Gezien 8 april Toneelschuur Haarlem

Aanvankelijk is het even wennen om tot de poëtische tekst van deze voorstelling door te dringen. De tekst, geschreven door Pedro Calderón de la Barca (1635) en vertaald door Erik Coenen, is rond en rijk en roept direct beelden op van de geschiedenis van de personages. Deze geschiedenis is pijnlijk en vol verlangen en de tekst op rijm geeft de acteurs gelegenheid om de beelden opgeroepen in dit prachtig dichterlijke toneelstuk waarachtig vorm te geven. Waardoor ik als kijker ook de tijd krijg alles te verwerken. De pijnlijke geschiedenis begint bij Koning Basilius (Titus Muizelaar) die zich genoodzaakt ziet zijn pas geboren zoon op te sluiten in een grot. Sigismond (Krisjan Schellingerhout) wordt opgesloten omdat de sterren tijdens zijn geboorte verkeerd staan, zijn moeder overlijdt en om het koninkrijk te beschermen tegen deze tiran ziet zijn vader geen andere uitweg.

De voorstelling begint met Rosaura, een krachtige rol van Julia Akkermans die ik voor het eerst op toneel zie en met haar nog meer jonge acteurs. Rosaura is op weg naar Polen om wraak te nemen op Astolphus (Matthijs IJgosse) die haar verlaten heeft. Zij valt letterlijk in de geschiedenis van Sigismond zonder dat ze beide weten wat die geschiedenis is. Deze ontmoeting heeft grote gevolgen voor het geheel, het is Sigismond die zorgt voor eerherstel. Maar voordat dat alles kan plaatsvinden, wordt Sigismond eerst bevrijdt uit zijn levenslange gevangenschap om voor een dag de troon te bestijgen en te bewijzen dat hij een mens is en geen beest. Hij faalt en hem wordt wijs gemaakt door Clotaldus (Joep van der Geest), zijn bewaker en opvoeder, dat hij alles wat hij heeft gezien en ervaren droom is. De dag waarop hij de troon bestijgt lijkt een luchtkasteel, een fata morgana door de grote, plots opgeblazen luchtballonnen die kroonluchters lijken. De kleding en stoffen die op de grond lagen bedekken de ballonnen en zo worden het schuilplaatsen of doorkijkgaten. Iedereen is overal. De muziek, gecreëerd met een speeldoosje of een cimbaal, maakt het sprookjesachtig en soms onheilspellend. De koning, de vader heeft zijn voorspelde noodlot waarheid laten worden door een tiran zonder enige morele opvoeding de troon te laten bestijgen. Zijn geheim ligt nu bloot en de bevolking bevrijdt Sigismond opnieuw en opstand breekt uit.

Basilius is een oprecht zachtaardige koning, vanzelfsprekend en met kalmte gespeeld door Muizelaar. Zijn zoon Sigismond wordt magistraal gespeeld door Schellingerhout. Het beest in hem reageert heel primair en logischerwijs moet het direct getemd door de norm die er heerst, maar hoe begrijpelijk is het dat deze jongen zo woedend is. Het onrecht wordt gebagatelliseerd omwille van de aanpassing. De regisseur, Olivier Diepenhorst, heeft een mooi thema te pakken. Gelachen is er ook genoeg. Klaroen (Bart Bijnens), een komisch personage, die overal opduikt waar hij niet hoort te zijn wordt slachtoffer van zijn eigen onhandigheid. De expressie en het grote spel van IJgosse en de worsteling en het virtuoze fysieke spel van van der Geest zijn soms aandoenlijk, soms hilarisch. Rosaura slaat zich moedig door alles heen met haar doel voor ogen. Zij is tegelijkertijd de nuance in het geheel die de zere plekken niet ongemoeid laat.

https://www.toneelschuur.nl/theater-productie/het-leven-droom

foto: Sanne Peper