HET TEMMEN VAN DE FEEKS ALS ONDERZOEK NAAR ROLLENPATRONEN

Toneelschuur_Temmen-van-de-feeks_c-Annaleen-Louwes_72-dpi

Gezien try out 23 februari Toneelschuur Haarlem (première 28 februari)

Nina Spijkers gebruikt het temmen van de feeks als een onderzoek naar gelijkheid en kracht. Ze laat de mannenrollen door vrouwen spelen en de vrouwenrollen, Katherina en haar zus Bianca, door mannen. Deze regie is een rijkdom aan verwarring, klare taal en bevestigt een aantal dingen die ik al vermoedde en Spijkers waarschijnlijk ook.

We zien bij aanvang een grote wand met diverse outfits. De transformatie van man naar vrouw en andersom zien we in detail voor ons. Handgebaren, houding en mimiek veranderen automatisch mee. Als de wand verschuift zien we een zoet decor, lichtgeel en lichtblauw gekleurd. In het blauwe deel zand, speelgoedauto’s en gereedschap. In het andere deel de stofzuiger, een bloemetje en een strijkplank. Typisch mannelijk en vrouwelijk, maar ook kinderlijk en moederlijk.

Het verhaal van Shakespeare, vertaald door Tom Kleijn gaat over Baptista Minola met zijn 2 dochters. De oudste, Katherina, is de genoemde feeks en zal nooit aan een man komen. De jongste, Bianca, is heel innemend en welbespraakt, maar kan pas worden uitgehuwelijkt als er iemand is die wil trouwen met Katherina. Voor Bianca zijn er genoeg gegadigden en zij spreken af iemand te vinden voor Katherina zodat één van hen kan trouwen met Bianca. Zij vinden Petruchio bereidt Katherina te temmen.

Het is niet storend dat Katherina, gespeeld door Roeland Fernhout, een baard heeft. Zoals het ook niet storend is dat de mannen Gremio, Lucentio en Hortensio qua fysiek en stem duidelijk vrouwen zijn. Zij lopen, handelen en uiten zich wel stereotiep waardoor ze ons confronteren. Juist omdat ze de typisch mannelijke uitingsvorm wat overdrijven zie je hoe belachelijk bepaald gedrag is. Voor de vrouwen geldt dit ook, vooral bij Xander Vledder als Bianca. Zij verleidt de mannen met haar uiterlijk en zoetgevooisde stem op een geestige manier.

Ik vond het hilarisch omdat we werden geconfronteerd met ons gedrag als vrouw en man. Ik vond het indrukwekkend omdat we in deze voorstelling zien dat als de rollen zijn omgedraaid er meer gelijkwaardigheid is tussen man en vrouw.

Katherina door Fernhout was kwetsbaar en ontroerde me regelmatig. Petruchio door Astrid van Eck was aanraakbaar en transparant.

Mijn vermoeden werd bevestigd. Als we de rollen omdraaien is er meer gelijkwaardigheid tussen man en vrouw. Ik ben benieuwd of dat is wat Spijkers wilde ondervinden met deze voorstelling. Én ik ben benieuwd hoe de acteurs en actrices dit vonden om te spelen. Ik heb eigenlijk meer vragen dan antwoorden na het zien van deze voorstelling. Het lijkt me zinvol dat veel mensen dit ervaren en we meer vraagtekens zetten bij hoe wij invulling geven aan onze hokjes en bijbehorend gedrag. Hiermee mag sowieso meer geëxperimenteerd worden wat mij betreft.

https://www.toneelschuurproducties.nl/feeks/

foto Annaleen Louwes

HET TEMMEN VAN DE FEEKS ALS ONDERZOEK NAAR ROLLENPATRONEN

ANDROMACHE VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES IS BLOEDSTOLLEND SPANNEND

Schermafbeelding-2018-03-14-om-12.18.34

Gezien 17 maart 2018 Toneelschuur Haarlem

Liefde, bedrog, verraad en wraak zijn aangelegenheden die zich in een razendsnel tempo afwisselen in Andromache van Toneelschuur Producties geregisseerd door Olivier Diepenhorst. Zaken waar een oorlog welig op tiert en de personages in deze voorstelling dragen de oorlog nog diep in zich. Al hun gevoelens en handelen, komen voort uit de Trojaanse oorlog waar Pyrrhus zegevierde. Intens machtig gespeel door Roeland Fernhout. Hij heeft de touwtjes in handen of blijkt hij toch niet de uiteindelijke winnaar?

