydie Groenen en Camille Pidou weer terug, ook Remses Rafaela en Nicky van Cleef zijn bekende gezichten. Zij dansen de hoofd- en bijrollen, samen met nieuwe gezichten die me verrassen en ontroeren, onder andere Manuella Verzwyvel. Zij is een bekend gezicht uit het programma So you think you can dance, waarin ze het vorig jaar tot de finale bracht. De dansers van Beernaert zijn een afdruk van de wereld, zo vertelt zij in de inleiding. Alle kleuren, lengtes, vormen en disciplines zijn vertegenwoordigd, wat haar als choreografe kenmerkt. Ze is multidisciplinair geschoold en totaal niet bezig met wat van haar wordt verwacht of wat het ideaal is. Ze volgt haar hart en intuïtie.

Under my Skin brengt lichtpuntje in de waanzin

Ik kan niet anders dan de weerzinwekkende gebeurtenissen die zich, tijdens en na de dansvoorstelling, afspeelden mee te nemen. In de duisternis van deze barbaarsheid is de dansvoorstelling van Beernaert een lichtpunt door de elementen die ons allemaal verbinden en de lichtheid waarmee we elkaar kunnen liefhebben. De rijkdom van de wereld wordt getoond, waar we allen van willen en kunnen genieten. ‘Fear is an illusion’ wordt gezongen in het nieuwe nummer ‘Will give in’ van IET waarop de vrouwelijke dansers zich overgeven aan de liefde. Liefde overwint alles.

Grote projecties voegen natuurkrachten toe

In de inleiding vertelt Beernaert dat de dansers zich in eerste instantie klein voelden bij de projecties die de choreografe tijdens de voorstelling gebruikt. Ze heeft deze vorm bewust gekozen om de dansers uit te dagen op de toppen van hun kracht de dansen. Daar zijn de dansers absoluut in geslaagd omdat ik in het begin zo meegenomen word door de dansers, dat ik de projecties grappig genoeg niet eens opmerk. De natuurelementen die wij allemaal in ons dragen en ons verbinden met onze innerlijke kracht worden door de projecties uitvergroot. Het is een prachtig samenspel tussen deze twee. Ik heb de indruk dat de dansers technisch minder worden uitgedaagd dan in voorgaande producties, maar juist meer in het overbrengen van de subtiliteiten van het leven. Het overbrengen van dat wat onder de huid leeft, onbewust is en moeilijker te pakken.

Dimitra Kolokouri personificatie van subtiliteit

Waar de bijrollen en het ensemble soms groot en dynamisch dansen met ieder hun eigen specialiteit, lijkt Kolokouri voornamelijk innerlijk te dansen. Ze laat haar danskwaliteiten zien, die ik ken uit vorige voorstellingen, maar in deze productie laat zij de verbeelding spreken over wat er zich in haar afspeelt zonder dit dansant te uiten. Soms mis ik daardoor de vaart, maar dat is precies wat Beernaert beoogt vermoed ik. Er is rust en zachtheid en alles wat we mogen ervaren is een streling. De soms fotografische beelden die ze creëert laten me stilstaan en bezinnen.

Under my Skin zit onder mijn huid

Door steeds de innerlijke balans te zoeken tussen de elementen, verbeeld door de twaalf dansers, was er genoeg afwisseling tussen de verschillende dansstijlen. De Afrikaanse invloeden bezorgen me tranen omdat het me direct in mijn onderbuik raakt, de klassieke muziek en dans geven vleugels. De zoektocht van Beernaert naar balans tussen de natuurkrachten en de uitersten van het leven leidt in deze voorstelling tot iets wat dieper gaat. Deze dansvoorstelling gaat over het ongrijpbare en onbewuste wat ons drijft. ‘Vanavond zal het geen pijn doen,’ zei Beernaert in de inleiding. Het heeft inderdaad geen pijn gedaan en daardoor duurt het langer voordat het indaalt. Nu zit Under my Skin waar het hoort. Diep van binnen.

http://www.isabellebeernaert.be/under-my-skin

EEN BRUID IN DE MORGEN VAN MAREN E. BJøRSETH

8 november 20158 november 2015 Resaalwin pulinckx, camilla siegertsz, een bruid in de morgen, frascati producties, fred goessens, hugo claus, jip smit, maren bjorseth, marieke heebink, toneelgroep AmsterdamEen reactie plaatsen

