Een meer dan geslaagd en origineel onderzoek naar de wortels van het kwaad

Gisteravond, op 6 november, ben ik getuige geweest van het onderzoek naar de wortels van het kwaad en de presentatie ervan in de voorstelling de familie Mansøn door Lars Doberman. Reinout Scholten van Aschat, Matthijs van de Sande Bakhuyzen, Mattias Van de Vijver en Jip van den Dool vormen deze groep, onderdeel van Orkater/de Nieuwkomers. Deze gretige acteurs worden ondersteund door vormgever Jochem van Laarhoven en lichtontwerper Stefan Dijkman en de regie is in handen van Suze Milius. Zij nemen ons mee in de levensloop van Charles Manson en pikken er gebeurtenissen uit die het kwaad vertegenwoordigen. In dat bolwerk van kwaadaardigheid proberen zij oorzaken en beweegredenen te vinden die iemand tot onvoorstelbare daden kunnen doen besluiten. Daarnaast zorgen de humor, muzikaliteit en visuele indrukken ervoor dat alle inzichten ruimte krijgen.

Explosie van indrukken bij de familie Mansøn

De vier acteurs van Lars Doberman bouwen de voorstelling rustig op door al op het podium aanwezig te zijn als het publiek binnenkomt. We zijn getuige van een ritueel wat gewoonlijk achter de coulissen plaatsvindt. Ze kleden zich heel bewust aan, met veel aandacht voor elkaar en geven elkaar als groep een omhelzing. De voorstelling start met een a capella zang die me kippenvel bezorgt. Vanaf dit moment is er een cameraman op het podium en hij tovert gedurende de voorstelling intieme, gedetailleerde, indrukwekkende en soms hallucinerende beelden tevoorschijn. Ik word figuurlijk in een achtbaan van indrukken gezet die voort dendert, maar nergens uit de bocht vliegt omdat de vraagstelling en het doel van de voorstelling strak voor ogen wordt gehouden.

Helter Skelter

Helter Skelter van the Beatles, en andere nummers van the White Album, overtuigden Manson van het feit dat er een rassenoorlog en een apacolyps op handen was. De rauwheid van dit nummer en de rauwheid van de daden van Manson komt in de hele voorstelling terug. Het zit in het lef waarmee ze tonen hoe Manson verkracht wordt als jongen door zijn vader, op dat moment gespeeld door de kwetsbare Van de Sande Bakhuyzen. Het zit in de durf waarmee van den Dool zich, als rasechte cowboy met een perfecte Amerikaanse uitspraak, afvraagt of je een slecht mens bent als je een vlieg dood wil pissen. Het zit in de sensuele, gedetailleerde vrouwelijkheid van Van de Vijver die zich transformeert tot een dominante dictator verbeeldt als Romeinse keizer. De verbindende kracht die Scholten van Aschat heeft is niet rauw, maar de rillingen lopen desondanks wel over mijn rug als hij zijn hand op het hoofd van een kind legt, tijdens het voorlezen van een verhaal over Lars die de woestijn in trekt.

De invloed van het beeld

De cameraman vertelt ons en passant wat de invloed kan zijn van diverse beelden en of we ons daarop kunnen voorbereiden. Beelden die hij en de acteurs geniaal vorm geven en onderdeel maken van de voorstelling. Door de projectie, de vloerdelen die als puzzelstukken fungeren en de schuivende panelen die het decor voortdurend veranderen. Beelden die op je netvlies blijven plakken. Woorden zijn vluchtig en betekenen niets.

Het kwaad is ongrijpbaar

De vier acteurs spelen allemaal the Good guy en the Bad guy en laten zien hoe het goed en het kwaad voortdurend in elkaar kunnen overlopen. Dat grensgebied is diffuus en ongrijpbaar. Spiritualiteit en verlichting zitten heel dicht tegen de waanzin aan, net zoals genialiteit dichtbij waanzin huist.

De conclusie die ik trek uit deze voorstelling is dat het kwaad in ons allemaal huist. Het hangt af van de keuzes die je maakt en mogelijk in je verleden ook voor je gemaakt zijn. De vier multi talenten van Lars Doberman hebben mij op vernieuwende wijze bewust gemaakt en stof tot nadenken gegeven. Ik heb genoten van de diversiteit. Het is een rijk gevulde voorstelling waarin ieder detail perfect is uitgewerkt.

http://www.orkater.nl/voorstelling/de-familie-mans%C3%B8n#speellijst