Geen categorie
GEVECHTEN EN METAMORFOSEN VAN EEN VROUW
Gezien 15 september Toneelschuur Haarlem
Frituurlucht bij binnenkomst, een smoezelige atmosfeer en een rauw, meedogenloos interieur haalt me een duidelijk afgebakende wereld binnen. De wereld van Eddy Bellegueulle, althans de wereld waarin hij opgroeit en aan is ontsnapt. De foto waarop hij zijn moeder ziet als ze begin twintig is, vol verwachting naar de toekomst, is uitgangspunt van het verhaal. Zijn moeder tracht te ontsnappen aan het heden, terug naar die toekomst. “Ik verdien een beter leven”. Ze vecht daarvoor als een leeuwin, maar of ze echt transformeert blijft de vraag. Een wereld verlaten is iets anders dan dat die wereld jou verlaat.
Na de toneelstukken Weg met Eddy Bellegueulle en Wie heeft mijn vader vermoord is het nu tijd voor de bewerking van een derde boek van Eduard Louis. Ivo van Hove regisseert Gevechten en metamorfosen van een vrouw net als hij dat deed met Wie heeft mijn vader vermoord. In tegenstelling tot die voorstelling is Gevechten zeer realistisch vormgegeven wat zijn nut bewijst. Je ziet de moeder, gespeeld door Marieke Heebink, en de zoon, Majd Mardo opgenomen worden in hun omgeving, verzwolgen bijna, waardoor de strijd om daaraan te ontsnappen onbegonnen lijkt.
“Boodschappen doen, middageten maken, afwassen, poetsen, bedden van de kinderen opmaken, avondeten maken, wachten op je vader, eten, afruimen, afwassen, elke dag opnieuw”. Dit is het ritme waar de moeder zichzelf in heeft vastgezet. Ze ziet het, ze voelt het tot in iedere vezel, maar heeft de weg uit de loopgraven nog niet gevonden. Eddy gaat op een gegeven moment naar een lyceum en ziet een andere wereld, waarin huiselijk geweld en de omgangsvormen zoals hij die kent geen gemeengoed zijn. Ze hebben in wezen een goede band, deze zoon met zijn moeder. Hartverwarmend wordt dat duidelijk als moeder opkomt en ze vertelt over een reis die ze gaan maken naar de bergen. Ze heeft het via de sociale dienst voor elkaar gekregen om te kunnen gaan. Ze is zacht, aanraak baar en jong in haar doen en laten. Maar mag ze gelukkig zijn?
Heebink speelt de rol van de moeder in alle lagen op volle sterkte. De moeder is bikkelhard en kwetsbaar tegelijk. De worsteling tussen deze uitersten is continue zichtbaar. Als ze zich klein voelt en gelukkig wil zijn zie je haar denken of dit wel kan en mag. Als ze haar zoon in elkaar trapt voel je de pijn en het verdriet. De zwaarte die de moeder meetorst in haar leven zie je in houding en beweging terug als ze haar dagritme afwerkt, wat ondanks de triestheid heel geestig is. Als ze samen naar het circus gaan doet het opgewonden gevoel haar bijna zweven. Mardo speelt de zoon vertederend en liefdevol, maar ook glashard. Ieder woord telt en dringt binnen. De urgentie waarmee hij speelt doet me denken aan de stijl van actrice Halina Reijn. Je kunt niet om hem heen.
De tekst uit het boek wordt niet bewerkt naar een dialoog. Het blijven overpeinzingen, uitwisselingen van gebeurtenissen en ervaringen van de twee personages over en uit hun leven. Het voelt daardoor soms alsof de tekst tussen moeder en zoon instaat maar zij hebben ook steeds bergen te verzetten om elkaar te bereiken. Deze vorm geeft de relatie daardoor een extra lading. “Ik heb zin om me te amuseren”, zegt moeder aan het eind bij een etentje met haar zoon. Dat zou tijd worden. Ze moet nog afkijken hoe het hoort, ze speelt mogelijk nog een rol, maar vechten hoeft ze niet meer. Metamorfoseren is een ongoing proces en dan komt een ander model jurkje vanzelf.
https://ita.nl/nl/voorstellingen/gevechten-en-metamorfosen-van-een-vrouw/
https://delamar.nl/voorstellingen/gevechten-en-metamorfosen-van-een-vrouw/
TONEELGROEP AMSTERDAM OVERSTIJGT ZICHZELF MET IBSEN HUIS
Gezien 16 februari 2018 Stadsschouwburg Amsterdam
‘Mensen bouwen huizen voor privacy, niet om de vuile was buiten te hangen.’