Gisteravond in Frascati in Amsterdam zag ik Een bruid in de morgen van Toneelgroep Amsterdam en Frascati Producties, geregisseerd door Maren E. Bjørseth. Over deze voorstelling is na de première in 2014 heel lovend geschreven en is in dat jaar geselecteerd voor het Nederlands Theater Festival. Camilla Siegertsz is voor haar rol van nicht Hilda in deze voorstelling genomineerd voor de Colombina 2015. Marieke Heebink, Fred Goessens, Alwin Pulinckx en Jip Smit spelen respectievelijk de moeder, vader, zoon en dochter en ze doen dat innemend en overtuigend, vol mededogen voor hun personage.

De personages zijn als aapjes in een circus, die wanhopig hun kunstje vertonen en dat tot iedere prijs blijven doen om te overleven. Ze doen dit voortreffelijk. Heebink die fysiek en verbaal haar controlebehoefte en verlangen naar een beter leven neerzet als een huis en daarmee haar man, Goessens, overspoelt en domineert. Het innerlijk lijden van deze man en de machteloosheid zijn van zijn gezicht en hele houding af te lezen. Hij houdt vast aan het volbrengen van zijn concerto waar hij al vele jaren aan werkt.

Het witte doek, wat het huis symboliseert en als een circustent het gezin omsluit, kent geen geheimen. In een niets verhullend schaduwspel zien we Thomas (Pulinckx) naakt uit het bed van zijn zus stappen. Een relatie die het daglicht niet kan verdragen. Hij moet zich klaarmaken voor de komst van nicht Hilda. Zijn moeder ziet een mooie toekomst voor hem. Ze kwijnt weg in de armoede en verstikking waarin ze leven en denkt een uitweg te hebben gevonden.

Tegenover de leugenachtigheid en het bittere cynisme van de ouders staat de onschuld en de kinderlijke, grenzeloze vrijheid van de broer en zus, die nu geconfronteerd worden met het feit dat hun gecreëerde afgebakende droom niet kan blijven bestaan. De spanning die zich opbouwt door de komst van nicht Hilda leidt tot een onvermijdelijke afbraak van alle overlevingsmechanismen met als climax geen bruilofts- maar een rouwscène.

De acteurs grijpen me bij mijn strot en nemen me mee hun wereld in. De onschuldige wereld van Thomas en Andrea (Smit): zo kwetsbaar, poëtisch en schrijnend tegelijk. Het verlangen van de moeder naar een beter bestaan en het verlangen naar liefde en bevestiging, wat verborgen ligt onder gekonkel en een laag dominantie, is pijnlijk hilarisch verbeeld. Hartverscheurend is het op de momenten dat haar pantser afvalt en zij blijk geeft van zachtheid en mededogen. De zoon die niet met de spanning van alle verwachtingen kan omgaan en daardoor steeds meer van zijn afhankelijke persoonlijkheid blootlegt. De vader die zichzelf geselt met de gedachte ooit zijn concerto af te maken en iedereen wil overtuigen van die illusie. Geen enkele illusie mag doorgeprikt worden want dan ontbrandt zijn vuur heel kort en zeer krachtig. En nicht Hilda die gedreven wordt door haar seksuele frustratie en koste wat kost krijgt wat ze hebben wil. Op een absurdistische wijze, die Siegertsz moeiteloos afgaat, drijft zij dit gezin uiteen.

De circustent krijgt iets sacraals als de leugens open liggen en daardoor de wonden bloot gelegd worden. Een beeld van een trouwkapel ontstaat of van een klein kerkje om te rouwen. De hele enscenering van Een bruid in de morgen heeft prachtige symbolische waarde en daar bovenop komt de intense muziek die het geheel kracht bij zet. De personages zijn gebroken en ik sta met knikkende knieën op om te applaudisseren. Alle lovende kritieken waren niet van de lucht en deze voorstelling heeft ook mijn hart gestolen.

De komende weken nog te zien in verschillende theaters in het land: http://tga.nl/voorstellingen/een-bruid-in-de-morgen/speellijst

Theaterinspiratie

Auteur: Resa