gezien: 22 december 2015 Stadsschouwburg Amsterdam

Is de bedoeling van theater dat je achterover in je stoel wordt gedrukt van ontroering of anderszins geëmotioneerd moet zijn of mag het ook zo zijn dat je uitgenodigd wordt om op het puntje van je stoel te gaan zitten omdat je in verwarring bent en het wil begrijpen. Dit is wat De Kersentuin van NTGent, geregisseerd door Johan Simons, met me doet afvragen, mede door de gesprekken die ontstaan in de foyer.

De Kersentuin is het laatst geschreven stuk van Anton Tsjechov en kondigt een nieuw tijdperk aan. Het nieuwe tijdperk in beeld gebracht door de afbraak van het oude landgoed en de opbouw van iets nieuws. Decorontwerper Muriel Gerstner heeft dit getoond door restanten van de muren van het oude landgoed te laten staan met nog een restje behang van de kinderkamer en planken die staan te wachten op een nieuwe bestemming. Het oude en het nieuwe tijdperk worden respectievelijk vertegenwoordigt door Ranevskaja (Elsie de Brauw), de landeigenares en Lopachin (Pierre Bokma), een koopman die is opgeklommen vanuit een boerenachtergrond en heldere plannen heeft met het landgoed. Ranevskaja dompelt zich onder in wanhoop en schuldgevoel en verlangt naar vergeving, maar toont geen interesse in wat voor oplossing ook die geboden wordt het landgoed te redden.

Alle personages houden vast aan wat zij kennen en/of willen, iedereen wentelt zich in zijn eigen verlangen waardoor de personages weinig tot geen verbinding met elkaar krijgen en daardoor kan ik ook moeilijk verbinding met ze maken. Sentiment en gevoeligheid zijn uit deze regie van Simons verdwenen en het is eerder een politiek geëngageerd stuk geworden. Door de afstand die dit geeft moet ik een beweging naar voren maken om ze te begrijpen en me te verbinden. Ik word niet hevig ontroerd of geconfronteerd met mijn gevoelens, maar wel wakker gemaakt in mijn gedachten over wat geld met mensen doet, wat macht is en hoe we met mensen omgaan als (nieuw) geld regeert. Ook denk ik na over hoe patronen in een mens vast gaan zitten en we om elkaar heen blijven draaien en toch vurig verlangen naar verandering. In het decor worden ze voortdurend met elkaar en hun patronen geconfronteerd omdat ze maar een meter diepte hebben om in te spelen. Ze zitten letterlijk vast in een kader.

De Kersentuin is oorspronkelijk bedoeld als komedie met elementen van een klucht en in de eerste regie van Stanislavski werd het als drama gebracht. Simons heeft de kluchtelementen behouden waardoor er veel te lachen valt. Door de onnavolgbare timing en virtuositeit van Bokma en de tegenkleur van de eigen wereld waarin de Brauw zich bevindt als Ranevskaja valt alles op zijn plaats. De rest van de cast staat ook als een huis. Vooral Benny Claessens als Trofimov, die als revolutionair pogingen doet de rest een spiegel voor te houden, maakt op mij diepe indruk.

Deze regie van de Kersentuin deed de gemoederen zoals gezegd flink oplaaien in de foyer. Van ‘de slechtste Kersentuin ooit’ tot ‘formidabel’ en ‘fantastisch’. Voor mij is deze voorstelling als een goed boek dat ik af en moet neerleggen om het te laten bezinken. Het is niet kant-en-klaar helder wat ik ervan vind of duidelijk op wat voor gebied ik word aangesproken. Dit kan in de tijd doorwerken en ik kom tot de conclusie dat ik niet altijd diep geroerd de zaal hoef te verlaten, ook al houd ik daar wel erg van. Deze voorstelling De Kersentuin van NTGent doet een beroep op iets anders en dat beroep wordt boeiend en overtuigend gedaan. Als theaterliefhebber is deze voorstelling De Kersentuin alleen al voor het formidabele acteerwerk een aanrader!

http://www.ntgent.be/nl/productie/de-kersentuin