Precies waar deze familie denkt goed in te zijn: de vuile was binnen houden, er niet over spreken, doen alsof er niets aan de hand is waardoor iedereen letterlijk stikt. Het vakantiehuis van de familie Kerkman wordt gebouwd op grond die vergiftigd is door een gruwelijke daad van de hoofdpersoon Cees Kerkman (Hans Kesting), tijdens de bouw van het huis. Die daad is de oorsprong van alles daarna. Vanuit deze handeling ontstaan manipulaties, intriges, zwijgconstructies en obstructies in de stroom van het leven waardoor iedereen gevangen blijft. De dood is de enige verlossing.
Simon Stone schrijft en regisseert Ibsen Huis vanuit zijn bewondering voor de schrijver Ibsen en zijn beklemmende toneelwerk. Hij creëert een familie die aan elkaar geketend zit door traumatische gebeurtenissen die bij iedere generatie door het bloed stromen…
View original post 351 woorden meer
DE WERELD VAN DE LIEFDE GENADELOOS GEOPENBAARD IN HUSBANDS AND WIVES
Gezien op 22 juni, Stadsschouwburg Amsterdam
Op het podium wordt gedurende de voorstelling Husbands and Wives het huis ingericht van verschillende koppels. Symbolisch wordt het huis ingericht met de voorwaarden, verwachtingen en fantasieën die ze van en over het leven hebben en vooral van en over de liefde. In Husbands and Wives, geschreven door Woody Allen, wordt door Toneelgroep Amsterdam op dolkomische wijze recht gedaan aan de film en het leven. De regisseur Simon Stone heeft de scènes uit de film één op één overgenomen, haarscherp vertaald door Rik van den Bos. De zes acteurs bruisen van het spelplezier en als je denkt dat het niet méér kan, kan het toch nog.
Judy en Gabe, Halina Reijn en Ramsey Nasr, een lief, intellectueel maar tikkeltje neurotisch schrijverskoppel krijgen van hun beste vrienden Sally en Jack, Marieke Heebink en Aus Greidanus jr., te horen dat ze uit elkaar gaan. Een…
View original post 465 woorden meer
UIT HET LEVEN VAN MARIONETTEN; BEKLEMMEND EN COMPLEX
Gezien, 10 november Stadsschouwburg Amsterdam
Beklemmende getuigenissen die meer verwarren dan helderheid brengen. Iedereen is schuldig aan zijn eigen ellende en iedereen heeft belang bij de ellende van de ander. Ruzies, overspel, angsten en wantrouwen kenmerken het huwelijk van Peter en Catharina. Ze kunnen niet zonder elkaar en zijn met elkaar vergroeid. In scènes uit een huwelijk kwamen ze al even langs. Nu leren we ze beter kennen. Hoe ze zich tonen is niet hoe ze zich werkelijk voelen. Een thema wat veelvuldig terugkomt in werk van Ingmar Bergman. Meerdere malen is zijn werk te zien geweest bij Toneelgroep Amsterdam. Nu uit het leven van marionetten.
