DE ZENDER IS ACTUEEL EN RELEVANT MAAR BEKLIJFT NIET

310b3da19a020bf8602986505eb457f35f5db10a

Gezien try out 2 april Toneelschuur Haarlem

In het donker komen twee, duidelijk dronken, mannen op. Het zijn Bill, een bekende nieuwslezer en Eric, zijn hoofdredacteur. Het herkenbare stemgeluid van Stefan de Walle en Jaap Spijkers die deze personages vertolken in De Zender werken meteen op de lachspieren. De Zender gaat over de onstuimige en bedrijvige wereld van een nieuwsredactie in de jaren ’70. Mingus Dagelet, Rick Paul van Mulligen en Laurien van Rijswijk vormen de redactie van dit nieuwsprogramma. We zien een studio met een desk en bureaus met panelen en apparatuur uit die tijd en een drumstel. Bill en Eric halen gemoedelijk herinneringen op, praten over de dalende kijkcijfers en het ontslag van de nieuwslezer. Als Eric naar huis gaat en spijt betuigt dat hij niet voor die beslissing is gaan liggen, blijft Bill alleen achter, zich voorbereidend op zijn laatste week.

Michael ( Dagelet) neemt plaats achter het drumstel en lijkt het instrument op te warmen. Er volgt een dynamische opkomst van de andere redactieleden Bob (Van Mulligen) en Sandra (Van Rijswijk) op prikkelende slagwerkmuziek. De redactie is op elkaar ingespeeld totdat Bill in de nieuwsuitzending aankondigt om op zijn laatste dag zelfmoord te plegen tijdens de uitzending. De hele redactie en zender staan op zijn kop. Hoofdredacteur Eric is meteen ter plaatste en de grote baas Harry (Jochum ten Haaf) van ACNT die de zender net heeft gekocht komt als een testosteronbom de studio binnen draven. Wat ze nog niet weten is dat de kijkcijfers enorm zijn gestegen door de aankondiging van Bill en dat is waar Laura (Hannah Hoekstra) verschijnt en de gemoederen kalmeert. Zij kan van Bill een kijkcijferkanon maken door het publiek te geven wat ze willen horen. Bill wordt ‘de woedende profeet die de hypocrisie aan de kaak stelt’.

Alles ten dienste van de kijkcijfers, maar in het klein komen de individuele belangen ook naar voren. Michael die zijn ideeën voorlegt aan Laura om hogerop te komen, Sandra die zichtbaarder wordt omdat zij als eerste aan de voeten van de nieuwe profeet ligt. Bob raakt zijn structuur kwijt en verafschuwt alles wat Bill doet, maar volgt braaf de opdrachten op omdat hij niet anders kan. Laura en Eric komen in een smakeloze affaire terecht die Laura van begin tot eind regisseert. Wij als publiek worden in de regie ook meegenomen op het moment dat Bill zijn eigen show live op televisie krijgt. We worden aangesproken door Bill en zijn leuze: ‘ik ben kwaad en ik pik het niet langer’ scanderen we met zijn allen.

De geweldige cast speelt de personages tot in het detail uit. De zuchtjes van Bob en zwijmelde blikken van Sandra, de scriptmatige en gehaaide manier waarop Laura haar leven leidt. De ‘oude’ mannen Bill en Eric die hier niet meer tussen lijken te passen, hoewel Bill zich de rol van profeet in een split second eigen maakt. De Walle doet dit met verve. Van Mulligen speelt een aantal dubbelrollen waaronder die van Mister Kane, de allerhoogste baas van ACNT, die hij als een Godheid neerzet die letterlijk en figuurlijk groeit en alles overheerst. De uitmuntende zang en muziek die de voorstelling voorziet van ritme en dynamiek is een extra puntje op de i.

Ondanks alle ludieke vondsten en relevantie, geweldige cast en intens spel beklijft deze voorstelling gek genoeg niet. Ik vraag me af waar het mee te maken heeft. Komt het door het onderwerp: de vluchtige wereld van de media die met de dag bepaald wat in is. Er gebeurt veel in deze voorstelling en de ontwikkeling gaat razendsnel, waardoor het oppervlakkig blijft en niet echt raakt. Wat blijft hangen is een reeks van indrukwekkende fragmenten die niet op hun plek kunnen vallen.