Andromache, geschreven door Racine, geïnspireerd door Euripides, is een verhaal over vier mensen die zeer gekwetst de Trojaanse oorlog hebben overleefd. De oorlog woekert nog voort in hun diepe zielenroerselen en alles wat ze doen komt daaruit voort. De één wil de ander, de ander wil weer een ander  en één wil iemand die er niet meer is. Dat dit alleen maar kan leiden tot nog meer bloedvergieten staat onomstotelijk vast. Eer wordt geschonden, offers worden gebracht. De statige tekst van Racine krijgt leven, ruimte en adem door de intensiteit en emotie die de acteurs erin leggen. Bloedstollend is de scène tussen Andromache en Pyrrhus waarin hij haar lijkt te overwinnen. Andromache brengt het ultieme offer voor haar kind. De wanhoop, liefde en het verdriet kan niet treffender worden overgebracht als op dat moment door Kirsten Mulder. Ze nagelt iedereen aan de grond.

Het decor bestaat uit een grote vitrinekast van waaruit de personages letterlijk eerst de geschiedenis open breken. Eenmaal verlost biechten zij hun verhaal op zonder schaamte of terughoudendheid. Zij vlechten de geschiedenis vast aan het heden. Een heden waarin het verleden ook een rol speelt bij onze gevoelens en ons handelen. De kast is daarom ook een poort van het ene tijdvak naar het andere en een gevangenis voor diegenen die vastzitten in hun verleden. De enige die loskomt is Andromache.

https://www.toneelschuurproducties.nl/andromache/

foto: Sanne Peper

ANDROMACHE VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES IS BLOEDSTOLLEND SPANNEND

GRIMMIGE HUISBEWAARDER SPEELT EEN TEKSTUEEL VERLEIDINGSSPEL

De_huisbewaarder_7_credit_Sanne_Peper

Gezien 25 november Toneelschuur Haarlem

Een kamer in aanbouw, een oud gasfornuis wat niet is aangesloten, veel plastic ter bescherming, wat gereedschap en een stoeltje. Zo ziet de kamer van Aston eruit waar hij op een nacht een zwerver mee naar toe neemt. Hij heeft deze zwerver Davies gered uit een vechtpartij en Davies kan blijven tot hij zijn zaken op orde heeft. Papieren halen in Sidcup is één van die dingen om zaken op orde te krijgen, maar daarvoor heeft hij wel andere schoenen nodig. De schoenen die Aston nog ergens heeft liggen zijn mooi, maar helaas op het zicht al te klein. Davies zet Aston zo naar zijn hand dat hij hem naar wens bespelen kan. De aandoenlijk Aston is wanhopig op zoek naar vriendschap en denkt dit te kunnen bij Davies of heet hij nou toch anders?

De Huisbewaarder van Harold Pinter is een tragikomedie die voor mij raakt aan de zoektocht naar waarheid. De werkelijkheid wordt gemaskeerd door nachtmerries, dromen en hallucinaties en gepraat over tocht en kou. René van t Hoff is een meester in het verleiden van zijn tegenspeler om zijn ware verhaal te verbergen, met de gelaagde teksten die dit stuk biedt. Jean Paul Buijs als Aston is op aandoenlijke wijze op zoek naar vriendschap. Soms kijkt hij nadenkend en lijkt te kennen te geven dat hij iets doorheeft, maar gaat vervolgens op zijn eigenzinnige manier door met zijn klus. De broer van Aston is de huisbaas die zijn waarheid krachtig fysiek maakt en verdedigt uit angst dat Davies deze droom komt bezoedelen.