Uit het leven van marionetten bestaat uit een reeks getuigenissen die inzicht moeten bieden in de weg die de hoofdpersoon Peter Egerman (Eelco Smits) heeft afgelegd om te komen tot een gruwelijke misdaad. Peter vermoordt en verkracht een prostituée. Het geheel geeft een fragmentarisch…
View original post 372 woorden meer
DE MEEUW IS SPEELS IN DE OPEN LUCHT VAN HET AMSTERDAMSE BOS
Gezien 4 augustus première het Amsterdamse Bostheater
Op het gecultiveerde landgoed van Sorin met wordt bij aanvang meteen de toon gezet door de eigenaar zelf in zijn strandstoel. Waar we hem gedurende de voorstelling in kunnen uittekenen en van waaruit hij ons trakteert op flauwe grappen en anekdotes. Die hij overigens zelf maar half kan navertellen waardoor het hilarisch wordt. En het is precies die hilariteit die ik nog niet eerder in een uitvoering van De meeuw heb gezien. De stukken van Tsjechov kenmerken zich door een zekere ernst, melancholie en ledigheid, ook de meeste uitvoeringen van De Meeuw hoewel deze als komedie is geschreven. Deze versie van de Meeuw van het Noord Nederlands Toneel is speels, luchtig en dynamisch.
De verhalen van Tsjechov hebben niet enorme ontwikkelingsbogen, maar gaan vooral over de dagelijkse beslommeringen die mensen in hun leven ondervinden, hoe ze deze kunnen oplossen of juist handhaven en bovenal gaan ze over menselijke verhoudingen. Sorin (Peter van Heeringen) is een man die spijt heeft van alle keuzes in zijn leven, ambtenaar geweest zijn leven lang, maar droomde van een leven als schrijver. Hij geniet nu van zijn sigaretje en drankje en van zijn eigen humor. Van Heeringen speelt dit droogkomisch met de ernst eronder zeer voelbaar, maar niettemin rollen de tranen meermaals over mijn wangen.
De hele familie verblijft elke zomer op zijn landgoed. Zijn neef Kostja (Jesse Mensah) staat op het punt zijn zelfgeschreven stuk op te voeren voor zijn moeder Arkadina (Esther Scheldwacht) die zo aankomt op het eiland. Maar het wachten is vooral op Nina (Hanna van Vliet) die de hoofdrol in zijn stuk vertolkt en op wie hij verliefd is. Van Vliet speelt Nina bevlogen, gepassioneerd en eerlijk. Een mooi jong meisje die al haar dromen nog waar kan maken. Als Arkadina opkomt, weten we zeker waar het heen gaat: deze voorstelling wordt één groot feest. Scheldwacht speelt groot, de actrice Arkadina die voor de buitenwereld alles verstopt en diezelfde buitenwereld ook het belangrijkste vindt. Ze laat ongewild haar onmacht zien door het zoveel mogelijk te bedekken. Dat is een kunst op zich. Die arme Kostja doet zijn stinkende best zijn moeder écht te zien te krijgen, maar vangt bot zodra ze enigszins openbreekt. Kostja is de enige die waarachtig is en geen spel speelt. Mensah speelt deze rol oprecht.
Van Heeringen is in zijn tweede rol, die van Ilja, de bediende van Sorin, al net zo gevat en zijn dochter Masja (Julia Diepstraten) doet qua menselijk drama ook haar duit in het zakje. Ze is al jarenlang verliefd op Kostja, maar hij ziet haar niet staan. Ze drinkt daardoor te veel en trouwt uiteindelijk maar met de leerkracht Sem (Denzel Goudmijn) van de plaatselijke basisschool die op zijn beurt alweer jarenlang verliefd is op Masja. Het fysieke spel van Diepstraten is erg krachtig, draaiend met haar voeten, dronken hangend over de heg, verlegen verliefd lachend, alles is raak. Sem blijft verlangen naar Masja, ook als ze getrouwd zijn want haar hart is voor eeuwig bij Kostja. Goudmijn speelt Sem monter en naïef. De dokter, Dorn (André Dongelmans), laveert tussen de personages met zijn kopje in zijn hand en bekijkt en becommentarieert hen. Hij is min of meer het publiek in dit gezelschap met een prettig relativeringsvermogen.
