DE ZENDER IS ACTUEEL EN RELEVANT MAAR BEKLIJFT NIET

310b3da19a020bf8602986505eb457f35f5db10a

Gezien try out 2 april Toneelschuur Haarlem

In het donker komen twee, duidelijk dronken, mannen op. Het zijn Bill, een bekende nieuwslezer en Eric, zijn hoofdredacteur. Het herkenbare stemgeluid van Stefan de Walle en Jaap Spijkers die deze personages vertolken in De Zender werken meteen op de lachspieren. De Zender gaat over de onstuimige en bedrijvige wereld van een nieuwsredactie in de jaren ’70. Mingus Dagelet, Rick Paul van Mulligen en Laurien van Rijswijk vormen de redactie van dit nieuwsprogramma. We zien een studio met een desk en bureaus met panelen en apparatuur uit die tijd en een drumstel. Bill en Eric halen gemoedelijk herinneringen op, praten over de dalende kijkcijfers en het ontslag van de nieuwslezer. Als Eric naar huis gaat en spijt betuigt dat hij niet voor die beslissing is gaan liggen, blijft Bill alleen achter, zich voorbereidend op zijn laatste week.

Michael ( Dagelet) neemt plaats achter het drumstel en lijkt het instrument op te warmen. Er volgt een dynamische opkomst van de andere redactieleden Bob (Van Mulligen) en Sandra (Van Rijswijk) op prikkelende slagwerkmuziek. De redactie is op elkaar ingespeeld totdat Bill in de nieuwsuitzending aankondigt om op zijn laatste dag zelfmoord te plegen tijdens de uitzending. De hele redactie en zender staan op zijn kop. Hoofdredacteur Eric is meteen ter plaatste en de grote baas Harry (Jochum ten Haaf) van ACNT die de zender net heeft gekocht komt als een testosteronbom de studio binnen draven. Wat ze nog niet weten is dat de kijkcijfers enorm zijn gestegen door de aankondiging van Bill en dat is waar Laura (Hannah Hoekstra) verschijnt en de gemoederen kalmeert. Zij kan van Bill een kijkcijferkanon maken door het publiek te geven wat ze willen horen. Bill wordt ‘de woedende profeet die de hypocrisie aan de kaak stelt’.

Alles ten dienste van de kijkcijfers, maar in het klein komen de individuele belangen ook naar voren. Michael die zijn ideeën voorlegt aan Laura om hogerop te komen, Sandra die zichtbaarder wordt omdat zij als eerste aan de voeten van de nieuwe profeet ligt. Bob raakt zijn structuur kwijt en verafschuwt alles wat Bill doet, maar volgt braaf de opdrachten op omdat hij niet anders kan. Laura en Eric komen in een smakeloze affaire terecht die Laura van begin tot eind regisseert. Wij als publiek worden in de regie ook meegenomen op het moment dat Bill zijn eigen show live op televisie krijgt. We worden aangesproken door Bill en zijn leuze: ‘ik ben kwaad en ik pik het niet langer’ scanderen we met zijn allen.

De geweldige cast speelt de personages tot in het detail uit. De zuchtjes van Bob en zwijmelde blikken van Sandra, de scriptmatige en gehaaide manier waarop Laura haar leven leidt. De ‘oude’ mannen Bill en Eric die hier niet meer tussen lijken te passen, hoewel Bill zich de rol van profeet in een split second eigen maakt. De Walle doet dit met verve. Van Mulligen speelt een aantal dubbelrollen waaronder die van Mister Kane, de allerhoogste baas van ACNT, die hij als een Godheid neerzet die letterlijk en figuurlijk groeit en alles overheerst. De uitmuntende zang en muziek die de voorstelling voorziet van ritme en dynamiek is een extra puntje op de i.

Ondanks alle ludieke vondsten en relevantie, geweldige cast en intens spel beklijft deze voorstelling gek genoeg niet. Ik vraag me af waar het mee te maken heeft. Komt het door het onderwerp: de vluchtige wereld van de media die met de dag bepaald wat in is. Er gebeurt veel in deze voorstelling en de ontwikkeling gaat razendsnel, waardoor het oppervlakkig blijft en niet echt raakt. Wat blijft hangen is een reeks van indrukwekkende fragmenten die niet op hun plek kunnen vallen.