De dromen, angsten en wanhoop van de drie personages zijn voelbaar en herkenbaar, maar frustrerend omdat het bij dromen blijft. Ze maken zich afhankelijk van elkaar om die dromen te bereiken en waar dat toe leidt zien we in deze grimmige aaneenschakeling van bedrog en wanhoop. Het maakt nieuwsgierig naar wat er nog meer schuil gaat achter deze drie mensen en de acteurs geven de karakter virtuoos vorm. De waarheid en realiteit zijn twee verschillende dingen die elkaar niet uitsluiten.

http://www.toneelschuurproducties.nl/huisbewaarder/

GRIMMIGE HUISBEWAARDER SPEELT EEN TEKSTUEEL VERLEIDINGSSPEL

MOED EN BEVLOGENHEID KENMERKEN HET LIJDEN VAN DE JONGE WERTHER

Werther 07 -® Sanne Peper

Gezien try-out 21 september, Toneelschuur Haarlem

Première 23 september

Plastic speelgoed, strandstoel, zwembanden, een dj en vette rapmuziek. Niet meteen elementen die je verwacht bij het lijden van de jonge Werther van Goethe uit 1774. De kostuums zijn ook van deze tijd, tikkeltje ordinair maar vooral losjes. Eline Arbo bewerkt de tekst en regisseert deze eerste voorstelling bij Toneelschuur Producties. Ze is op onderzoek uit hoever je wilt of kan gaan voor je idealen met daarin de relatie tussen verstand en gevoel als thema. Ze wil een jong publiek bereiken en aan het denken zetten. De thema’s die aan bod komen in de rijke tekst van Goethe geven daarvoor stof genoeg. De wijze waarop Arbo ze vorm geeft zal meer dan alleen jonge mensen beroeren. Met zelfspot, recalcitrantie en grote geestigheid trekt en duwt ze diepzinnig aan en tegen alles wat ons zekerheid biedt.

Victor IJdens, Diewertje Dir en Sander Plukaard spelen respectievelijk de jonge Werther, Charlotte en Albert. Werther wordt verliefd op Charlotte als hij haar ontmoet op een feest bij de jonge prins en ze dansen tot in de vroege uurtjes. Nadien zien ze elkaar dagelijks totdat Albert, haar verloofde, terug keert van een lange reis. Werther beseft iedere dag meer dat hij Charlotte nooit zal krijgen. Werther is een gepassioneerde jongen die leeft vanuit zijn hart. Zijn gevoel is zijn leidraad in het leven, de hartstocht zijn gids. Hij zakt steeds dieper weg in de wanhoop van de onbeantwoorde liefde. Albert is een verstandige jongen die realiteitszin prefereert boven alles wat hem uit balans brengt. Charlotte bevindt zich ergens daartussen in.

Goethe heeft het lijden van de jonge Werther opgebouwd in de vorm van brieven aan Charlotte. De brieven komen terug in de beschrijvingen van dagen in het leven van Werther waarmee direct een tijdspad van anderhalf jaar duidelijk wordt. IJdens speelt deze rol met verve. Hij ís die gepassioneerde Werther die de poëtische taal van Goethe, bewerkt door Arbo, nergens gekunsteld oplepelt. Dat geldt ook voor Dir en Plukaard die hem in eerste instantie vanaf de zijlijn bijstaan met af en toe een terloopse aanvulling wat het geheel geestig en ongedwongen maakt. Dir is het prototype mooi meisje dat de wereld voor zich inneemt, maar dat zelf niet door heeft. Plukaard is de uit zekerheden opgebouwde kerel die  positiviteit heeft uitgevonden. Een man waar je je acuut aan zou kunnen ergeren, maar dat gebeurt niet. Waar IJdens ontroert door zijn ontwapenende houding, neemt Plukaard je voor zich in door zijn geestigheid. Dir is krachtig in haar mimiek en de kalmte in haar spel is uitgesproken. De drie spelers zijn bovendien muzikaal en de zang is op momenten aangrijpend. De muziek geeft scherpe randjes meer diepte en schuurt en schaaft voortdurend. Moedig zijn de lange stiltes die vallen waarin een blik genoeg zegt en de verwarring of het niet-weten geen woorden nodig hebben.

