Vanavond in de Stadsschouwburg in Amsterdam zag ik Fase van choreografe Anne Teresa De Keersmaeker. Eén van de meest invloedrijke hedendaagse choreografen wordt ze zonder enige twijfel genoemd. Fase wordt beschouwd als een mijlpaal van de hedendaagse dans en is waarschijnlijk de Keersmaekers meest opgevoerde werk. Ik voel me bijzonder gelukkig dat ik er vanavond bij was.

De Keersmaeker begon met Violin Phase

Als student aan de universiteit van New York maakte ze haar eerste solo Violin Phase op de gelijknamige compositie van de Amerikaanse minimalistische Steve Reich. Dat werk heeft ze uitgebouwd tot deze avondvulllende voorstelling, waarin Violin Phase als derde wordt opgevoerd. De andere drie choreografieën zijn duetten die ze samen danst met danseres Tale Dolven.

Net als de muziek zijn de choreografieën repetitief en zeer gestructureerd. Iedere choreografie verschuift naar een volgende fase door een minimale beweging toe te voegen of deze net iets anders te richten. De bewegingen ogen eenvoudig en alledaags waardoor het gemakkelijk is om je als kijker met deze danseressen, De Keersmaeker en Dolven, te verbinden. Tegelijkertijd werken de abstracte en mechanische uitingen vervreemdend. Daardoor voel ik me aangetrokken en vervolgens afgestoten wat het heel spannend maakt. Ondanks dat de faseverschuivingen door minimale verandering plaatsvinden voelen ze als groot en krachtig. Ze doorbreken direct de bestaande structuur, wat op momenten een gevoel van opluchting geeft omdat het repetitieve me soms benauwd.

Violin Phase is het meest verrassend

Alle vier de fases hebben een totaal andere dynamiek en patroon terwijl de bewegingen sterk op elkaar lijken. De solo, Violin Phase, springt er voor mij het meest uit in variatie en frivoliteit. Ondanks de heldere structuur en de geometrische patronen die De Keersmaeker danst is deze choreografie het minst mechanisch en lijkt De Keersmaeker los te durven laten.

Je zou kunnen denken dat het repetitieve saai wordt, maar het tegendeel is waar. Gevoelsmatig voelde ik me heel betrokken bij de danseressen. Waardoor dat komt is niet helemaal te pakken, mogelijk mede door de intimiteit die De Keersmaeker met haar krachtig gebruik van het licht creëert. Bij de laatste choreografie, Clapping Hands, wordt de energie bepaald door het licht terwijl de dans exact hetzelfde blijft. Aan het begin van Violin Phase lijkt De Keersmaeker een geestverschijning en in Piano Phase gaan de schaduwen van de twee danseressen in elkaar op en worden één.

Eenvoud, eenvoud, eenvoud

Dat is wat me het meest bij blijft. De lege dansvloer op twee krukken na bij de choreografie Come Out, het grote witte achterdoek die de schaduwen draagt en het betekenisvolle witte licht en de twee hanglampen. De eenvoudige kleding, om het woord nog maar eens te gebruiken, draagt bij aan de puurheid van deze dansvoorstelling. En dat is meteen de reden van mijn betrokkenheid. Alles in deze voorstelling heeft bijgedragen aan de puurheid ervan. Dit dankzij de puurheid van deze choreografe Anne Teresa De Keersmaeker.

http://www.rosas.be/nl/production/fase-four-movements-music-steve-reich?tour=all

Op bovenstaande speellijst staan data van verschillende voorstellingen van De Keersmaeker.