Deze heldere en dynamische uitvoering van de Meeuw verliest door de luchtigheid toch niet ernst van het stuk uit het oog. Tsjechov heeft de Meeuw dan wel als komedie geschreven, de melancholie ligt al snel op de loer. Het komedie-aspect heeft Ingejan Ligthart Schenk geslaagd in ere gehouden. De magie van de locatie zorgt voor een betoverend eind alsof Kostja opgaat in het grote geheel.
https://www.nnt.nl/voorstellingen/107730-De-meeuw
BAD GIRLS VAN THEATERGROEP PURPLE STAAT ALS EEN HUIS
Gezien 10 juni theater de Purmaryn
Over musical kan soms wat minachtend gedaan worden, maar feitelijk is het een verhaal op een andere manier vertellen. Voornamelijk via zang worden sleutelscènes uitgespeeld waardoor ze een luchtig karakter houden ondanks de zwaarte van het onderwerp. Dat spreekt mij over het algemeen minder aan. Theatergroep Purple heeft mij daarin verrast. Deze groep maakt al jaren musicals op een hoog niveau binnen de amateurwereld. Nu voor het derde jaar met Debby Dubbeld als regisseur die het maximale uit de mensen haalt. De verrassing zit in de speelstijl. Naast dat er gezongen en gedanst wordt, is het spel over het algemeen heel naturel. Hier en daar wordt groot gespeeld, maar niet uit de context. En respect voor het fysieke spel, het gaat er soms nogal eens rauw aan toe.
De macht en onmacht in zo’n setting is onbeschrijflijk. Er zijn al veel films en series over het gevangeniswezen gemaakt, maar het blijft intrigerend hoe die wereld in elkaar zit. Bad Girls begint met een nieuwe gedetineerde die binnenkomt en wordt gevisiteerd. Een hele gewaagde scène, al meteen bij aanvang. Wat een durf! Deze nieuwe gedetineerde wordt direct onder de handen genomen door de leider van celblok H en cipier Jim Fenner zal een oogje in het zeil houden voor haar. Het blijkt dat hij de touwtjes stevig in handen heeft en flink wat controle uitoefent op de vrouwen. Op manieren die het daglicht niet kunnen verdragen, en hij neemt zijn collega cipiers daarin mee. Het nieuwe meisje is alleen maar een verse prooi, voor zijn bescherming wil hij iets terug. Zij kan daar niet mee dealen en maakt een einde aan haar leven. Dit is voor de andere vrouwen dé gelegenheid om nu eens echt in opstand te komen en het hele systeem plat te leggen.
Ik was vooral onder de indruk van het spel van de cipier Jim Fenner. Soms speelde hij net iets té groot, maar het paste bij zijn dominante personage. Hij heeft lef, vult het toneel met zijn bravoure en weet zijn tekst goed te doseren. Het naturelle spel van Micky D in de rol van Nikki Wade is prachtig. Hoe ze schakelt in de zang, groter spel en weer terug is ontroerend mooi. De rol van Yvonne Atkins wordt met stijl ingevuld. Julie S, Julie J en Crystal zorgen voor de vrolijke nooit. De gehele cast heeft alles gegeven. De productie zit strak in elkaar. Alles is gechoreografeerd, ook al wordt er minder in gedanst dan ik gewend ben van musical. De bewegingen zijn gericht en doeltreffend, er wordt niets te veel gedaan. En dit geldt ook voor het spel en de zang. Alles mooi op maat en met diepgang. Het geheel staat als een huis.
OEDIPUS JR IS EEN SPEL OP LEVEN EN…LEVEN
Gezien 28 april studio 1 Stadsschouwburg Amsterdam
Is het leven en wat je ervan maakt een opeenstapeling van de juiste keuzes. En wat moet je er van eigenlijk maken. Wanneer heb je het gemaakt. Er zijn bepaalde richtlijnen voor de juiste keuzes, maar wie bepaalt dat eigenlijk? En heb je wel alles zelf in de hand of speelt het lot ook een rol. Bepalen afkomst of omstandigheden de uitkomst al of kun je je daaraan ontworstelen?