Arbo en haar acteurs zijn wat mij betreft geslaagd in hun onderzoek naar de relatie tussen gevoel en verstand en wat als leidraad te gebruiken. In zoverre dat daar geen pasklaar antwoord voor is. Niets nieuws zou je denken, maar de wijze waarop de tekst van Goethe past in de hypermoderne plastic wereld van nu geeft het gehele thema een nieuw perspectief. Wat is echt en wat niet? Uit wat voor concepten bestaat ons leven eigenlijk en waarom trappen we er massaal in? Dat zijn in ieder geval vragen die blijven hangen en zo gaat iedereen verder op eigen onderzoek. Dat hoop ik ten minste, want deze voorstelling is daartoe een bevlogen uitnodiging.

https://www.toneelschuur.nl/theater-productie/het-lijden-van-de-jonge-werther

foto Sanne Peper

MOED EN BEVLOGENHEID KENMERKEN HET LIJDEN VAN DE JONGE WERTHER

HET LEVEN IS DROOM VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES IS EEN PRACHTIG BEELDEND GEDICHT

Leven_lowres_2_creditverplicht_Sanne_Peper

Gezien 8 april Toneelschuur Haarlem

Aanvankelijk is het even wennen om tot de poëtische tekst van deze voorstelling door te dringen. De tekst, geschreven door Pedro Calderón de la Barca (1635) en vertaald door Erik Coenen, is rond en rijk en roept direct beelden op van de geschiedenis van de personages. Deze geschiedenis is pijnlijk en vol verlangen en de tekst op rijm geeft de acteurs gelegenheid om de beelden opgeroepen in dit prachtig dichterlijke toneelstuk waarachtig vorm te geven. Waardoor ik als kijker ook de tijd krijg alles te verwerken. De pijnlijke geschiedenis begint bij Koning Basilius (Titus Muizelaar) die zich genoodzaakt ziet zijn pas geboren zoon op te sluiten in een grot. Sigismond (Krisjan Schellingerhout) wordt opgesloten omdat de sterren tijdens zijn geboorte verkeerd staan, zijn moeder overlijdt en om het koninkrijk te beschermen tegen deze tiran ziet zijn vader geen andere uitweg.

De voorstelling begint met Rosaura, een krachtige rol van Julia Akkermans die ik voor het eerst op toneel zie en met haar nog meer jonge acteurs. Rosaura is op weg naar Polen om wraak te nemen op Astolphus (Matthijs IJgosse) die haar verlaten heeft. Zij valt letterlijk in de geschiedenis van Sigismond zonder dat ze beide weten wat die geschiedenis is. Deze ontmoeting heeft grote gevolgen voor het geheel, het is Sigismond die zorgt voor eerherstel. Maar voordat dat alles kan plaatsvinden, wordt Sigismond eerst bevrijdt uit zijn levenslange gevangenschap om voor een dag de troon te bestijgen en te bewijzen dat hij een mens is en geen beest. Hij faalt en hem wordt wijs gemaakt door Clotaldus (Joep van der Geest), zijn bewaker en opvoeder, dat hij alles wat hij heeft gezien en ervaren droom is. De dag waarop hij de troon bestijgt lijkt een luchtkasteel, een fata morgana door de grote, plots opgeblazen luchtballonnen die kroonluchters lijken. De kleding en stoffen die op de grond lagen bedekken de ballonnen en zo worden het schuilplaatsen of doorkijkgaten. Iedereen is overal. De muziek, gecreëerd met een speeldoosje of een cimbaal, maakt het sprookjesachtig en soms onheilspellend. De koning, de vader heeft zijn voorspelde noodlot waarheid laten worden door een tiran zonder enige morele opvoeding de troon te laten bestijgen. Zijn geheim ligt nu bloot en de bevolking bevrijdt Sigismond opnieuw en opstand breekt uit.

Basilius is een oprecht zachtaardige koning, vanzelfsprekend en met kalmte gespeeld door Muizelaar. Zijn zoon Sigismond wordt magistraal gespeeld door Schellingerhout. Het beest in hem reageert heel primair en logischerwijs moet het direct getemd door de norm die er heerst, maar hoe begrijpelijk is het dat deze jongen zo woedend is. Het onrecht wordt gebagatelliseerd omwille van de aanpassing. De regisseur, Olivier Diepenhorst, heeft een mooi thema te pakken. Gelachen is er ook genoeg. Klaroen (Bart Bijnens), een komisch personage, die overal opduikt waar hij niet hoort te zijn wordt slachtoffer van zijn eigen onhandigheid. De expressie en het grote spel van IJgosse en de worsteling en het virtuoze fysieke spel van van der Geest zijn soms aandoenlijk, soms hilarisch. Rosaura slaat zich moedig door alles heen met haar doel voor ogen. Zij is tegelijkertijd de nuance in het geheel die de zere plekken niet ongemoeid laat.