Donderdag 7 april Première!            http://www.toneelschuurproducties.nl/de-zender/

De Zender is een coproductie van Toneelschuur Producties en het Nationale Toneel en is een theaterbewerking  van de film Network uit 1976.

 

DE ZENDER IS ACTUEEL EN RELEVANT MAAR BEKLIJFT NIET

DE STILLE KRACHT TERUG IN STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM

2708csstillekracht-e1442850371731

Vorig jaar oktober zag ik de voorstelling De Stille Kracht van Toneelgroep Amsterdam, die vanaf 1 oktober in Nederland te zien was en op 18 september zijn première beleefde op de Ruhrtriënnale. De roman van Louis Couperus is op een zinderende manier geregisseerd en geënsceneerd en vanaf morgen, 20 januari, weer te zien in de Stadsschouwburg Amsterdam.

De roman van Couperus  verhaalt over de (soms onoverbrugbare) verschillen tussen de oosterse en westerse cultuur. Otto van Oudijck, gespeeld door Gijs Scholten van Aschat, is resident in Laboewangi op Java. In deze positie als Nederlands bestuurder staat hij boven de lokale adel die hun machtspositie wel behouden. Hij is getrouwd met Leonie (Halina Reijn), die een stuk jonger is dan hij. Zij bedriegt hem met zijn zoon Theo (Jip van den Dool) uit een eerder huwelijk en met Addy de Luce (Mingus Dagelet) die ook de dochter Doddy (Gaite Jansen) om de vinger heeft gewonden.

Oudijck ontslaat op een bepaald moment de regent, vertegenwoordiger van het lokale bestuur, vanwege gokschulden en het niet uitbetalen van ambtenaren. Prins Soenario (dubbelrol Barry Emond) houdt de regent, zijn broer, de hand boven het hoofd. Ook de wanhopige smeekbede van hun moeder, de Raden-Ajoe Pangéran (Marieke Heebink) mag niet baten om het ontslag te voorkomen. Hiermee wordt een reeks van gebeurtenissen ontketend die de stille kracht onthullen en waarmee Oudijck de ondergang van hemzelf en zijn gezin over zich afroept.

De rijke cast en de broeierige enscenering maken De Stille Kracht tot een lust voor het oog en de verbeelding. De stille kracht die raadselachtig verscholen zit in de oosterse cultuur en dominant in het bewustzijn van de Indiërs aanwezig is, waar de westerlingen vanuit hun ratio geen grip op krijgen en er om die reden lichtzinnig mee omgaan, wat zijn uitwerking heeft. Daar bovenop het klimaat en vooral regen die de westerlingen neerslaat en vermoeid waaruit blijkt dat ook de kracht van de natuurelementen een niet te ontkennen medespeler is.

De muziek van componist Harry de Wit maakt op mij indruk omdat het spel van Van Aschat, de ondergang van Van Oudijck en de compositie in het geheel samenvalt. De compositie benadrukt en zet de juiste accenten.

Tot slot laat het beeld van de rationele westerling en de mysterieuze oosterling zich in uitersten zien in de rollen van Eva Eldersma (Maria Kraakman) die zonder illusies, zonder opsmuk maar zeer modern en gericht op de ratio haar onbegrip en weerstand laat blijken en de moeder, de Raden-Ajoe Pangéran die wanhopig wil voorkomen dat onbewuste en mysterieuze krachten zich laten gelden. Zij weet wat hen te wachten staat als Oudijck zijn beslissing tot ontslag handhaaft. In deze korte scène waarschuwt zij met een verbluffende intensiteit voor de kracht die komen gaat.

In zijn totaliteit is De Stille Kracht een onderneming van formaat waarin de muziek, enscenering, voice-over en de gehele cast een prachtige eenheid vormen die ontroerend en indringend is. Alle goede bedoelingen ten spijt moeten we toegeven dat er grotere krachten werkzaam zijn dan wij kunnen vermoeden, dat we die erkennen en er vooral respectvol mee om moeten gaan.

Vanaf morgen weer te zien!  Probeer een kaartje te bemachtigen: http://tga.nl/voorstellingen/de-stille-kracht/speellijst

DE STILLE KRACHT TERUG IN STADSSCHOUWBURG AMSTERDAM