Allemaal vragen die de jongeren in Oedipus jr. zichzelf en ons stellen in de vorm van een quiz ‘Het spel van het leven’. Rosa Fontein en Emke Idema bedenken het concept en regisseren deze 20 jongeren in de leeftijd van 14 tot 18 jaar. Het publiek wordt in 4 groepen verdeeld bij binnenkomst en krijgen ieder een kind toegewezen waarvoor ze verantwoordelijk zijn. De groep helpt de jongere bij het maken van belangrijk keuzes in het leven. Voor het maken van die keuzes kunnen ze blokjes verdienen om hun houten huis te vullen. De omstandigheden van waaruit deze kinderen starten geven ze een voorsprong of achterstand in een aantal categorieën. Ondertussen kan het noodlot glashard toeslaan zoals bij de jongere die de groep waarin ik zit onder zijn hoede heeft. De moeder van het meisje overlijdt waardoor ze in het spel flinke achterstand oploopt. We verliezen als groep ook het spel, maar of onze jongere nu het ongelukkigst is weet ik niet.
Want geluk, komt regelmatig terug, heeft geen kleur en is niet te meten. Wanneer heb je het gemaakt? De jongere uit een andere groep die ogenschijnlijk alles meeheeft blijkt heel ongelukkig. Door haar drukke baan, twee kleine kinderen en geen tijd voor sociale contacten raakt ze burn-out. Dit spel heeft geen goede of slechte uitkomst en dat is precies de crux. Wie bepaalt hoe en wanneer je het goed doet. En kan je je lot, wat jou stomtoevallig overkomt, ontlopen?
De jongeren geven dit spel en het publiek wat het nodig heeft. De één speelt met het hart, de ander iets verstandiger en meer gereserveerd zoals de keuzes ook zijn in het leven. Zonder schroom gaan ze in gesprek met ons als groep om de juiste keuze te maken. De casting van de spelleider en de presentatrices is een schot in de roos. Hun intonatie, lichaamshouding en uitnodigende ‘the show must go on’ – mentaliteit hitst het spel op. Alle 20 jongeren geven een eigenheid aan deze voorstelling die ontwapenend werkt en acuut betrokken maakt.
Ta-junior maakt al sinds 2002 voorstellingen met jongeren. Maar in mijn beleving staat met Kings of War jr. vorig jaar, en nu Oedipus jr. de juniorafdeling veel meer op de kaart. Beide voorstellingen hebben een enorme urgentie. De uitwerking van de voorstelling zit in jezelf en niet in de voorstelling an sich, wat bijzonder krachtig is. Ik kijk uit naar de volgende.
https://theaterinspiratie.wordpress.com/2017/11/22/kings-of-war-jr-is-een-geschenk-voor-iedereen/
DE WAARHEID STEEKT OEDIPUS EEN MES IN DE RUG
Gezien première 8 april Stadsschouwburg Amsterdam
‘De tijd heeft zijn loop en die is achterwaarts’. De wrede voorspelling van de ziener Tiresias bestaat uit fraaie beeldspraak. De zachte kracht van Hugo Koolschijn als Tiresias is zeldzaam in de draaikolk van ratio en spanning die heerst in de campagneruimte. Er wordt gewacht op de uitslag van de verkiezingen. Oedipus, gespeeld door Hans Kesting, hoort de raadselachtige zinnen van Tiresias en vermoed een complot tegen hem. De digitale klok op het podium die aftelt naar het moment dat de verkiezingsuitslag bekend is, is naar de toekomst gericht, maar het verleden haalt Oedipus onherroepelijk in. Iets wat hij zichzelf op de hals haalt door de heropening van het onderzoek naar de moord op zijn voorganger. De paradox in het geheel kan niet groter zijn.
‘Ik ben ik’, zegt Oedipus als hij zijn volk buiten nog toespreekt. Achter deze uitspraak gaat een wereld schuil. In de campagneruimte wordt hij door zijn vrouw Iocaste (Marieke Heebink) en zijn kinderen verrast met een etentje. De gesprekken verlopen stroef en gespannen. De woorden van Tiresias hangen als een onweersbui boven het gezin. De enige die er lucht in probeert te brengen is Iocaste, die het nut totaal niet inziet van heropening van het onderzoek naar de doodsoorzaak van haar eerste man en geen belang hecht aan de woorden van Tiresias.