https://www.toneelschuur.nl/theater-productie/het-leven-droom

foto: Sanne Peper

HET LEVEN IS DROOM VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES IS EEN PRACHTIG BEELDEND GEDICHT

ALLES IS VERRUKKELIJK AAN EMILIA GALOTTI

emilia_galotti6_credit_sanne_peper

Gezien 27 januari, Toneelschuur Haarlem

De doordringbare wanden nodigen uit om in spanning af te wachten wat gaat komen en prikkelen tegelijkertijd om erachter te gluren. Soms krijgen we een inkijkje, als in een etalage die extra uitgelicht wordt, zodra de prins op zijn enigszins verwende toon spreekt over mensen die hem bezighouden. Graaf Appiani bijvoorbeeld die op het punt staat te trouwen met Emilia Galotti. De prins kan het niet geloven. Hij is te laat. Hij had eerder actie moeten ondernemen. Hij houdt namelijk al tijden van haar, zij is het die hij voor perfect houdt. Markies Marinelli voorziet de prins van advies om Emilia alsnog voor zich te kunnen winnen. Dat de prins zijn zin krijgt mag duidelijk zijn. Dat krijgt hij namelijk altijd.

Emilia Galotti is een ode aan de zelfbeschikking. ‘Ik moet nog zien wie me vasthoudt, wie me dwingt-wie de mens is die een mens kan dwingen.’ Als in een snoepwinkel kiest de prins wie hij het liefst wil en wie hem niet meer smaakt. Gravin Orsina wordt afgedankt, Emilia is de volgende prooi, tot afschuw van haar vader. De moeder van Emilia speelt daarin een dubbel spel. Het lijkt alsof zij de aandacht van de prins voor haar Emilia toejuicht, wat op weerstand stuit van haar man, de rechtschapen Odoardo Galotti. Om die reden houdt ze dat verborgen voor hem, hoewel ze de manier waarop de prins Emilia voor zich wil winnen verafschuwt, maar haar dochter toch weer alleen laat in het lustslot. Een geestig hysterische, tegenstrijdige karakterschets van een moeder die uiteindelijk het beste voor haar kind wil, door Hannah van Lunteren, prachtig tegen gekleurd door Sieger Sloot. De prins, door Jip van den Dool, is een jongetje, een man en een aristocraat die deze zijnsvormen niet goed kan verenigen in een persoon. Hij laat zich meeslepen door Marinelli in een complot en denkt dat zijn status voldoende is Emilia voor zich te winnen. De prins heeft totaal geen realiteitszin, opgejaagd en verblind door de onschuld van Emilia. Die schakeringen laat van den Dool gedetailleerd in zijn fysiek en mimiek zien. Marinelli is de strateeg, hij zet het plan uit om de prins te behagen. Vanja Rukavina speelt deze Marinelli uiterst geslepen en zeer alert. Ten koste van de zachtaardige graaf Appiani, door Harm Duco Schut. Gravin Orsina voortreffelijk geestig gespeeld door Keja Klaasje Kwestro laat met haar spot de tragiek van de prins en de gehele voorstelling zien. Zij is onze spiegel.

De toneelklassieker Emilia Galotti, geschreven in 1772 door Gotthold Ephraim Lessing is duizelingwekkend actueel door het grote thema zelfbeschikking. De onschuld heeft te lijden onder macht en corruptie. De regie van Maren E. Bjorseth met al zijn verwijzingen naar oude tijden laat het heden regeren. Het frisse, zoetige toneelbeeld draait me een rad voor ogen. In die ogenschijnlijke openheid en lichtheid is veel verborgen wat fasegewijs onthuld wordt. Het wit op de gezichten van de acteurs geeft me de indruk van marionetten die niet meer zelf kunnen nadenken, gehinderd door opgelegde denkbeelden. De onschuld van Emilia wordt bewaakt en misbruikt en zij zelf is onbewust van haar invloed op anderen. Toch blijkt dat ze meer is dan alleen wat anderen van haar maken en is ze uitgegroeid tot een zelfbewuste jonge vrouw die exact voelt wat goed en kwaad is. Diewertje Dir is meeslepend onschuldig en verleidelijk in de titelrol. Zoals de prins kiest waar hij op dat moment zin in heeft, zo wil ik alleen maar meer van alles. In deze snoepwinkel van Emilia Galotti is alles verrukkelijk. Het spannende decor, de bewerking van de tekst, en vooral het grootse spel van deze jonge cast.