Donderdag 7 april Première!            http://www.toneelschuurproducties.nl/de-zender/

De Zender is een coproductie van Toneelschuur Producties en het Nationale Toneel en is een theaterbewerking  van de film Network uit 1976.

 

DE ZENDER IS ACTUEEL EN RELEVANT MAAR BEKLIJFT NIET

DE REVISOR VAN HET NATIONALE TONEEL IS EEN SPEKTAKEL

232c3e91-4708-4d44-a189-9557a5a8a6fd

In de Koninklijke Schouwburg in Den Haag was ik gisteravond, 28 januari, getuige van een groots spektakel, de Revisor van het Nationale Toneel. Een heel groot deel van het ensemble speelde in deze bijna drie uur durende voorstelling geschreven door Nikolaj Gogol, geregisseerd en bewerkt door Theu Boermans. Gogol schreef dit stuk in 1836 en Boermans haalt het naar deze tijd waarin het nog steeds actueel blijkt en dezelfde psychologische processen de mens parten spelen.

In het programmaboekje staan fragmenten van een essay van Nabokov over de Revisor en daarin vertelt hij dat het stuk begint met een bliksemschicht en eindigt met een donderslag. Het geladen moment daartussenin is de tijd waarin het stuk zich afspeelt, onder voortdurende hoogspanning. Boermans heeft dit verbeeld met een groot stalen bouwwerk met tralies die voorzien zijn van ontelbare lichtjes. Het bouwwerk is ingedeeld in ruimtes door getraliede hekken die omhoog en omlaag kunnen. Het knettert van de spanning bij wisseling van scènes. Het beeld van gevangenis doemt uiteraard op, maar ook van een reservaat, een klein dorp in de middle of nowhere waar eigen regels gelden. Hoe hoog de spanning is blijkt direct als de burgemeester de gemeenteraad bijeen roept in zijn huis en aankondigt dat er een revisor op komst is. Alle leden van de raad inclusief de burgemeester zijn in alle staten, want allemaal zijn ze betrokken bij frauduleuze praktijken. Vanaf dat moment worden de intriges, geheime verhoudingen en menselijke zwakheden steeds meer zichtbaar.

Het is een klucht, een komedie, een satire met een ondertoon die er niet om liegt. Een ode aan de verbeelding en aan het onvermogen van de mens. In de symboliek van de dieren in de musical de Ark van Noach die gerepeteerd wordt voor een dorpsuitvoering zien we de spiegelbeelden metaforisch uitvergroot en zien we in wat voor poppenkast ze (en wij) leven. De kwetsbaarheid van de mens en de onschuld zien we terug in de personages Osman (Mark Rietman) en Miesje (Hannah Hoekstra) die ondanks alle ogenschijnlijke beperkingen hun eigen weg gaan en de redders blijken te zijn. Een broodnodige tegenkleur in het geheel van gespannen leugenachtige personages. Oprecht en ontroerend transparant neergezet door Hoekstra en Rietman.

We zien wat we willen zien en Olaf de Heer, de revisor en in werkelijkheid theatermaker, is een meester in het voeden van dat beeld. Heel gelaagd en meeslepend gespeeld door Joris Smit. Hij blijkt ook een soort biechtvader te zijn nadat hij zich gepresenteerd weet als de Messias die het stadje behoedt voor de val. En iedereen heeft zijn zinnen gezet op de Heer. De gedetailleerdheid en timing van de gehele cast maakt deze voorstelling ook tot een ode aan het ambacht acteren. Alle genres worden omarmt om deze bewerking vorm te geven, van klucht tot musical tot tragedie en worden virtuoos gespeeld en zijn ingenieus ingepast in deze voorstelling de Revisor. Het dialect van de Brabanders en de taalachterstand van Osman zijn geestig zonder iemand belachelijk te maken. Nergens vliegt iemand uit de bocht terwijl het geheel, in alle uitbundigheid, daartoe wel kan uitnodigen.

Alle elementen en lagen die het benoemen waard zijn passen niet in een korte recensie zoals deze. Ik kan alleen aanraden deze grenzeloos hilarische voorstelling te gaan zien en deze ode aan het ambacht en verbeelding te omarmen. Wat betreft het tonen van het onvermogen van de mens; we kijken niet alleen in de spiegel, we gaan door de spiegel heen.

http://www.nationaletoneel.nl/derevisor

 

DE REVISOR VAN HET NATIONALE TONEEL IS EEN SPEKTAKEL