Toch zal haar beeld ondanks dat ook kantelen. Ze ontkomt niet aan een blik op haar eigen leven. Iocaste en Oedipus delen gebeurtenissen uit het verleden om hun eigen handelen te begrijpen. Wezenlijk is het verdriet over de zwangerschap van Iocaste in haar jonge leven. De rauwe waarachtigheid waarmee Heebink de pijn van Iocaste vormgeeft is imponerend. Heebink en Kesting zijn groots samen op het toneel en kwetsbaar op hun mooist.
Deze bewerking van Oedipus van Sophocles door Robert Icke zorgt ervoor dat alle voorkennis die aanwezig is over deze tragedie naar de achtergrond verdwijnt. Enerzijds vecht je tegen de tijd om de waarheid terug te dringen en anderzijds beweeg je mee op de golven van hartstocht en liefde die Iocaste en Oedipus voor elkaar voelen. Het is hartverscheurend te zien hoe de zoektocht naar de waarheid, die onverminderd spannend is, ervoor zorgt dat ze van de toekomst worden afgesneden. Het realisme van de voorstelling maakt het extra aangrijpend.
Wat ik me afvraag is of Oedipus een ander mens wordt door echt te weten wie hij is. Het weten waar hij vandaan komt verandert niets aan zijn verlangens, toekomstdromen, idealen en zijn rol als vader en echtgenoot. Toch heeft het lot zo beschikt dat herkomst of onbedoelde handeling het beeld omkeert. Hij kan zichzelf niet meer zien, zijn kinderen moet hij van zich afduwen, Iocaste kan hem niet nog een keer verliezen en beschikt over haar eigen lot. ‘Het keert alles om, maar staat zelf stil’. Oedipus is goed in raadsels, maar het oplossen ervan heeft alleen maar voor ellende gezorgd.
https://tga.nl/voorstellingen/oedipus/speellijst
ANDROMACHE VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES IS BLOEDSTOLLEND SPANNEND
Gezien 17 maart 2018 Toneelschuur Haarlem
Liefde, bedrog, verraad en wraak zijn aangelegenheden die zich in een razendsnel tempo afwisselen in Andromache van Toneelschuur Producties geregisseerd door Olivier Diepenhorst. Zaken waar een oorlog welig op tiert en de personages in deze voorstelling dragen de oorlog nog diep in zich. Al hun gevoelens en handelen, komen voort uit de Trojaanse oorlog waar Pyrrhus zegevierde. Intens machtig gespeel door Roeland Fernhout. Hij heeft de touwtjes in handen of blijkt hij toch niet de uiteindelijke winnaar?
Andromache, geschreven door Racine, geïnspireerd door Euripides, is een verhaal over vier mensen die zeer gekwetst de Trojaanse oorlog hebben overleefd. De oorlog woekert nog voort in hun diepe zielenroerselen en alles wat ze doen komt daaruit voort. De één wil de ander, de ander wil weer een ander en één wil iemand die er niet meer is. Dat dit alleen maar kan leiden tot nog meer bloedvergieten staat onomstotelijk vast. Eer wordt geschonden, offers worden gebracht. De statige tekst van Racine krijgt leven, ruimte en adem door de intensiteit en emotie die de acteurs erin leggen. Bloedstollend is de scène tussen Andromache en Pyrrhus waarin hij haar lijkt te overwinnen. Andromache brengt het ultieme offer voor haar kind. De wanhoop, liefde en het verdriet kan niet treffender worden overgebracht als op dat moment door Kirsten Mulder. Ze nagelt iedereen aan de grond.
Het decor bestaat uit een grote vitrinekast van waaruit de personages letterlijk eerst de geschiedenis open breken. Eenmaal verlost biechten zij hun verhaal op zonder schaamte of terughoudendheid. Zij vlechten de geschiedenis vast aan het heden. Een heden waarin het verleden ook een rol speelt bij onze gevoelens en ons handelen. De kast is daarom ook een poort van het ene tijdvak naar het andere en een gevangenis voor diegenen die vastzitten in hun verleden. De enige die loskomt is Andromache.
https://www.toneelschuurproducties.nl/andromache/
foto: Sanne Peper
Theaterinspiratie 