https://tga.nl/voorstellingen/emilia-galotti/speellijst

https://tga.nl/voorstellingen/emilia-galotti?gclid=CNf1ss6t59ECFW0R0wodA-kDUg

ALLES IS VERRUKKELIJK AAN EMILIA GALOTTI

DE ZENDER IS ACTUEEL EN RELEVANT MAAR BEKLIJFT NIET

310b3da19a020bf8602986505eb457f35f5db10a

Gezien try out 2 april Toneelschuur Haarlem

In het donker komen twee, duidelijk dronken, mannen op. Het zijn Bill, een bekende nieuwslezer en Eric, zijn hoofdredacteur. Het herkenbare stemgeluid van Stefan de Walle en Jaap Spijkers die deze personages vertolken in De Zender werken meteen op de lachspieren. De Zender gaat over de onstuimige en bedrijvige wereld van een nieuwsredactie in de jaren ’70. Mingus Dagelet, Rick Paul van Mulligen en Laurien van Rijswijk vormen de redactie van dit nieuwsprogramma. We zien een studio met een desk en bureaus met panelen en apparatuur uit die tijd en een drumstel. Bill en Eric halen gemoedelijk herinneringen op, praten over de dalende kijkcijfers en het ontslag van de nieuwslezer. Als Eric naar huis gaat en spijt betuigt dat hij niet voor die beslissing is gaan liggen, blijft Bill alleen achter, zich voorbereidend op zijn laatste week.

Michael ( Dagelet) neemt plaats achter het drumstel en lijkt het instrument op te warmen. Er volgt een dynamische opkomst van de andere redactieleden Bob (Van Mulligen) en Sandra (Van Rijswijk) op prikkelende slagwerkmuziek. De redactie is op elkaar ingespeeld totdat Bill in de nieuwsuitzending aankondigt om op zijn laatste dag zelfmoord te plegen tijdens de uitzending. De hele redactie en zender staan op zijn kop. Hoofdredacteur Eric is meteen ter plaatste en de grote baas Harry (Jochum ten Haaf) van ACNT die de zender net heeft gekocht komt als een testosteronbom de studio binnen draven. Wat ze nog niet weten is dat de kijkcijfers enorm zijn gestegen door de aankondiging van Bill en dat is waar Laura (Hannah Hoekstra) verschijnt en de gemoederen kalmeert. Zij kan van Bill een kijkcijferkanon maken door het publiek te geven wat ze willen horen. Bill wordt ‘de woedende profeet die de hypocrisie aan de kaak stelt’.

Alles ten dienste van de kijkcijfers, maar in het klein komen de individuele belangen ook naar voren. Michael die zijn ideeën voorlegt aan Laura om hogerop te komen, Sandra die zichtbaarder wordt omdat zij als eerste aan de voeten van de nieuwe profeet ligt. Bob raakt zijn structuur kwijt en verafschuwt alles wat Bill doet, maar volgt braaf de opdrachten op omdat hij niet anders kan. Laura en Eric komen in een smakeloze affaire terecht die Laura van begin tot eind regisseert. Wij als publiek worden in de regie ook meegenomen op het moment dat Bill zijn eigen show live op televisie krijgt. We worden aangesproken door Bill en zijn leuze: ‘ik ben kwaad en ik pik het niet langer’ scanderen we met zijn allen.

De geweldige cast speelt de personages tot in het detail uit. De zuchtjes van Bob en zwijmelde blikken van Sandra, de scriptmatige en gehaaide manier waarop Laura haar leven leidt. De ‘oude’ mannen Bill en Eric die hier niet meer tussen lijken te passen, hoewel Bill zich de rol van profeet in een split second eigen maakt. De Walle doet dit met verve. Van Mulligen speelt een aantal dubbelrollen waaronder die van Mister Kane, de allerhoogste baas van ACNT, die hij als een Godheid neerzet die letterlijk en figuurlijk groeit en alles overheerst. De uitmuntende zang en muziek die de voorstelling voorziet van ritme en dynamiek is een extra puntje op de i.

