Gezien première 12 oktober Stadsschouwburg Utrecht
Thuislozen, buiten gewone mensen, staat op de flyer. Die gelaagdheid in de aankondiging ís de voorstelling. Mensen op een plein in een stad, aan het overleven met elkaar, zonder elkaar, aan de drank en aan de drugs of met té veel praatjes om zichzelf staande te houden. Ze zijn vies en aanraakbaar tegelijk. Ze ontroeren en stoten af en ik sluit ze in mijn hart. Het zijn mensen zoals jij en ik, maar bezitten een puurheid of missen een laagje waardoor ze het niet redden. Thuislozen is een vervolg op Een soort Hades waar Thibaud Delpeut de Regieprijs 2016 voor won. Een soort Hades greep me bij de lurven, Thuislozen knijpt in mijn hart. Buitengewone mensen geportretteerd door buitengewone acteurs.
Delpeut werkt voor deze voorstelling samen met Adelheid Roosen, theatermaker en actrice, bekend van de wijksafari’s. Ze gaan voor Thuislozen ook de wijk in op zoek naar lokale helden die op wat voor manier dan ook te maken hebben met dak- en thuislozen in onze steden, zowel professioneel als ervaringsdeskundig. Zo ontmoeten we in de voorstelling mensen die zelf aan den lijve ondervinden hoe het is om op straat te leven. In de regie van Delpeut en Roosen zijn deze twee aspecten voortreffelijk met elkaar verweven: in de ‘pauzes’ is er tijd om te plassen, er is bier en er kan geluisterd worden naar de helden en vooral vragen stellen!
Tijdens de voorstelling is er plaats in de zaal uiteraard, maar ook op het podium. We zitten samen met de acteurs in de sleep-Inn. Een intense beleving om zo dicht op de verhalen te zitten. Naast mij zitten twee dames te lachen als de zwaar-verslaafde Sanna (Claire Bender) weer op haar fiets langs rijdt om zoek naar een klant. Ook vragen ze zich af wat de boodschap is van deze voorstelling. Ik verwacht dat dit precies is wat er ook op straat gebeurt. Voorbijgangers kijken weg, lachen uit ongemakkelijkheid óf mensen geven juist geld niet wetende waar het voor gebruikt wordt en stellen hun hart open. Beiden reacties komen vanuit de harde confrontatie met deze werkelijkheid. Wat kun je écht doen om deze mensen te helpen. Dat is de vraag die bij mij naar boven komt? In ieder geval niet wegkijken en bovenal de thuislozen als mens blijven zien. Dat pikte ik op van de lokale held Fred, die als tweederangs burger werd gezien in zijn tijd op straat. Zo gaat het.
De voorstelling Thuislozen heeft geen kop en staart. Het begint midden in de verhalen en eindigt daar ook. De situatie is uitzichtloos. De rode draad door de voorstelling is de liefde tussen Sanna en Micke (Ward Kerremans) die aan elkaar vastzitten door hun verslaving. Maar nooit zijn de personages zonder hoop. Onverbiddelijk gaan ze door in hun eigen wereld en maken er het beste van. Uiteindelijk is iedereen op zoek naar liefde in welke vorm dan ook. Ilke Paddenburg staat in één van de laatste scènes volledig wanhopig te vragen of iemand haar even vast wil houden. Inmiddels zit ik alweer in de zaal en wil opstaan, maar ook weer niet. Zoals mogelijk in het echte leven er ook aarzeling is om het te doen. Gelukkig staat er iemand op die op het podium zit en houdt haar vast.
Los van de confronterende boodschap van de voorstelling die de wereld in moet, is de manier waarop de boodschap gebracht wordt ongemeen sterk. De voorstelling is rauw en intens, het schuurt en het ontroert en de personages gaan onder je huid en in je hart zitten. Voornamelijk Bender en Paddenburg blijven mij bij, zij spelen beiden op een uitzonderlijk intelligente manier die adembenemend is. Zonder de anderen tekort te doen, allemaal zijn ze buiten gewoon.
foto’s : Roel van Berckelaer
En dat is maar goed ook, want de Zweedse schrijver is actueel en relevant en in zijn voorstellingen vinden we veel herkenning volgens Thibaud Delpeut (regisseur en artistiek directeur Theater Utrecht), Hein van der Heijden (acteur), Marcus Azzini (regisseur en artistiek directeur Toneelgroep Oostpool) en Kester Freriks (theaterkenner en recensent bij NRC). Allemaal zijn ze op hun eigen manier betrokken bij het werk van Norén. Joyce Roodnat (schrijfster, columniste en kunstrecensent) leidt het gesprek tijdens Focus Lars Norén in de Stadsschouwburg Amsterdam op zondagmiddag 10 januari.
Theaterinspiratie 