Gezien 15 september Toneelschuur Haarlem

Frituurlucht bij binnenkomst, een smoezelige atmosfeer en een rauw, meedogenloos interieur haalt me een duidelijk afgebakende wereld binnen. De wereld van Eddy Bellegueulle, althans de wereld waarin hij opgroeit en aan is ontsnapt. De foto waarop hij zijn moeder ziet als ze begin twintig is, vol verwachting naar de toekomst, is uitgangspunt van het verhaal. Zijn moeder tracht te ontsnappen aan het heden, terug naar die toekomst. “Ik verdien een beter leven”. Ze vecht daarvoor als een leeuwin, maar of ze echt transformeert blijft de vraag. Een wereld verlaten is iets anders dan dat die wereld jou verlaat.

Na de toneelstukken Weg met Eddy Bellegueulle en Wie heeft mijn vader vermoord is het nu tijd voor de bewerking van een derde boek van Eduard Louis. Ivo van Hove regisseert Gevechten en metamorfosen van een vrouw net als hij dat deed met Wie heeft mijn vader vermoord. In tegenstelling tot die voorstelling is Gevechten zeer realistisch vormgegeven wat zijn nut bewijst. Je ziet de moeder, gespeeld door Marieke Heebink, en de zoon, Majd Mardo opgenomen worden in hun omgeving, verzwolgen bijna, waardoor de strijd om daaraan te ontsnappen onbegonnen lijkt.

“Boodschappen doen, middageten maken, afwassen, poetsen, bedden van de kinderen opmaken, avondeten maken, wachten op je vader, eten, afruimen, afwassen, elke dag opnieuw”. Dit is het ritme waar de moeder zichzelf in heeft vastgezet. Ze ziet het, ze voelt het tot in iedere vezel, maar heeft de weg uit de loopgraven nog niet gevonden. Eddy gaat op een gegeven moment naar een lyceum en ziet een andere wereld, waarin huiselijk geweld en de omgangsvormen zoals hij die kent geen gemeengoed zijn. Ze hebben in wezen een goede band, deze zoon met zijn moeder. Hartverwarmend wordt dat duidelijk als moeder opkomt en ze vertelt over een reis die ze gaan maken naar de bergen. Ze heeft het via de sociale dienst voor elkaar gekregen om te kunnen gaan. Ze is zacht, aanraak baar en jong in haar doen en laten. Maar mag ze gelukkig zijn?

Heebink speelt de rol van de moeder in alle lagen op volle sterkte. De moeder is bikkelhard en kwetsbaar tegelijk. De worsteling tussen deze uitersten is continue zichtbaar. Als ze zich klein voelt en gelukkig wil zijn zie je haar denken of dit wel kan en mag. Als ze haar zoon in elkaar trapt voel je de pijn en het verdriet. De zwaarte die de moeder meetorst in haar leven zie je in houding en beweging terug als ze haar dagritme afwerkt, wat ondanks de triestheid heel geestig is. Als ze samen naar het circus gaan doet het opgewonden gevoel haar bijna zweven. Mardo speelt de zoon vertederend en liefdevol, maar ook glashard. Ieder woord telt en dringt binnen. De urgentie waarmee hij speelt doet me denken aan de stijl van actrice Halina Reijn. Je kunt niet om hem heen.

De tekst uit het boek wordt niet bewerkt naar een dialoog. Het blijven overpeinzingen, uitwisselingen van gebeurtenissen en ervaringen van de twee personages over en uit hun leven. Het voelt daardoor soms alsof de tekst tussen moeder en zoon instaat maar zij hebben ook steeds bergen te verzetten om elkaar te bereiken. Deze vorm geeft de relatie daardoor een extra lading. “Ik heb zin om me te amuseren”, zegt moeder aan het eind bij een etentje met haar zoon. Dat zou tijd worden. Ze moet nog afkijken hoe het hoort, ze speelt mogelijk nog een rol, maar vechten hoeft ze niet meer. Metamorfoseren is een ongoing proces en dan komt een ander model jurkje vanzelf.

https://ita.nl/nl/voorstellingen/gevechten-en-metamorfosen-van-een-vrouw/

https://delamar.nl/voorstellingen/gevechten-en-metamorfosen-van-een-vrouw/