Ondanks alle ludieke vondsten en relevantie, geweldige cast en intens spel beklijft deze voorstelling gek genoeg niet. Ik vraag me af waar het mee te maken heeft. Komt het door het onderwerp: de vluchtige wereld van de media die met de dag bepaald wat in is. Er gebeurt veel in deze voorstelling en de ontwikkeling gaat razendsnel, waardoor het oppervlakkig blijft en niet echt raakt. Wat blijft hangen is een reeks van indrukwekkende fragmenten die niet op hun plek kunnen vallen.

Donderdag 7 april Première!            http://www.toneelschuurproducties.nl/de-zender/

De Zender is een coproductie van Toneelschuur Producties en het Nationale Toneel en is een theaterbewerking  van de film Network uit 1976.

 

DE ZENDER IS ACTUEEL EN RELEVANT MAAR BEKLIJFT NIET

DE WERELDVERBETERAAR VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES ONTROERT DOOR HET SPARTAANSE

De Wereldverbeteraar_foto Annaleen Louwes_webversie

Gezien op 20 februari, try-out Toneelschuur Haarlem

De Wereldverbeteraar van Thomas Bernard kan gezien worden als een langgerekte klaagzang waar de filosoof rondjes blijft draaien rond hetzelfde probleem, maar dat is het zeer zeker niet. In deze regie van Erik Whien raak ik betrokken bij de hoofdpersoon in iedere betekenis van het woord. Ik houd van hem en ik haat hem, hij irriteert me mateloos en maakt me boos, maar hij is ontroerend in zijn onvermogen en daarom ga ik het aan.

De Wereldverbeteraar is een donker stuk en gaat over het onvermogen van een filosoof om contact te maken met de wereld om hem heen. Hij haat alles en iedereen, noemt de mensen in de buitenwereld delinquenten die uit zijn op zijn vernietiging.  Voortdurend leeft hij in de tweestrijd tussen liefde en haat. De hartstocht voor de wereld drijft hem diezelfde wereld zo intens te haten.

Hij ontvangt deze dag een eredoctoraat van de universiteit, in het bijzonder voor zijn geniale traktaat waarin hij schrijft over het verbeteren van de wereld. De hoge heren komen naar zijn huis omdat hij kampt met een zwakke gezondheid. Zijn levensgezellin, die we in deze enscenering niet ontmoeten, maar er wel is helpt hem waar ze kan en wordt desondanks vaak gekrenkt. Den Hartogh staat de gehele voorstelling voor een afscheiding van zwart plastic die in het midden over de breedte van het podium hangt. Het licht bevindt zich aan de achterkant en zwelt soms aan waardoor er iets meer zicht op Den Hartogh is. Hij staat op dezelfde plek, verandert alleen soms van richting. Het is een intens schouwspel wat juist door het statische veel vraagt. Iedere kleine beweging is raak, het zenuwachtige wrijven van de vingers over elkaar, het steeds langzaam bollen van zijn rug waar figuurlijk de hele wereld op ligt. Hij houdt intens van die wereld. Hij houdt ook intens van zijn levensgezellin.

Den Hartogh zit klem in de filosoof, de filosoof zit klem in zijn lichaam en in zijn gedachten, het lichaam zit klem in het huis. Het donkere van zijn gedachten wordt prachtig weergegeven door hoe het decor is opgebouwd of eigenlijk is leeggehaald. We zien geen huis verbeeldt, we zien geen andere personages, we krijgen het zien door de gedachten van de filosoof en de gesprekken met zijn levensgezellin. Hij zit vast in zijn twijfel. ‘De domoor verwezenlijkt, de twijfelaar van uiteen, labyrintisch..’ Een prachtige gedachte van de filosoof, zoals hij al zijn gedachten en twijfels met ons deelt, waarmee hij me afstoot en aantrekt.

Hij is hard voor zichzelf, Spartaans en daarmee legt hij zijn onvermogen meesterlijk bloot waardoor hij me ontroert. Den Hartogh gaat het aan en blijft staan in deze uiterst spannende rol. Het lijkt me een krachtmeting met de tekst, het personage en de enscenering om de woede en de hartstocht naar de oppervlakte te laten komen. Den Hartogh geeft op meesterlijke wijze inzicht in de gedachten van De Wereldverbeteraar.

http://www.toneelschuurproducties.nl/de-wereldverbeteraar/?gclid=CPHvs6TTi8sCFVIW0wod4NAINg

 

 

 

DE WERELDVERBETERAAR VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES ONTROERT DOOR HET SPARTAANSE

WACHTEN OP DE BARBAREN VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES EN KORZO

Wachten-op-de-barbaren-Toneelschuur-Producties-en-Korzo-producties-foto-Sanne-Peper-4-e1453470487162-691x463

Afgelopen donderdag, 21 januari, ging Wachten op de Barbaren in première in de Toneelschuur Haarlem. Deze voorstelling is een samenwerking tussen Toneelschuurproducties en Korzo waar theater en dans samensmelten in dit verhaal, geschreven door J.M. Coetzee, geregisseerd en gechoreografeerd door Michiel de Regt en Iván Pérez. Zaterdagavond, 23 januari, zag ik de voorstelling. Het beginbeeld oogt sprookjesachtig met sneeuw die voor mijn voeten naar beneden dwarrelt. In een seconde verandert het in een spookbeeld, wat meteen angst aanjaagt en intrigeert.

De verteller, acteur Jan Paul Buijs, trekt me uit het spookbeeld met de woorden ‘ik heb nog nooit zoiets gezien’. De voorstelling opent met Kolonel Joll die op bezoek is bij de magistraat van een klein dorpje aan de grens van het Rijk om toe te zien op de veiligheid en de mogelijke vijand, de Barbaren, die nadert. Het leven kabbelt voort in dit dorp. Angstdromen over de Barbaren ontstaan door een te bezadigd leven. Angst voor het onbekende en angst voor verlies. Kolonel Joll vaardigt een bevel uit dat de Barbaren moeten worden vervolgd en een aantal mensen worden opgepakt en ondervraagd. Dit is het begin van de verandering in het leven van de magistraat die onherroepelijk is.

De voorstelling pakt de actualiteit bij de strot omdat er een vijand gecreëerd wordt die koste wat kost vernietigd moet worden en ik vraag me constant af wie nu de Barbaren zijn. De combinatie van vertelling en dans werkt goed omdat de dans beeldend maakt wat de magistraat ondergaat. Omdat Buijs mij niet altijd overtuigd in zijn vertelling over wat hij ervaart en ondergaat zijn de drie danseressen voor mij zijn alter ego’s die zijn beleving verder uitspelen. De drie danseressen Inés Belda Nachér, Majon Schot en Orla Mc Carthy werken samen met Buijs op de letterlijke en figuurlijke grens van intimiteit, bedreiging en veiligheid. De letterlijke grens, aangegeven in het decor, waarachter de Barbaren zich bevinden en de figuurlijke grens van lichamelijke intimiteit en de bedreiging van wie je bent. De danseressen zoeken in hun solo’s ook de fysieke grenzen op. De dans is krachtig en maakt de dreiging zichtbaar die de magistraat en de bevolking ondergaat, wat tegelijkertijd heel kwetsbaar oogt. De danseressen laten door de kleinste beweging een hele wereld zien. Het landschap verandert door de danseressen en zijzelf worden ook steeds naakter. Duetten zijn soms erotisch en groepsdansen een worsteling. Door een kleine wijziging in kleding en beweging is een van hen een Barbarenmeisje of zijn ze samen een inheemse groep, die dierlijk over het podium beweegt. Voor de rolwisseling van Buijs is een mooie simpele vorm gevonden en de manier waarop het Barbarenmeisje aan het woord komt maakt schrijnend duidelijk hoe weinig stem de Barbaren in dit verhaal hebben.

De dans versterkt de vertelling en dat heeft Buijs af en toe nodig omdat ik de magistraat soms niet helemaal geloof in wat hij ziet. Mogelijk kan het door de literaire taal komen, die soms wat gekunsteld overkomt maar die hij wel heel ritmisch en helder overbrengt. Ik weet het niet, maar het totaalbeeld, de muziek en deze combinatie van dans en theater hebben mij wel geraakt. Hoe in zo’n korte tijd een vreedzame samenleving onderworpen wordt aan een angstbeeld is tragisch realistisch en deze voorstelling laat heel precies zien hoe zo’n projectiemechanisme in het groot werkt.

http://www.toneelschuur.nl/theater-productie-dans/wachten-op-de-barbaren

WACHTEN OP DE BARBAREN VAN TONEELSCHUUR PRODUCTIES EN KORZO